п»ї

 Китепкана

Ыр бешигин терметип...

Түн. Шам чырак, кагаз, калем төртөөбүз,
Олтурабыз, чын жүрөктөн сырдашып.
Керемет үн, коштоп комуз чертебиз,
Жазылышкан ырлар жанды жыргатып.

Түнкү тынчтык берип ойго кезегин
Эргиткенде жалын бүркөт өзөгүм.
Ак баракка тизилишкен саптардын,
Жан жыргаткан рахатын сеземин.

Көкөлөтүп көккө ырдын түндүгүн,
Көп ырымдын кести чырак киндигин.
Жан дүйнөмдү нурга бөлөп жашарткан,
Учур менен жуурулушту жыл-күнүм.

Элим эсен, балдарым да эр жетип,
Эмгегинен тапкан бакыт тердетип.
Алтын күндүн, күмүш айдын алдында,
Алдейлеймин, ыр бешигин терметип!

Жар салууга ыр даяр

Саптарына сансыз тарых топтолгон,
Таңдайларды таңшытуучу ачкычы.
Нөшөрдөн соң күлүп күнүм оштонгон,
Табияты - ыр жандуунун баскычы.

Ыр дүйнөнүн чексиздиги мунарык,
Ысык чөлдө көк майсаңдай көрүнгөн.
Күндү тике кароодон көз уялып,
Турса нуру ыргак болуп төгүлгөн.

Турмуш өмүр нугу менен баратат,
Өлүм парыз эрте-кечпи жолукмак.
Жан кыймылы жаңылыкты жаратат,
Жаңы жуулган бөксөлөрдү толуктап.

Чоң максаттарга эмгектенип жеткенди,
Ким сүйбөсүн, баалабасын ардактап.
Өмүрдөгү өзгөрүштү, өткөндү,
Жар салууга ырым даяр далбастап.

Кечээ, бүгүн...

Изилдедик тарыхты ийилбедик,
Боюбузга намысты сиңирбедик.
Жеми болуп жең ичинен жегендин,
Жалтаңдадык, өччүдөй үлүңдөдүк.

Санаа басып саргайтып дилибизди,
Буйлалады бурмалап тилибизди.
Аярлардын айланып камчысына,
Алсыратты тексиздер күнүбүздү.

Бузуп напси, нусканы тыялбадык,
Мекен деген намысты туялбадык.
Улуу Манас бабанын урпактары,
Бизбиз, - дедик чепке бек туралбадык.

Мыйзамдагы жазылган чечимдерин,
Аткарбастан абийирин кетиргенин.
Эл ишенген бийликтин ээлеринин,
Байлык топтоп, эселеп эсиргенин.

Оңдобостон өлкөнү кыйратууга
Карапайым эл-журтун ыйлатууга,
Алып келип такаган шум заманга,
Ап-жип кылып мээлерди кургатууга!
2

Козголду дух! Табылууда дабасы,
Жан дүйнөнүн айыгууда жарасы.
Аста-секин оңолууда өлкөбүз,
Айлананы көз токтотуп карачы!

Аалам сыры төгүлүп барагыма,
Жан киргизди жазуучу каламыма.
Ыйман менен ырыскы жуурулушуп,
Өзөк өсүп, күңүрт ой агарууда.

Жакшы гана кабарды жеткирүүчү,
Мекенчилдик мээримин сездирүүчү.
Тазаланып оюбуз, каныбыз да,
Доор келатат өзөктү өстүрүүчү.

Коломтого от болуп күйүп турган,
Акыйкат бар, тынчтыкты сүйүп турган.
Тополоңдор тос болуп, токтойт чырлар,
Козголушту ааламдан ыйык нурлар.

Көөдөндөрдүн көрбөгөн көзүн ачып,
Көк теңирдин алдында ашып-ташып.
Келген куттун дилдеги аракети-
Дээрибизди муютуп Алтын Казык.

Жашоо-күрөш, тирүүлүк болсун өлүм,
Пенде өттү билбестен баба-тегин.
Көрүп-билип, кечирип момун калкты,
Тартуулаптыр, Көк Теңир бейиш төрүн.

Урпагыбыз, Кыргыздын баласыбыз,
Улуулугун улуттун сезе билген.
Урааныбыз айтылган Манасыбыз,
Уга турган учур бар ар бир үйдөн.
Далай-далай кылымды артка таштап,
Дүңгүрөтөт дүйнөнү кулак түргөн!

Улуу Манас Урпагы

(Кыргыз эл баатыры
акын Сүйүнбай Эралиев 90 жашта)

Ачып секин поэзия капкагын,
Даам-тузун татып турган чактамын.
Арноом чексиз, Ата-Журтка, Мекенге,
Арыбаган чебендестей таскагым.

Сиздин ырлар түбөлүк өчпөс жалын,
Сезебиз сезимдерге өткөн табын.
Мааниси рухтарга үрөн чачып,
Дем берет, дилибизге жүгөн катып.

Тилегейи тегиздикти бузбаган,
Теңир колдоп, улуулукка ыктаган,
Сиз баштаган, Чыңгыз ага коштогон,
Көп таланттар тегин жерден чыкпаган.

Ой чабыттын чаалыкпаган тулпары,
Кылым аттап алтын доорго чуркаары.
Жаш узарып, жан дүйнөбүз жашарсын,
Улуу Манас атабыздын урпагы.

Тиленүүңүз ынтымакты чакырсын,
Чакырсын да, чачыладай чачылсын.
Токсон жаштын касиети өзүнчө,
Тоо томкорчу ыр түрмөгү жазылсын.
Кереметтүү талант күчү дем берип,
Келээр кылым кең эшиги ачылсын!

Калемдештериме!

Муңуңду турам бөлүшүп...

(Акын Меңди Мамазаировага)

... Кырк бешке чыккан уулуңдун,
Күтүүсүз каза болгонун.
Укканда сыздап көңүлүм,
Кайгыдан келди коргогум.

Жүрөгүң жүзгө бөлүнүп,
Жүзүңдөн жашың куюлуп.
Кош эмчегиң зыркырап,
Коюлуп каның, суюлуп.

Түбүнөн тууң кыйылып,
Туугандар курчап жыйылып.
Келгендир Жоке арбагы,
Кулакка үнү угулуп.

Сагынып асыл атасын,
Атайлап уулуң кетти де.
Кыл көпүрө жолдордон,
Кырсыгы жок өттү де.
Эстеген сайын кеч киргиз,
Ботону жоктоо эскиргиз.
Өкүнгөн менен пайда жок,
Уланың кетти мезгилсиз.

Сыздоосун муңдун бассам дейм,
Музуңду тоңгон эритип.
Буулуккан бугуң ачсам дейм.
Муңуңду аздап бөлүшүп.

Куру эмес уучуң балдар бар,
Болушсун аман калгандар.
Жараткан күбө: ар кимде,
Майданга жазган арман бар.

Кош таланттын чырагы,
Балбылдап күйөт өчпөстөн.
Тагдырдын сыны бу дагы,
Тарыхта дайым кездешкен!

Касиет күч бар боюңда,
Кабаттап милдет жонуңда,
Кайрат кыл эми калемдеш,
Уланчу урпак соңуңда.

Жазмышты алып моюнга,
Калемиң болсун колуңда.
Кайгынын жеми болбостон,
Кайрат-күч турсун боюңда.
Таланттуу кыргыз кызысың,
Тагдырдын түшпө, торуна.

Чаңкап турган элиң бар...

(Акын Үрүниса Маматовага)

Алтымыштын турган кез татып ашын,
Анан болсун калемдеш алтын башың.
Уул-келиниң ыйманды туудай тутуп,
Апакелеп! Ар дайым ийсин башын.

Ырларыңды жаш кезден окуп, сүйдүм,
Ысымыңды жүрөккө бекем түйдүм.
Эки ортого алмашып заманыбыз,
Эстеп бирок, издебей эле жүрдүм.

Кайдигерлик ортону бөлүп турду,
Өзгөрүштүн үрөнү өнүп турду.
Ошол учур түбөлүк эсте калды,
Чыңгыз ага арбагы жолуктурду.

Бетке айтып чындыкты жашырбадың,
Берекеңди бел тутуп чачылбадың.
Сөзүң дагы өтө курч, өзүң дагы,
Көз тийдиби, капыстан ташыркадың!

Кеткен экен, боюңдан кызыл каның,
Ичиң күйүп, сыртыңды каптап жалын.
Чын жүрөктөн кубанып кучак жайдым,
Аман-эсен калганга чымын жаның.

Алтымыштын турган кез татып ашын,
Аман болгун оорубай алтын башың.
Мээнетиңди Медериң актоо менен,
Мээрим төгүп, бөпөлөп ийсин башын.
"Маматова Үрүниса кайдалап",
Чаңкап турган элиң бар, жеткин бачым!

Эстеликти тургуздуң!

(Улуу инсан Дайырбек Казакбаевдин жубайы жазуучу Ырысбүбү Бөлөкбаевага)

Кара сөздүн камкаймагын калпыган,
Калемгердин болот дегем алпынан.
Бирок баарын убактылуу токтотуп,
Чачылбадың жоопту кызмат,
үй-бүлөнүн шартынан.

Мезгил күүсүн мээнетиңе сыйгыздың,
Эр эмгегин түзүп элди сүйгүздүң.
Болгон үчүн бой-денеңде көркөм сөз,
Сен калемгер экениңди туйгуздуң.

Даамын татып татаал кексе турмуштун,
Рух күчү бийиктигин туйгуздуң.
Жыйып-терип Дайырбектин эмгегин,
Өлбөс-өчпөс эстеликти тургуздуң!

Сага деген каалоолорум толтура,
Жетсин балдар эли-журтуң баркыңа.
Колдон калем учту курчутуп,
Өчпөс изди калтыр сиңдим артыңа!





Мундузбек Кунасов
Жердештерге бир багыт

Жердештерде болсо эгер бир багыт,
Жерди муштап жүрбөйт элек кыйналып.
Гүлдөп, өсүп ынтымакта өлкөбүз,
Гүлзарларга турбайт белек курчалып.

Тажик, уйгур, орус, казак, ингуштан,
Татар, дунган, өзбек, чечен, индустан.
Жана башка жашап келет көп улут,
Жалпысынын үйү болуп Кыргызстан.

Жалпыбыз деп айткан менен тик турат,
Жашайлы дос десең дагы тынчыраак.
Жаран согуш чыгарууга кээ бири,
Жыра тартып неге мынча жулкунат.

Бөлүнгөндү жактырбаймын мен деле,
Бөлүнүшөт билбейм алар эмне эле.
Суусун ичип, нанын жеген жеримди,
Сугалактар кастарлабайт эмнеге...

Чындык сөздү айтам анда кекенбе,
Чырылдайт деп чычалаба бекерге.
Ала-Тоонун мүлкүн соруп жүргөнүң,
Анык чындык биздин ушул мекенде.

Боор тартсак да биз улутчул болбостон,
Боордаш болбой качат кайра колдоштон.
Атуул бирок аттигиниң жокко эсе,
Аскер барып чек араны коргошкон.

Барбаса эми барбайт чыгаар коргоого,
Баш калкалап жөн жүрбөстөн борбордо.
"Түркөй эл" деп көп нерсени салт кылды,
Түртө салып кусур урчу жолдорго.

Жер сатылса чыкпайт бирөө күйүнгөн,
Жийиркенишет Манасыңды билүүдөн.
Кайра-какшап капталыңдан качырат,
Кайткын дешип расмий улут тилиңден.

Мекенимде күчөп жөөттүк турмуштар,
Мерчеминен ашканда оор кылмыштар.
Өлкөбүздүн өсүшү үчүн кыл чайнап,
Өлгөн дагы жалаң гана кыргыздар.

Туулган жерин билбейм сүйө албайбы,
Тууган дешке же ич дити барбайбы.
Илбериңки болгон менен байкатпай,
Иш жүзүндө ушунча да алдайбы?

Булгоо жактан Ысык-Көлдү өзөктөш,
Бурмалоого карт тарыхты өнөктөш.
Болсоңор да, бузулганды курууга,
Бурадарлар келгин эми көмөктөш.

Кайсы улуттан болсоң дагы бир тагдыр,
Кайрып сени башка нукка бурбаптыр.
Кудай берген береке жер, мөл булак,
Кудугуна түкүрбөстөн сыйлап жүр.

Өзүң тургай атаң туулган эстесең,
Өз балаң да өмүр сүрөөр эсте сен.
Өзгөрүлсүн ошондуктан пейилиң,
"Өзгө" болуп көчүп эле кетпесең.

Чачыраган урууларды кыргыздан,
Чарк имерип Айкөл атам журт кылган.
Келечекке максат бирге десеңер,
Ташта жердеш жаман ойду умтулган.






кыргыз тилиндеги гезит "Кыргыз руху"









??.??