Кыргыз гезиттери
меню
Чакан бизнес кеңештер
Чүчбара өндүрүү ишкерчилиги
Глазирленген быштакчаларды (сырок) өндүрүү ишкерчилиги
Карапа өнөрканасын кантип ачуу керек жана андан кантип акча тапса болот?
Балмуздак өндүрүү боюнча ишкериликти ачуу
Үйлөнүү үлпөт тойлорун жана ар кандай майрамдарды аба шарлары менен кооздоо
Дүкөнчө, соода чатырчасын же күркөнү кантип ачуу керек?
Желим бөтөлкөлөрдү кайра иштетүү бизнеси
Кагаздарды кайра иштетүү бизнеси
Өзүңдүн маршруткаң, же Маршруттук такси бизнес үчүн
Кондитердик цехти кантип ачып киреше тапса болот?
Нан бышыргыч жай ачып кантип киреше тапса болот?
Курулуш цемент кирпичтерин өндүрүү боюнча бизнес
Азык-түлүк өндүрүшүндө жана коомдук тамактануу жайларындагы 5 бизнес- идеясы
Дизайнердик жашылчалар жана эт азыктары
Энергетикалык эмес суусундуктар
Аялдардын үйдөн сырт жасоочу бизнестерине идея
Үлпөт көйнөгүн тигүү ательеси, же аны ижарага берүү
Майга бышырылган тоголок токочтордун (пончик) өндүрүшүн кантип ачып, акча тапса болот?
Хот-дог сатуу бизнесин кантип ачуу керек?
Кездемелер дүкөнүн кантип ачып жана акча табуу керек?
Миллионго багытталган бизнес идеясын кантип ойлоп тапса болот?
Бизнести уюштуруу ыкмасы
Жыгач коттеждерди куруу перспективасы - чакан бизнестин идеясы
Каркас-модулдук технология:
Курулуш шаймандарын жана техникаларын ижарага берүү бизнеси
Кечки көйнөктөрдү жана карнавал костюмдарын ижарага берүү бизнеси
Мончо бизнеси: сауна жана мончолорду куру
Бүйүндү (рак) үй шартында өстүрүп, көбөйтүү менен бизнес ачуу
Жеке автотранспорттук компания бизнес катары
Салтанат-тойлорду уюштуруу бизнеси
Андан ары - азык-түлүк сатып алуу
Жеке кичи- майжувазды кантип ачууга болот?
Автокинотеатрды кантип ачуу керек: ачык асман алдындагы тасма
Жаңы Жылга тирүү балатыларды сатуу боюнча бизнес
Сыра бар-ресторанды кантип ачуу керек?
Мейманкана бизнеси, же кичи мейманканы кантип ачуу керек?
Акы төлөнчү балык уулоону уюштуру бизнеси
Дүйнөдөгү эң бир кирешелүү бизнес идеялар
Курал-жарак сатуучу дүкөндү кантип ачуу керек?
Жыл бою кулпунай өстүрүү бизнеси
Козу карын бизнеси: шампиньон козу карындарын өстүрүү
Жеке фотостудияны кантип ачуу керек?
Үйлөмө аттракциондордогу бизнес (батут)
Бала бакчаны кантип ачуу керек? (Кичи бакча)
Балдар кийиминин жана товарларынын дүкөнүн кантип ачуу керек?
Жалбырактарды чогултууну кантип бизнеске айландырса болот?
Оригиналдуу курулуш материалдарын өндүрүү боюнча бизнес
Курулуштардагы кошумча элементтерди өндүрүү бизнеси
Үй шартында жасалган тирүү квасты өндүрүү бизнеси
Даараткана кагазын жана кагаз аарчыгычтарды өндүрүү бизнеси
Эт бизнесин уюштуруу
Кичи бизнестин идеясы: суу аттракциондорун ижарага берүү
Мектеп окуучлуары жана студенттер үчүн портал
Заманбап гаджеттерди чакан колдонмо тескөө жана тейлөө - өркүндөгөндөрдүн бизнеси
Кум шоусу бизнес катары, кум аниматорлору канча акча табышат?
Чыгыш кошулмаларын жана даамдарын сатуу бизнеси
Кызыктуу жана оригиналдуу бизнес идеялар
Компьютердик сервисти кантип ачуу керек?
Тату салонун кантип ачып, акча табуу керек?
Окуу борборун кантип ачып, акча табу керек?
Батирлердин ичин оңдоо боюнча кичи бизнес
Дөңгөлөктүн үстүндөгү блинчик -кафесинякантип ачуу керек
Парфюм- косметикалык дүкөндү кантип ачуу керек?
Аттракциондор паркын ачуу ири бизнестин катарында
Уй этин өндүрүү боюнча бизнести кантип ачуу керек?
Жарнамалоо долбоорундагы бизнес
Чай бизнесинин өзгөчөлүгү
Жүргүнчүлөрдү ташуу тармагындагы өзгөчөлөнгөн 5 бизнес идея
Ченеми жок такси кызматы
Агробзнес чөйрөсүндөгү жети өндүрүштүн идеясы
Убакыт менен текшерилген бизнес- стартап- зоодүкөн ачуу
Дизайн, мектеп университеттин белгиси кадалган кийимдерди жасалгаларды сатуу
Сапаттуу шпаргалка жасоо бизнеси


Демо: Всплывающее окно при загрузке сайта с помощью CSS3 и немного javascript
  Элетте эмне кеп?

Назарали Арипов:
"Баткен аймагындагы элди да, жерди да сактап калабыз"
Биздин бүгүнкү маектеш Арипов Назарали окурмандарыбызга иш пландары, өзүнүн кичи мекени болгон Баткен облусун экономикалык жактан өнүктүрүүнүн мүмкүнчүлүктөрү, бул алыскы аймактагы ички миграция көйгөйүн токтотуунун жолдору менен зарылчылыгы жана башка учурдагы өлкөбүздүн турмушунда болуп жаткан маанилүү маселелер тууралуу ой бөлүштү.

- Назарали Турдалиевич, алгач өзүңүз тууралуу маалымат бере кетсеңиз?
- Мен 1970-жылы Баткен облусунун Лейлек районуна караштуу Кара-Булак айылында туулганмын. Учурда Ош шаарында жашаймын жана Ош шаардык Кеңешинин депутатымын. Үч балам бар. Оштогу Технологиялык университеттин инженер-жолчу адистигин бүтүргөнмүн. Советтик Армиянын катарында аскердик милдетимди 1990-1992-жылдары өтөгөнмүн. Алгач эмгек жолумду өзүмдүн кичи мекеним Кара-Булак совхозунда 1988-жылдан жумушчу болуп баштадым. Ал эми аскердик милдетимди өтөп келгенден кийин Россиянын Волжск автомобиль заводунда эмгектенип, андан соң Ош шаарында жашап, жеке ишкердик менен алектендим.
- Кыргызстандын жараны катары биринчи иретте сизди эмне тынчсыздандырат?
- Албетте, үстүбүздөгү жылы болгон эки кайгылуу окуя - апрель революциясында каза болгон токсонго жакын азаматтарыбыз жана июнь айында өлкөбүздүн түштүгүндөгү кагылышуу, бул коогалаңдын кесепетинен бейажал көз жумган, дайынсыз жоголуп, азыркыга чейин дайын-дареги билинбей жаткан уул-кыздарыбыз. Мен Ош шаарынын тургуну жана шаардык Кеңештин депутаты катары 1990-жылдан кийин экинчи ирет кайталанган Ош окуясынын мындан ары болбошун каалайт элем жана Кыргызстан эгемендүү мамлекет катары андай өлкөбүздүн бүтүндүгүнө коркунуч жараткан улутчул ураандардын тамырын биротоло кыркышы керек деп эсептеймин.
Мындан тышкары дале болсо жаштарыбыздын жумушсуз жүрүшү, элибиздин жакыр жашоосу тынчсыздандырат. Бизде ушул көйгөйлөрдү чечүүгө толук мүмкүнчүлүк бар. Анүчүн болгону ар бир жөнөкөй адамдан тартып, мамлекет башчыбызга чейин мекенчил болуп, жапатырмак эмгектенишибиз керек. Табият бизге көп жаратылыш байлыктарын берген. Болгону аларды туура пайдаланып, чет элдик шектүү компанияларга берип койбой, өзүбүз иштетишибиз керек. Ошондо байлыгыбыз да, капиталыбыз да сыртка ташылбай, элибиздин турмушу оңолот эле.
- Кичи мекениңиз Лейлектин көйгөйлүү маселелери да бир топ, аларды чечүүнүн кандай жолдорун көрө аласыз?
- Лейлек району Кыргызстандын картасынан караганда эле буулган каптын оозундай болуп, үзүлүп кала тургандай көрүнүп турат. 110 миң ар кайсы улуттардын өкүлдөрү жашаган Лейлек району Баткенден 130, Оштон 400, Бишкектен 1000 километр алыс аралыкта жайгашкан. Албетте, жолдун узактыгы облусттук, республикалык борборлорго каттоодо бир топ ашыкча кыйынчылыктарды жаратат. Ага кошумча Ош менен Исфана шаарларына чейинки жолдун начар абалы бир гана убакытты албастан, техникаларды бузуп, көптөгөн адам өмүрү менен байланышкан кырсыктарды пайда кылууда. Ошондуктан лейлектиктер тээ СССР учурунан бери эле бийлик башындагыларга үч маселени: жол, суу жана электр энергия көйгөйлөрүн чечип берүүнү коюп келишүүдө. Ушул үч маселе чечилсе эле иштерман элибиз калган көйгөйлөрдү өздөрү чечип алышат. Эгер Баткен аймагында жашаган элди сактап калсак, анда жерди да сактап калабыз. Ар бир аймакты, чек араны эң оболу ошол жергиликтүү эл коргойт.
Жалпы көйгөлөрдү алып келгенде жердештерим ушул турмуштун таштай оор кыйынчылыгын көтөрүп, Кыргызстандын жерин коргоп, бүтүндүгү менен коопсуздугун камсыз кылып жашап келишүүдө.
- Миграция, жумушсуздук көйгөйлөрүн чечүүнүн жолдору барбы?
- Албетте, бар. Жогоруда айтылгандай, Лейлек районунда жашылча-жемиш, мөмөлүү бак-дарактарды өстүрүү аркылуу дыйкандарга мүмкүнчүлүк түзүп берсе болот. Анүчүн болгону алма, шабдаалы, жүзүмдөрдү кайра иштетип, жок дегенде шире чыгаруучу заводдор курулса эле бир топ жумушчу орундары пайда болмок. Мындан тышкары ошол жер-жемиштерди сыртка сатууну жолго коюш керек. Баса, бүгүнкү күндө бүткүл дүйнө жүзүндө экологиялык жактан таза азыктар өтө таңсык жана баасы жогору.
Мындан тышкары Лейлек району менен Сүлүктү шаарынын аймагында эң жогорку сапаттагы күрөң көмүрдүн миллиондогон тонна кору бар. Фарфор буюмдарын жасоочу. Айнек заводдордун негизги сырьёсу болгон ак кум да Борбор Азия аймагы боюнча Лейлек районунун аймагында бар. Арка өрөөнүндө газ менен мунайдын кени бар. Андан тышкары изилденбеген алтын, мрамор баш болгон баалуу таштар менен кен байлыктар жатат. Эгер ушул табият тартуулаган байлыктарды иштетсек, бир эле район менен облустун эмес, бүтүндөй республикабыздын экономикасына чоң салым кошулуп, жумушсуздук, миграция маселелери өзүнөн өзү чечилип калмак.
- Биздин билишибизче Сиз өзүңүз да ушул айтылган маселелерди жеке ишкер катары кандайдыр бир деңгээлде чечип, бир топ ишканаларды иштетип келесиз...
- Туура айтасыз, мен ушул кезге чейин эч кандай мамлекеттик кызматта иштебей, жалаң жеке ишкердик менен алектенип келдим. Сөздүн башында белгилеп кеткендей, Советтик Армиянын катарында кызмат өтөп келген соң турмуш жолуна өз алдымча түшүүнү чечип, Ош шаарына келдим. Бирок, үйбүлөнүн алтынчысы болсом да агаларыма же тааныштарга таянбай, жеке ишкерлик менен алектенип жүрүп, акырындап бутка тура баштадым. Албетте, чоң ишти башташ үчүн чоң капитал керек. Ал эми менде андай акча же жардам бере турган чоң кызматта иштеген тууганым жок болчу. Анткен менен башты иштетсең бир жылчык табылат эмеспи. Ошол 90-жылдарда Кытай менен соода-сатык күчөп, кытайлык ишкерлер бизге келе башташпады беле. Аларда инвестиция тартуу, ишкерчилик жана бизнес жасоо өтө жакшы жолго коюлуптур. Мен алгач майда соода-сатыктан тышкары Ошко ири инвестиция тартууну да ойлодум. Ал кезде Оштогу мурда мамлекеттик ишкана болуп эсептелген кыш заводдор менчиктештирилип, тетиктери таланып-тонолуп, иштебей калып жаткан. Ошол эле учурда элдин кышка болгон керектөөсү жогору эле. Бул жагдайды эске алып, кытайлык инвесторлор менен биргелешкен кыш завод курдук. Бүгүнкү күндө Ош шаарынын чет жагындагы кыш заводубуз жаз, жай мезгилинде тынымсыз иштеп, суткасына 50 миң кыш чыгарууда. Аны бир тууган, эң чоң агам Кудайберди Арипов иштетип, 200 адам жумуш менен камсыз болгон. Ушундай эле жол менен - кытайлык инвесторлордун жардамы аркылуу мындан эки жыл мурда Лейлек районунун өзүм туулуп өскөн Кара-Булак айылына да кыш заводун куруп, жүзгө жакын адам жумуш менен камсыз болду. Эң негизгиси районубузда ылайдын ордуна кыш менен кооз жана көрктүү кызыл кыштан үйлөр, мамлекеттик мекемелердин имараттары курула баштады. Кара-Булак айылындагы кыш заводунун дагы бир артыкчылыгы - сырттан эч нерсе сатып алынбайт, топурак менен көмүр жеринен алынат. Бүгүнкү күндө суткасына 20 миңге жакын кыш чыгарылып, кошуна Тажикстандан бери сатып алып кетишүүдө. Бул айланып келип эле жумушсуздук маселесинин чечилип, элибиздин социалдык абалынын жакшырышы эмеспи. Мындан тышкары Кара-Булак айылында кытайлык инвесторлор менен биргеликте көмүр кенин ачып, жакынкы жылдары иштетүү алдында турабыз.
Мындан тышкары Кара-Булак айылында мурда эскилиги жеткен дан кампаны сатып алып, ордуна тоок фермасын ачып койдук. Буюрса, бул да элибиздин азык-түлүк муктаждыгын чечүүгө салым кошот деп ойлоймун.
Жогорудагыдай кыш заводу эки жылдан бери Чүй облусунун Камышановка айылында да курулуп жатат. Буюрса, ушул баштаган иштер жанданып, кайтарымын бере баштаса Лейлек районундагы дагы бир топ кендерди иштетип, жергиликтүү элди жумуш менен камсыз кылабыз жана миграция көйгөйүн токтотобуз деп ойлоймун.
- Бул жашоодогу негизги максаты­ңыз?
- Ар бир эле адам жакшы жашап, артымда элим эстей турган жакшы иш калтырсам деп кыялданат эмеспи. Мен деле элибиздин, Кыргыз мамлекетинин өсүп-өнүгүшүнө салым кошсом, пайдам тийсе экен деп колдон келген аракетти жасап келем. Кыргыз элинде тигил же бул адам тууралуу сөз болгондо эң биринчи "Ал кандай адам?" деген суроо берилет. Андыктан ушул суроого мен тууралуу да бир гана "жакшы" деген жооп болсо, анда "бул дүйнөдө бекер жашабай, өз максатыма жеткен турбаймынбы" деп ойломокмун.

Маектешкен
Автандил
Досназаров








кыргыз тилиндеги гезит "Учур"




Яндекс.Метрика