Кыргыз гезиттери


ПОИСК ГАЗЕТЫ


Warning: include(../../post/0_jan.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 2

Warning: include(../../post/0_jan.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 2

Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../post/0_jan.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 2


Warning: include(../../search.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 2

Warning: include(../../search.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 2

Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../search.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 2
Кыргыз элим ойлон, ушул кырдаалда улут болуп уюйлу!
Кыргыз коому, мамлекети азыр ички, сырткы таасирлерден улам кылтылдап турган учуру. Мына ушундай шартта кыргыз журтчулугун анын ички илгертеден калыптанган улуттук менталитети, уюган журтчулугу сактап калганы турат. Бирок ал уюган журтчулук, элдик өзгөчөлүк калкта канчалык деңгээлде сакталып калды. Бул бир көйгөй. Себеби бир кылымдан бери, анан кечөөкү 20 жылдан бери кыргыз элинин турмушунда кайсы жагынан болбосун укмуштуудай өзгөрүүлөр болду. Мунун ичинде экономикалык тараптан кризиске белчебизден батсак, саясий тараптан абдан курчуп, чыңалууга жеттик. Нарк-насилибиз, маданиятыбыз жардыланып, элдин интеллектуалдык деңгээли, рухий байлыгы төмөндөдү. Мына ушунун негизинде жана карапайым калк менен бир ууч башкаруучулардын көз караштары келишпей калган жерде өрт чыкты, кырчындай жигиттердин каны төгүлүп, каныбыз качып, Борборубуз талоонго түштү. Бул өрт эми канчалык даражага чейин жалындап өчпөй коет, ал бир Кудайга гана маалым болсо керек. Кеп оролу өрт эмне себептен тутанды жана жакын араларда калк бүтүндүгү калыптанышы үчүн кандай кылышы керек, ошол туурасында.
өзүңүздөр билесиздер ар бир элдин, калктын, улуттун, уруунун, ал турмак, туугандардын жана географиялык жактан жердештердин калыптанган психологиялары болот. Ушул психологиялар биздин Кыргызстан деген өлкөбүздө да абдан коюу, түркүн түстүү түрдө бар эле. Маселен, башкасын коюп, "улууну урматтоо, кичүүнү ызаттоо", "бийлигиңе, чокойум, байлыгыңа байпагым", чыккан маселе болсо туугандык, уруулук деңгээлдерде чечүү, нарк-насилге, каада-салтка карап иш кылуу, анча-мынчага камаарабастык, тоо сындуу москоолдук, токтоолук, сабырдуулук деген психологиялык өзгөчөлүктөрдү айтсак жетиштүү болор. Бул өзгөчөлүктөр бир тарабынан кооомдун өнүгүшү менен, ал эми кийинки 20 жылда, ачык эшик саясатынын айдыңы менен коңшулардан жана чет жактан "импортттолуп", ылай суу сыяктуу агып кирген башкалардын толгон токой психологиялык өзгөчөлүктөрү менен аралашып кетти да, өзүнүн коюу түсүн, айырмачылыктуу улуттук маңызын жоготуп койду. Мына ошол себептен калктын ушу кезде психологиялык, социалдык, маданий жана саясий-экономикалык бир түрдүүлүгү, биримдүүлүгү жоюлуп, бүтүндүгү ажырымдалып, тамырлаштыгы тартылып, ар түрдүү жактарга чачылган чаржайыттык жашоо-турмуш образы келип чыкты. Менталитеттин жоюлуп, улуттук уюткулуу нарк-насилдин, касиет-сапаттын калкта кадыресе калбай баратканын, биздин бүгүнкү жашоо ыңгайыбыздан, негизсиз бөлүнүп жарылуудан (түндүк, түштүк, уруучулук, жердешчилик ж.б.), өзүбүздөн көрө өңгөлөргө өмөчөктөөдөн (мисалы; бийликтин жөөттөргө, айрым азчылыктын бай өкүлдөрүнө ж.б.), кечөөкү эле кайгылуу көрүнүштөрдүн мисалынан көрсөк болот. Элди сырттан кирген дээликтирген демократия, саясий, граждандык, укуктук, диний деген ж.б. терминдерге жамынып алгандардын шойтоңдогон шойкомдуу жүрүш-туруштары, ал коомдордун элдин бүтүн психологиясын бузуучу, ар кандай бүдөмүк идаелдарга азгыруучу аракеттери, мамлекеттерде жана дүйнөдө улутташуунун калыптанып бүтүүсү, урукчулдук, уруучулдуктун калбай баратуусу, дүйнө жүзүн СПИД сыяктуу эле каптап бараткан ааламдашуу, аргындашуу, стандартташуу, батыштын таасиринде жаштардын модалашуусу, стилдешүүсү, жада калса аялдардын феминизм, гендерчилик, эмансипация, деген сыяктуу терминдер менен шөкөттөлгөн жүрүш-туруштары, кылык-жоруктары, ачык эшик саясатынын айдыңы менен, туш тараптан "импорттолуп", каптап кирип жаткан башка, бөтөн, чет көз караштар, агымдар, жада калса саясий, диний, укуктук ж.б. институттар бузуп, менталитетин ылайлаштырып, эң негизгиси, Адамзаттын жүзүн айбандардан айырмалаган Акыйкаттык, Адилеттик деген түбөлүк түшүнүктөрдү убактылуу болсо да Байлык, Бийлик деген сормо саз соруп алып жатканын кыргыз коомунун учурдагы турмушу күзгү сыяктуу эле көрсөтүп турат. …
Кыргыздарда "бир уйдун мүйүзү сынса, миң уйдуку зыркырайт" деген макал бар. Кечөө жакында кырчындай 90дой жаш жигит каза болуп, миңден ашууну ар кандай жаракат алып, апалары, аялдары кара кийип, туугандары кан жутушту, кайдыгер карабаган коомчулук кабыргалары кайышып, кейип турушат. Мындай учурда илгерки деле, кечөөкү деле кыргыздарда шейит кеткендердин жетилиги, кыркылыгы, жылдыгы өткөнчө уруш, талаш, ал турмак көз караштардын кайчылыгы токтоп, ошол трагедияга баардыгы олуттуу карашчу эле, каргашаны баардыгы жон териси, жан дүйнөсү менен сезип турушчу эле. Бир жылга чейин, жылдыгы өтмөйүн, аял, кыздарынын кийгизилген каралары алынмайын унутушпай, куран окутушуп, алардын жакындарына астейдил көңүл айтууларын, жакшы сөз-кептерин айтышып, жүрүш-туруштары менен да билдиришчү эле. Муну эми мисалдар менен ашкерелеп убакытты коротпойлу.
Ал эми азыркы тапта эмне болуп жатат. Эр азаматтардын сөөгү сууй электе, жерге жетелекте, эки экиден кыжылдашып, ырыңдашып, чоңунан кичинесине чейин саясатты чемичкедей чагышып, мүлтүңдөшүп, бийлик талашып кырылышканы араң турушат. Күнөөлүүлөр аксымдыкка, жандимиликке, кашкөйлүккө салып, каратып туруп эле калп айтышып, чындыкты чычалата танып, айыбын уялбай эле бет тырмарлык менен чанып кетүүдө. Мындай жосунсуз жорук, төбө чачты тик тургузган кылыкты өзгөчө экс-Президентибиз акыркы күндөрү аябай эле жарнамалады белем!? Анан кызыгы ушул, жакшы жагынан тууганчылык, обьективдүү жердешчилик кылышпастан, кыргыздын тууганчылыгы, жердешчилиги ушундай калайык кан жутуп турганда капысынан ойгонуп, күнөөлүүлөрдүн туугандары, жердештери ар кай жерден арсыз чөөлөрдөй улуп-уңшуп, аларды актап, жактап, байдын кызындай мактап жатышат. Ушунун баарына К.Бакиев Президент катары күнөөлүү экени кашкайып көрүнүп турса, бүгүн анын көңүлү сокур коргоочулары, көшөкөр кошоматчылары оппозиция күнөөлүү дегенди оозу кыйшайбай эле айтышып, "эсил кайран эгесине" тээ Кокон хандыгында укмуштуудай апогейине жеткен кошоматчылыктын, "ляппай бегимчиликтин" эң уятсыз түрүн ушу азыр колдонуп жатышат. Эртең болбосо бүрсүгүнү так ошол окко карай чуркашкан жаштар күнөөлүү деген кашкөй жандимиликтен, калпычылыктан кайра тартышпачудай. Тежиктенишип чындыкты моюнга алгылары келбей, көшөкөрлөнгөндөр, аш жеген мурунку акырын унута албагандар, алеки саатта жүз өзгөрүп эки эмес элүү жүздөнгөндөр толтура.
Ал эми айрымдар Убактылуу өкмөт эмне кылып жүрөт деп күнөөлөшөт. Азыркы учурда Убактылуу өкмөт өлкөнүн ушундай саясий шартында, Экс-Президенттер тоноп кеткен Кыргызстандын жармач абалында, эң жаманы биринчи кезекте элден уютку кетип, ары-бери оожалып турган коогалаңдуу учурда, анан кыска мөөнөттө колунан чоң нерселер келе албайт. Аны да туура түшүнүш керек. Ага мына биз уюткулуу журт, каадалуу калк болсок, колубуздан келишинче, тирек, жөлөк болуп, ушундай кооптуу учурларда уюган журттун ынтымагын, биримдигин өрнөк кылып көрсөтүшүбүз абдан зарыл. Орусия да, АКШ да, Европа союзу да жарыша экономикаңарды көтөрөбүз, жардам беребиз деп таманыбызды майлап жатса, Орто Азиянын эң жарды, алсыз мамлекети болсок, тиги дөө-шааларга кашкайтарар алыбыз да, себебибиз да жок болсо, анан куугунтукта, кордоодо жүрүп, кечөө эле бийликке келген Убактылуу өкмөт эң аз, коогалуу, чыр-чатактуу өтүп жаткан эки айдын ичинде 20 жыл таланган мамлекетке бейишти орнотуп жибере албайт да. Убактылуу башаламандыктан пайдаланып, өзүбүздүн эле кыргыз акелер эс-учубузду жыя электе, жантыгынан жата калып жамандап, эптеп башаламандыкты дагы өрчүтүүгө өтө дилгир болуп, улам бир бурчтан куйругун бултаңдатып, экстремисттик кара ниеттерин каалашынча ишке ашырып калууга иттей жанталашып жаткан кездери. Жанагы Убактылуу өкмөттү негизсиз сындап жаткан сасык "саясатчылдар", өзү жерде болсо, көкүрөгү өрдөгү "дымакчылдар", "көзү ачыктар", "акылмандар", бийлик менен байлыктан көзү каткан кара жемсөө мансапкорлор, карьеристтер ж.б. ар бири алардын ордунда болсо, мындай шартта, мындай кыска мөөнөттө мындан артык эч нерсе деле кыла алмак эмес. Бул бир жагы.
Жогоруда айткандай улуттук менталитет 20 жылдык ачык эшик саясатынын натыйжасында ар кандай жол менен, ар тараптан кирген, ар кандай ботко психологияларга, бузулган өзгөчөлүктөргө булганып бүттү. Үркөрдөй азганакай кыргыз элинде бул нерсе азыр кашкайып эле ачык көрүнүп калды. Элдин алдыңкы прогрессивдүү азганакай өкүлдөрү, кан жуткузган кайгыны кантип унутпоону, эңшериле түшкөн экономиканы кантип көтөрүүнү, уюткулуу журтту кантип уютууну ойлоп, күн-түн уктабай чуркап жүрүшсө, мындай учурдан да пайда издеп мүлтүлдөп рейдерчиликти (басып алууну), морадерчулукту (талап тоноочулукту) тутантып, Бишкектин тегерек - четинде чөөдөй улуп, "талап алгыла, басып алгыла, Убактылуу өкмөт азыр эч нерсе кыла албайт, эртеңден баштап шагыл төгүп, пайдубал кургула, …" деп, эс-акылы калыптана элек жаштарды, айрым чын эле үй-жайлары жок жоош, момундарды козутуп, колтугуна суу бүркүп, бакылдап батыл сүйлөп, баатыр түр көрсөтүп Бишкектин чет жакаларындагы талааларда койдой жайылып жүрүшөт. Андан кызыгы, жүргөн кашкөй жандимилер, саботажчылар, экстремисттер, абдан эле акыл-эси кирген, беттеринен каны тамган, жашоосу жакшы эле экени көрүнүп турган, акыл-эстүү эле дээрлик апалар, байкелер, жеңелер, аталар экендиги чоң өкүндүрөт. Ал турмак алар эки элдин ортосуна от жагып: "орусту ургула, үйлөрүн тартып алгыла, дунган, курддарды, өзбектерди жерден айдап чыккыла" деген кесир кеңештерди берип, каны кызуу жаштарды козутуп, натыйжада Маевкадагы, Ошто, Ала-Букадагы окуялар да болуп кетти. Алар ошол эски бийлик учурунда эмне үчүн ушундай "батыл баатырдыкка" барып, "элдин жыргалчылыгын ойлогон боорукер жүрүш-туруштарды", жасабай, "ультра улутчул" ураандарды какшабай коңулда башын катып жатышты экен?
Эгер прогрессивдүү жакты ойлойлу, элдин абалын жакшырталы, мындай коогалуу учурда колубуздан келген жардамды элден аябайлы, бузула түшкөн эл ынтымагын уюталы десек, мейли жарды болсо да, өз тили, өз аймагы, өз эли, өз үнү бар Кыргызстан деген мамлекетти сактап калалы десек, Убактылуу өкмөттү колдон алып, буттан жөлөп, алардын утурумдук бардык чечимдерин кабыл алып, аткарып турууларыбыз, айрыкча ушу чакта абзел. Жалаң эле талап, тонооого, талкалоого, басып алууга ниет агытып, пейлибизди бузбай, түзүүчүлүк, жаратмандык жакшы каадаларына көчөлү. Ушу боюнча эле алар бийликте түбөлүккө кала бербесине, эртең учуру келгенде, ар бирибиз өзүбүздүн чыгаандарыбызды демократиялык жол менен шайлап алар мезгил келерине ынаныңыздар. Кераяктанып, эч нерсе боло электе көзү ачыктанып, "алар легитимдүү эмес, булар бийликти алып кете албайт, алар деле Акаевдин, Бакиевдин куйруктары, өзүлөрүнүкүн бийлик бутактарына коюп жатат,…" деп, негизсиз эле шыбай бергенибизди, жалаң төш жалганчылыгыбызды кан буугандай токтотуубуз керек. Себеби азыр биз жашап жаткан учур өтө коогалуу, ичтен иришип, чөөлөрчө улушуп, тытакайлашып жатканыбыз менен, бизди тээ жогорудан багып карап турган сырттагы чоң күчтөргө көп нерсе байланыштуу. Эпадам дөө-шаа мамлекеттердин алкымы ачылып, кызыкчылыгы кармап кетсе, учурдагы тытакайлашканыбыздан, жөнсүз эле шадыралаңдашканыбыздан пайдаланып, сырттан эле чечип, "булар уюша албайт экен, эпке келтирип коелу" деп, аскер алып кирип, төрт тарабыңды төрт жакка бөлүп кетет.
Андай эле күчүбүз ашып-ташып, тоо томкоргубуз келип жатса, бири-бирибизге тишибизди кайрабай, бири-бириңерге ак ит, кара итиңерди агытпай уюшуп туруп, өзбекстанга, Казакстанга, Кытайга өтүп кеткен жерибизди алуунун айласын издеш керек. Маселен, ар кайдан келип алып ушул алакандай Чүйдү, борборубуз Бишкекти эле бырчалап, тытмалап бөлүп кирбей, эмне үчүн мекенчил болуп, ошол ар кандай жолдор менен, ар башкалар тарабынан тартылып алынган өз кичи мекенибизди кайрып албайбыз? Эмне үчүн киндик каныбыз тамган, кирпигибиз жуулган, бизди чоңойтуп өстүргөн кичи мекендерибизге барып, ошол жердин гүлдөшүнө, өнүгүшүнө салым кошпойбуз! Эмне үчүн билекти түрүп эмгектенгенден көрө "үйдө баатыр, жоого жок", мүнөз күтүп, жаш балдарды, аялдарды ар кандай жамандык иштерге шилтеп коюп, үйүбүздө жыйынтыгын күтүп жымыйып олтурабыз. Чүйгө, борборго эле догубузду арта бербей эмне үчүн, жергиликтүү бийлик өкүлдөрүнө, байлык ээлерине барып момундай кылалы деп албан акылыбызды айтпайбыз? Ойлон кыргыз, оңдон кыргыз!...
Ырас, байлыкка кирингиси келген, алчы-таасын жеп элдин жон терисин сыйрып, илгерки Кокон хандыгынын жашоо образын орноткусу келген, демократияны, элдин эркиндигин муунтуп жоготкусу келген бийликти ЖАШТАР кулатып, репрессияга кетип кала жаздаган ушул оппозицияга эркиндик алып берген да ЖАШТАР болду. Муну тарых танбайт. Урматтуу жаштар, СИЗДЕРГЕ бүгүн бүткүл прогрессивдүү кыргыз эли, башын ийип, таазим кылып турат. Ошону менен бирге Сиздерге айтарыбыз, силерди козутуп, колтугуңарга суу бүркүп, алдап, айдактап, өз мүдөөлөрү үчүн азыр силерди пайдаланууга шымалана кирип жатышкан ар түрдүү алчы-таасын жеген алдамчыларга, шылуундарга жаштык кылып, ишенип, аларга камчы болуп чабылып, айдактаган жактарына агылбай, мамлекеттин жашашы, элдин эркиндиги, эртеңки өзүңөрдүн келечегиңер үчүн жети ойлонуп, бир чечип, анан кадамга баргыла. Азыр силерди мындай учурда ушунчалык жандими болуп бүткөн, мындай иштерге эчак профессионал адис болгон, саботажчылар, экстремисттер, хамелеондор, рейдерлер, популисттер, морадёрлор бийлик, байлыкка эчак баңги болуп башы айлангандар, эч келечеги жок бузук адамдар алдап, ар түрдүү кадамдарга түртүп жатышат. Ошондуктан жаштар, силер да ойлонгула, оңдонгула! ..
Тойчу Богошту








кыргыз тилиндеги гезит "Кыргыз руху"


Warning: include(../../ohkaptal.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 31

Warning: include(../../ohkaptal.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 31

Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../ohkaptal.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 31


Warning: include(../../rec_art/0_rec.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 31

Warning: include(../../rec_art/0_rec.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 31

Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../rec_art/0_rec.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 31


Warning: include(../../news/0_art.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 31

Warning: include(../../news/0_art.htm) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 31

Warning: include() [function.include]: Failed opening '../../news/0_art.htm' for inclusion (include_path='.:') in /var/www/u0371622/data/www/presskg.com/rukh/10/0917_4.htm on line 31