п»ї

Шибегени капка ката албагандай…

Бурулкан Карагулова:

" КӨчкөн Сактановсуз эле Карагулова болуп келгем"

Акын Бурулкан Карагулованын "Селсаяк" чыгармасын жарыялап жатканыбыздан бери редакциянын телефонунун үнү басыла элек "Чын элеби?" деп сураган эле киши. Ал эми чыгарманын автору Бурулкан эже келип эле бизге бир тийди. "Эмнеге Көчкөн Сактановдун атын атап жазасыңар? Биздин Көчкөн Сактановго эч тиешебиз жок" деп. Эжени эпке келтирип, кепке тарттык. "Эми муну да жазып салбагыла" деди эле, бирок жазышка туура келди…



- Бурулкан эже, биз билгенден жолдошуңуз жазуучунун уулу. Анан эмнеге аны жокко чыгаргыңыз келип жатат?

- Биринчиден бул кишинин атын да атагым келбейт. Эгерде жакшы киши болсо баласын кор тутмак эмес. Баласынын селсаяк болуп, дарактардын арасында жатканын көрүп туруп басып кеткен күндөрү болуптур. Демек атасы анын жашоосун билген. Ошондо деле көкүрөккө бир чаап, "бас" деп жетелеп кетсе болмок да. Китепте жазылгандай окуусуна жүз сому жок таштап келе берген… Бир эмес, үч энесинин жанында жакшынакай чоңоюп жатканда алименттен качып, жылуу ордунан козгоп шаарга алып кеткен… Биздин ага эч кандай тиешебиз жок, катышыбыз да жок. Ага караганда анын жакын достору эки-үч аяш атабыздын үй-бүлөлөрү менен катышабыз. "Уулум, келиним" деп турушат. Башыма жоолук салып, үйүнө чакырып биз үйлөнгөндө тойчук өткөрүп бергендери бар. Силер чыгарманы жарыялаардан мурда мага бир ооз айтып койсоңор болмок да. А элдер "Б.Карагулова К. Сактановдун атын жамынып популярдуу болгусу келип…" дешип, муну мен силерге атайын жаздырткандай кабыл алып жатышат. Телефонумдун жаны тынбай койду. Сөккөнү сөгүп, "ага чала болот " дегени да жок эмес. Белгилүү эле бир журналист дагы "Сиздин өзүңүздүн атыңыз эле канчалык. К. Сактановго жамынбай эле чыкпайсызбы" дейт. "Мен окуй элекмин" десем ишенбейт. Үчүнчү саныңар чыгып кетиптир. Чыкпасын дебейм, жаза бергиле, бирок, анын атын атабай эле койгондо болмок. Кайра менин атым менен жазуучунун аты байланышып калып жатат. Көчкөн Сактановдун атына мен жамынган эмесмин. Тескерисинче журналисттер силер жазып атып ушундай болуп жатат. Мен К. Сактановсуз эле өзүмдүн Бурулкан Карагулова деген атым бар. Буга чейин деле мени эл таанычу. Эл оозунда ыр саптарым бар акынмын. Дайыма Сактанов экөөбүздөн интервью алышып, сүрөтүбүздү учкаштырып койгон күндөр болду. Экөөбүз эки башка темада сүйлөсөк деле… Алыс барбай эле "Эркин Тоо" гезитинде иштеген айылдаш акем Карбалас Бакировду айтайын. Ал "Менден интервью алдым" деп туруп, болбогон эротикага байланышкан темага жооп бердиртип салыптыр. Мен жооп бермек тургай Карбалас акем менен сүйлөшкөн эмесмин. А мен жөнүндө калп жазган интервьюнун үстүнө К. Сактановдун сүрөтү менен андан да интервью алыптыр. Башкы редакторуна кирсем, "Сизден өзүм интервью алдым дебеди беле" дейт. Ага го андан бери төрт жыл өттү. Жакында "Агымда" иштеген Зайырбек деген журналист телефон чалып, "Аял-эркектин мамилеси тууралуу ырларды көп жазасыз. Күйөөңүз эчтеке дебейби?" деп бир собол таштады. "Күйөөм айкөл, ата-энесинин жакшы жактарын алган. Эч нерсе дебейт. Өзүнүн да жан- дүйнөсү чыгармачыл. Мени түшүнөт" деп эч нерсе оюмда жок эле жооп бергем. Менин жообума "Менин күйөөм К. Сактановдун уулу болгондуктан… анын жакшы жактарын алган" деп жазып туруп, менин берген жообумду улап коюптур. Антпей эле "Менин күйөөм" деп эле айткан боюнча жазса эмне болот эле. Анда да нааразы болгом.

- (Эженин сөзүн бөлүп) Сиз күйөөңүз атасына такыр окшош эмес дейсизби?

- Акырын сүйлөгөн, сыйчыл жагы атасын тартканы чын. К. Сактановдун кийинки аялынан эки уулу, бир кызы бар. Мират, Мидин, Лира деген. Кызын көрө элекмин. Эки уулу менен Нурбек үчөө окшош, бирок менин күйөөм каратору. Антейин десең экөөнүн энеси башка, Нурбектики башка да. Көрсө экөөнүн энеси менен Нурбектин энеси бири-бирине түспөлдөшүп кетет экен. Нурбектин энеси сулуу болуптур, экөөнүн энеси да сулуу аял. Бирок, үчөө тең атасына окшош эмес. Нурбекти кээ бирөөлөр "Бир жеринде кемчилик болгону үчүн өзүнөн улуу аялды алды да" деп айтышат экен. Ага ошо тушта жылуу түнөк, жакшы сөз, аялдык, а балким улуулук мээрим керек болгондур. Мага ошол үчүн арбалгандыр. Экөөбүздүн жаш айырмабыз 11 жаш. Ал үчүн канча сөз уктук… Атасы да "Картаң аял алыптыр" деп жаман көргөн имиш. Нурбекке "Өзүм башка аял алып берейин" десем, болбоду. Жакын туугандары мен аны кычыратып кийинтип көчөгө чыгарып койгондон кийин "Биз жапжаш кыз алып бермекбиз" деп чыгышты. Ал көчөдө калган кезде кайда жүрүштү эле. Азыр кудайга шүгүр, Кудайберген деген уулубуз бар. Бала дегенде жантыгынан жата калат. Сөкмөк тургай урушпайт. Мен баланы бир чаап койсом, кабагына кар жаап, асманы көмкөрүлүп түшөт. "Кудай буйруп өлбөй турсам, балама мен көргөн күндүн бирин көрсөтпөйм" деп турат.

- Жолдошуңуз өзү жөнүндө аялы чыгарма жазып жатканын башында билди беле?

- Аалы Токомбаевдин кызы экөөбүз "А. Токомбаев атындагы музейди" түзүп, келини Суслова Светлана орус -тил адабият ийриминде мен кыргыз-тил ийриминде балдарды окута баштадык. Нурбек менин ийримиме келип, катышып жүрдү. Ырды орусча жазчу. Мен "орусчага тишим өтпөйт, Светланага бар" дейм... Ошентип жүрүп жакын адамдардай болуп сүйлөшүп калдык. Мен аны менен таанышкандан кийин бир топ жылдан кийин турмуш курдук. Айтып берген тагдырын акырын-акырындан мээме жыйнап отуруп, качан менин жүрөгүмө жеткенден кийин жазганга кириштим. Алгач гезитке тагдыр кылып жаздым. Бирок, каармандардын аттарын өзгөрткөм. Анда "Чүй баяны" гезитинде иштечү элем. Эртеси келсем дүңгүрөп кетиптир. Көрсө ошондо деле анын баласы экенин билгендер бар экен да. Анда го аты аталбай тымызын дүңгүрөгөн. Азырчы азыр… Нурбек деле аялым мен жөнүндө жазат деп эч ойлогон эмес да. Гезитти окуп эле "Бул мен ээ?" деди. "Бул чыгарма" дедим. "Жок мен" деди. Ошентип билип калган. Китеби андан соң чыкты.

- Уулу атасына окшоп чыгармачыл да турбайбы?

- Менин ийримиме келип жүргөндө "Светланага бар же кыргызча жаз" десем, которуп келиптир. Окусам мурунку жазганына эч окшобойт. Бир ырын өзүм кыргызчага которуп туруп, андагы "Асаба" гезитинде ыр боюнча жарыяланган конкурска салып жибергем. Кийин Шайлообек ага сүйлөшкөнүмдө "Ушул жигитке биринчиликти бермей болдук" деп айтып калды. "Аке, бул орусча ыр болчу, кыргызча мен которгом" дедим. "Ошондой, сен жыттанып турасың" дегени бар. Ошол конкурс бирок аягына чыкпай калды. Атасындай болуп чыгармачыл экени да чын. Көңүлү жумшак. Кантсе да атасы да, баары бир боор тартып турат. Аяш аталарыбыз "Атаң ооруп атат"дешсе, көзүнүн жашы кылгырып, табити тамакка тартпай калат.

- Сизди Россияда жүрөт деп уктук элек?

- Россияда кыздарым иштечү. Алар "Бөбөгүбүздү сагындык"- дешкенинен, үч айдай жүрүп келели деп барганбыз. Кыргызстандын элчилигине барып калсам Мирулан Жамшитов деген жаш жигит "Кыргызстан. Ру" гезитин чыгарып жатыптыр. "Жардамдашпайсызбы" деп суранып калды. Кыргыз тилинен кыйналып жатыптыр. Кесиби юрист экен. Бирок, азамат патриот болуп, кыргызча гезит чыгарып жердештерибизге тартуулап жатканы. Бир курдай окусам өзбекче жазылып жүрөт, абдан күлдүм. Көрсө орусчадан котортсо атайлаганбы, оштук бир бала өзбекче которуп берип коюптур. Ошентип, гезитте иштеп жүрдүм. Бирок, ойлосом гезитке ал жакта иштеген менен бул жакта иштегендин айырмасы жок экен. Келип ошол материалдарды бул жактан эле жазчусун жазып, даярдачусун даярдап, которчусун которуп интернет аркылуу салып турмай болдум.



Эльмира Мадиева








  Бурулкан Карагулова


Селсаяк

(Уландысы, башы өткөн санда)

***

Убада боюнча 6-класска көчкөнүмдө атам шаарга алып кетти. № 5де берки балдары окугандыктан, мени № 4кө берди. Интернаттын директоруна атам каратып туруп, мени "картаң кемпирдин баласы, энеси багалбай калды" деп айтты. Мен унчуккан жокмун. Кичине болсом да, көңүлүм ооруп, жүрөгүм ачышып калды.

Тоо-ташта ээн-эркин жүрүп, клеткага түшүп калган жырткычтай болдум. Ишемби күндөрү кээде атамкына барып турчумун. Мени эч ким бооруна тарткан жок. Атам жактырбай, үйдөгү иш бөлмөсүнө кирип кеткен бойдон мен кеткиче чыкчу эмес. Атамкына барганым күн өткөн сайын азая баштады. Шалтадан эч ким келип мени алып кеткен жок. Өзүм да жеталбай калдым. Биринчиден автобуска төлөгөнгө тыйыным жок болчу, экинчиден агай-эжейлер жөнөтчү эмес. "Ай дээр агам жок, кой дээр кожом жок" өзүмү-өзүм билип калдым.

Балдар менен чыгып буфет, ашканалардан булочка уурдайбыз. Кээде милицияга түшөбүз. Интернатта шоктук жагынан досторум Калыгул, Никулин, мен үчөөбүз таанымал элек. Мен Оке деген атка конгом. Бир нерсе жоголсо эле келип, биздин чөнтөгүбүздү аңтарып киришчү. Үчөөбүз бир күнү жакшы окуган Байыр деген баланын чемоданын аңтарып акчасын уурдап алдык, 8 сому бар экен. Кайра өзүндөй кылып жаап салдык. Эки-үч күндөн кийин футбол ойноп атсам, Байыр чакырат.

- Оке, бери келсең - деп. Алаксып ойной бердим. Дагы чакырды, барсам:

- Оке, акчамы бергиле - дейт.

- Кайсы акча?- дедим Чын эле унтуп калыптырмын.

- Үчөөң чемоданыман акчамы уурдап алган турбайсыңарбы - деди.

- Жөн турчу, сенин 8 сомуңу уурдап алып эмне кылмак элек? - деп ийиптирмин.

- Уурдабасаңар 8 сом экенин кайдан билесиң? - деди. Мен колго ушинтип түшүп калгам.

Жылдар өтө берди. Класстан класска эптеп-септеп көчүп аттым. Шалтага чейин жөө барып, анда-санда каттап калдым. Барган сайын ыйлап, айланып-тегеренип, жалдырап тосуп алган картаң апамын мүнөзү өзгөрө баштады. Көрсө Сагын эжекем (кызы) мени бандит, ууру, жолотпо, үйүңө киргизбе деп коюптур. Акыркы кездерде "качан кетесиң?" деп кетиргенче шашчу. Мамамы да такыр келбейт деп айтышты.

Тайне, тайтам, тайкелерим, картаң апам, мамамдар менен билинбей эле алыстап, кол үзүшүп бараттым.

***

Сегизди бүткөндө атам келип, мени профтехке өткөрүп кетти. Бул турмушка да көнө баштадым. Балдар мени "поэт" деп чакырышчу. Армиядан келген байке бир жылдыкта окучу. Мени жакшы көрчү. "Бирөө тийишсе эле мага айт" дечү. Агасы болом деп чогулуштарыма катышып берчү. Мен 16га чыкканда ал байке "атаң шаарда тургандан кийин кантип туулган күнүңү белгилеп бербесин. Баргын да айт, досторум менен келем де. Эң жакын эки-үч досуңду алып барып "день рожденияңды өткөрүп кел" деп үйрөтүп, үйгө жиберди. Өгөй энем командировкага кетиптир. Атам араң көндү. "3 баладан артык келбесин" деп катуу эскертти. Сүйүнгөнүмү айтпа. Училищага учуп жетип сүйүнчүлөп, 3 досуму саат алтыга барып калгыла деп адрес таштап келдим. Атам картөшкө аарчытып, "эми кууру" деди. Эптеп эзилтип атып куурудум. Ушул жетет, жеп алып, кетип калгыла деди.

Үч досум да келип калды. Жөн келишпей бирге окуган үч кызды ээрчите келишиптир. Атамын итатайы тутулуп, бөлмөсүнө кирип кетти. Биз тар кухняда отуруп картөшкө жедик, алар мага белек беришти. Радиодон жеңил музыка берилип калганда бир досум "кел вальска түшөбүз" деди. Үчөөбүз туруп үч кызды бийге тарттык. Өмүрү вальска түшүп көрбөгөн жаным, кыздын белинен кучактаганга жетине албай мадырайа түштүм.

Ошол тушта эшик шарт ачылып, атам сурданып кирип, "беркел" деди калчылдап. Баргандан корктум, бирок кыздардан уялганыман бардым. "Эмне көтүң туруп калдыбы?" деди да "чуу" эткизе жаакка бир салды. "Жогол, азыр жоголгула, сени экинчи бул үйдөн көрбөйүн селсаяк" деди. Ошондогу кыздардан уялганым ай, жети өмүрүм жерге кирген. Ыйлайын деп кыздардан уялып, ызам ичиме батпай бук болгом. Атам мага эмне үчүн ушунчалык өчүккөн билбейм. Төрөлүп калганым үчүн күнөөлүү эмес элем да. Атам ай, атам...

(Уландысы бар)










кыргыз тилиндеги гезит "Обон"
email • архив • редакция 
2-март, 2010-ж.:
1-бет
Лунара өзү каалап турмушка чыктыбы?
2-бет
Жанета Бобкова:
"Жумагүл Бобкова болмокмун"

3-бет
Жылдыздар турмушунан
Кудай чоң сактап...

4-бет
Ийгилик формуласы
5-бет
Эненин көөнү балада
6-бет
Турат Касымбеков:
"Менин үнүм отурушта ырдаганга эле жарабаса…"

7-бет
Орозбек Мусакеев:
"Мультфильмдер кыргыз тилинде көрсөтүлгөн эмес"

8-бет
Шоу дүйнө
9-бет
Лунара Мамытова, "Ала-Тоо"маалымат программасынын диктору:
"Турмушка чыгууну өзүм кааладым"

10-бет
Унаа айдаган айымдар
11-бет
Кыргыздар кара жумуш гана кылышат деп ойлобогула
12-бет
Аздек Намазбекова
Көз мончок

13-бет
Шибегени капка ката албагандай…
14-15-бет
Обон почта
16-бет
Аида Арстаналиева:
"Ийненин үстүндө жашагандаймын"











??.??