presskg.com Архив Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Zaman Кыргызстан Агым 1 Агым 2 Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Кыргыз руху Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Бишкек таймс Назар Энесай Эркинтоо Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар



2 тур масалалари. 3-4 синфлар

1. 3 товуҮ 3 тухум Үилди. 6 товук эса 6 кунда канча тухум Үилади? 4 товуҮ 9 кундачи?
2. Простоквашино Үишлојида уй олдидаги ітиргичда Федор ака, мушук Матроскин, кучук Шарик ва ґатлар ташувчи Печкин ітиришибди. Агарда чап томонда ітирган кучук Шарик мушук Матроскин ва Федор аканинг іртасига ітирса, Федор ака чап томонда ітириб Үолади. Ким Үаерда ітирибди?
3. Ґазинага бой јордаги дарбозага код билан Үулп илиниб турибди.
. РаҮамлар такрорланмагандай Үилиб ва тенгликлар тіјри білишини ґисобга олиб 8 (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9) раҮамни териб, дарвозани очинг.
4. Пиёла ва ликопча 250 сім, 4 пиёла ва 3 ликопча 887 сім туради. Пиёла ва ликопчанинг алоґида нарґини топинг.
5. Икки Үурилишга бир ґилдаги 12 Үути билан миґ юборишди. Икки Үурилишга 120 кг миґ ишлатилган. Биринчи Үурилишда 4 Үути, иккинчисида 3 Үути Үолган. Биринчи Үурилишда канча кг миґ ва иккинчи Үурилишда Үанча кг миґ Үолган?
6. Лимонлар билан Үутининг ојирлиги 25 кг. Лимонларнинг ярмиси сотилиб білгандан кейин Үутиларни тарозага Үійишди. Тароза 15 кг ни кірсатди. Біш Үутининг ојирлигини топинг.
7. 4 та морожний сотиб олиши учун Үобилга 6 сім етмай Үолди. 3 тасини сотиб олганда Үайтими 3 сім білди. 1 та морожний Үанча туради?
8. Охирга 8 Үізини ва 9 јозни шундай жойлаштирингки, ґар бир охирда Үізи ва јозларнинг оёҮлари 10 га баробар білсин.
9. Идишда 9 кг оҮшоҮ бор. Ілчов идиши билан ва чімичнинг ёрдами билан 2 кг оҮшоҮни тортиб олишимиз керак. ФаҮат уч маротаба тарозадан фойдалана оламиз.
10. Китоб саґифаларини тартиб раҮами билан белгилашимиз керак. Ґаммаси білиб 1392 раҮам ишлатилган білса китобнинг саґифалари нечта экан?


2 тур масалалари. 5-6 синфлар

1. Спорт майдонига кириши учун паттанинг нарґи 20 сім білган. Кириш баґоси арзонлатилгандан кейин томошобинлар сони 25 фойизга кітарилди, тушган фойдаси эса 12,5 фойизга ісди. Кириш баґоси арзонлатилгандан кейин Үанча білиб Үолди?
2. Футбол ійинига 8 гуруґ Үатнашди ва улар бир мартадан ійнашди. Гуруґлар Үуйидаги очколарга эга білишди: 14, 12, 8, 8, 6, 4, 3. Биринчи тірт іринни эгаллаган гуруґлар бошҮа гуруґлар билан ійнаганда Үанча очко йіҮотишди?
3. Үайси бири каттароҮ: а) 5300 ёки 3500? б) 2700 ёки 5300? в) 2300 ёки 3200?
4. Айлана бійлаб 20 Үизил фишкани ґар бир нуҮтага нисбатан, ґар бир Үизил фишканинг диаметр бійича Үарама - Үарши томонига кік фишкани Үійса біладими ва худди шундай кік 2 фишка Үаторасига туриши білмайди.
5. Велосипед тепага соатига 12 км. тезлик билан чиҮди. Тушиб келаётганда эса соатига 20 км. тезлик билан тушди. Үайта тушиб ётганда 16 даҮиҮа оз кетди. Тепага олиб борувчи йілнинг узунлиги Үанча білган?
6. Сувга чікиб кетган кемадан 30 одам ҮутҮарилиб Үолган. јамланган сув аввалгидек 60 кунга эмас 50 кунга етадигани маґлум білса, кемада дастлаб Үанча одам білган?
7. Ґаридор дікондан бор аҮчасининг ярмини тугатди, лекин Үолган пули: аввал Үанча доллари білган білса шунча центи Үолди ва аввалги центининг сонига нисбатан икки эса оз доллари Үолган. Ґаридорнинг биринчи савдосигача Үанча аҮчаси білган?
8. Бир-бири билан кесишувчи икки тіјри чизиҮ берилган. Маълуми:
1) Бурчакларнинг биттаси 5 марта Үолганларидан катта;
2) икки бурчакнинг ийјиндиси 800 га баробар.
3) уч бурчакнинг ийјиндиси 3300 га баробар.
Берилган шартларнинг иккитаси бир-бирига Үарама-Үарши турибди. Уларни топинг.
9. -0,63 : х = -0,9 тенгламанинг иккита илдизини топинг.
10. Ердагиларга бошҮа сайёраларда яшовчилар билдиришди: уларнинг юлдузининг тузумидаги А, Б, В сайёралар мавжуд. Шундан кейин ёмон эшитилиб Үолди, фаҮат икки билдирув Үабул Үилинди, олимларнинг текшируви бійича, бу икки билдируви тіјри эмас білиб чиҮди:
а) юлдуз томондан олинган учунчу сайёра эмас;
б) иккинчи сайёра.
Юлдуз тарафдан олганда А, Б, В сайёралари нечанчиси білиб ґисобланади?


2 тур масалалари. 7-8 синфлар

1. РаҮамларининг йијиндиси тірт маротаба катта білган икки ґонали сонни топинг.
2. 1974 сонини икки натурал сонларининг квадратларининг айирмаси кіринишида ёзинг.
3. п5 - п ифода п сонининг Үайси Үийматида 120 га білинади?
4. Картошкани бозор баґоси обу-ґаво туфайли 20 фойизга кітарилди. Бир ваҮтдан кейин картошканинг бозор баґоси 20 фойизга тушиб кетди. Картошка Үачон арзон білган? Үиммалангангачами? Ёки арзонлагандан кейинми?
5. Дам олиш бојида эман дараґти ва Үарајай ісган ерда олимлар сайил Үилиб юриб Үуйидаги фикрларини билдиришди: биринчиси ґар бир эман Үандайдир бир Үарајайдан паст ва ґар Үандай Үарајай ґар бир эмандан паст. Иккинчиси эса, Үандайдир бир эман ґар бир Үарајайдан паст ва Үандайдир бир Үарајай ґар бир эмандан паст. Учунчиси Үарши білди, ґар бир эман Үандайдир бир Үарајайдан паст ва Үандайдир бир Үарајай ґар бир эмандан паст. Тіртинчиси білса, Үандайдир бир эман Үандайдир бир Үарајайдан паст ва ґар бир Үарајай ґар бир эмандан паст. Ким айткани тіјри?
6. Бир киши болаларига меросга 100$ ташлади. У меросни Альфред ва Бенджаминга бериш керак білган. Альфредга тегишли Үисмининг уч білагин Бенджаминга тегишли Үисмининг тірттан бир білагидан камайтса, натижада 11$ га баробар білади. Ґар Үайси боланинг меросдан тегишли Үисмини топинг.
7. Үандай Үилиб учбурчакни 4 та бир ґил учбурчакка білса білади?
8. Мистер Смит ґафтасига 36 соат ишлайди, бир соат учун 8,4 франк олади. Ґар бир ґафтада режадан 10 соат кіп ишлайди, уларнинг 6 соатига бир ярим тарифи бійича, 4 соати учун икки эса кіп тариф бійича тілайди. Бир ґафтадаги иш ґаҮини ґисобланг.
9. Етти сотувчининг 20, 40, 60, 80, 100, 120 ва 140 олмаси бор эди. Бозорга олиб бориб олмани бир ґилдаги баґода сотиб бир ґил фойда олишди. Сотувчилар олмани Үанча сімдан сотган?

10. функциянинг графигини чизинглар.





oСаамалык
Педагогикалык окуу жайды аяктаган 45 мыкты бүтүрүүчүгө үй берилет

Жеке ишкер, "Эл үчүн" партиясынын лидери Арстанбек Абдылдаев элет жериндеги мугалимдердин тартыштыгын жоюуга салым кошоорун билдирди. Анын демилгеси менен педагогикалык жогорку окуу жайды аяктаган 45 мыкты бүтүрүүчүгө 1 бөлмөлүү квартира 10 жылдык мөөнөткө үстөксүз кредитке берилмекчи.


Жаз алды менен старт ала турган бул долбоордун шарты боюнча республиканын 45 районуна мугалимдик милдетти артынып аттана турган жаш адис, биринчиден, жалаң "5" ке окуган жана бөлүнгөн регионго 5 жыл иштеп берүүгө даяр болушу керек.
"Эл үчүн" партиясынын жетекчиси Арстанбек Абдылдаев артыкчылык диплому менен окуусун аяктаган жаш адисти 10 жыл мөөнөткө үстөксүз кредиттин негизинде квартира берип, камсыздоо менен бир нече маселелерди кошо чечүүгө болот деп эсептейт. Анын айтымында элет жериндеги окуучулар үчүн мыкты, билимге сугарылган жаш адистин барышы өтө пайдалуу болмокчу.
- Келечек - билимдүү жаштардыкы.Биз өзгөчө айылдык мектептерде окуган балдардын билим деңгээлин көтөрүүгө, алардын сапаттуу билим алышына көңүл бурушубуз керек. Ал эми мугалим тартыш болуп жаткан жерде, бир мугалим бир нече предметтерди окутуп жаткан жерде кайдагы сапат жөнүндө сөз болушу мүмкүн? Ошол мугалимдердин көбү ардактуу эс алууга чыккан пенсионерлер же сырттан окуп билим алгандар экендиги да жашыруун эмес. Менин оюмча, айылдык окуучулар үчүн эптеп эле диплом алып келген мугалимдин келиши эмес, мыкты окуган жаш адистин барышы маанилүү. Биринчиден, ал мугалим өзү билгенин балдарга жеткиликтүү үйрөтөт. Экинчиден, ал жаңы жетилип келаткан өспүрүмдөр үчүн көп жагынан үлгү боло алат. Жаш жигерлүү адистер жаңы заманбап технологиялар, жаңы методикалар менен окутууга кызыкдар болот. Демек, балдардын билим алууга кызыгусун ойготуп, билим сапатын жогорулат алат деп ишенем, - дейт ал.
Өзү элет жеринде өскөн адам катары А.Абдылдаев айылдык жаш бөбөктөрдүн заманбап билим алуусуна кам көрүп, алар өздөрүнүн шаардык теңтуштары сыяктуу эле мектеп партасынан чет тилдерин, компьютерди жана Интернет менен иштөөнү жеткилең үйрөнүп алса деп тилейт.
- Биз тандаган жаш адис кайсы жерге бөлүнүп барса да, аны менен байланышып, керектүү технология, методикалар менен камсыздап турабыз. Ал эң башкысы бизге ошол мектептин кем-карчын, кандай маселелер болуп жаткандыгы тууралуу маалымат бериши керек, - деди ишкер.
Анын айтуусу боюнча өзү жетектеген "Ауирдин" жоопкерчилиги чектелген ишканасы үч жылдан бери шаар ичинде батирлерди куруп, аны үстөксүз кредиттик шартта үч жылдык мөөнөткө мугалим, врачтарга берип жатат. Ал батирлер Бишкектин Энесай жаңы конушунда орун алган. Жаңырган жылдын жазында колдоруна диплом алган жаш педагогдор да болочок батирлерин ошол конуштан алышмакчы. Эң негизгиси, эми бактылуу батир ээлерин калыс тандоо маселеси турат.
Бул демилгени колдоого алып, аны жайылтуу керек деген оюн билдирди И.Арабаев атындагы КМУнун проректору Эмил Каниметов.
- Менимче, мындай демилгени колдоо гана керек. Учурда жогорку окуу жайларда педагогикалык билим алып жатышкан жаштарыбыздын мектепке баргысы келбей качып жатышкандыгынын себеби - мугалимдин айлыгынын аздыгы, аларга зарыл шарттын жоктугу экендиги жалпыбызга маалым. Маселен, Японияда мугалимдин айлыгы бизнесмендердин алган маянасы менен тең. Тилекке каршы, биз канча жылдан бери мектептерде мугалимдер жетишпейт деп зар какшап келатканыбыз менен бул проблеманы чечүүнүн жолун Өкмөт азырынча таба албай жатат. Албетте 45 квартиранын берилиши баардык маселени чече албайт. Бирок Арстанбек мырзадай болуп башка да бизнесмендерибиз мына ушундай демилге менен чыгышса, тез эле чечилет деп ишенем, - дейт проректор.
Жаштар министри Алиясбек Алымкулов: - Кыргызстандын келечеги - жаштар. Жаш кадрларды даярдап гана тим болбостон, аларды иш орундары менен камсыздап, алар өз кезегинде билгендерин кийинки муундарга үйрөтүүсүнө кам көрүшүбүз зарыл. Биринчи кезекте элеттик мектептердеги билим алуу деңгээлин көтөрүшүбүз керек. Мен Жалал-Абадга барганда шаардын тургуну, Нуржан аттуу мугалим кыздын вице-мэр кызматынан баш тартып, мугалимдик кесипте гана иштейм дегенине күбө болгонум бар. Андыктан айылдарда да өз кесибинин патриоттору көп экендигине ишенем. Биз болгону алар үчүн тиешелүү шарттарды түзүп беришибиз керек. Жаш кадрларга кам көрүп, аларды квартира менен камсыздоо демилгеси менен чыккан мына ушундай агаларыбыз көп болсо, - деген тилегин айтты.
Коомчулукта зор кызыгуу жаратып жаткан бул долбоордун демилгечиси Арстанбек Абдылдаев кимде кандай сунуш болсо, аны чогуу талкуулоого даяр экендигин билдирди.
- Биздин алдын ала эсептөөбүз боюнча жаш адиске 10 жылга берилип жаткан квартира үчүн ал ай сайын 150 доллардан төлөйт. Ал квартирага берип койсо деле бул сумманы төлөөгө кудурети жетет. Эң негизгиси, ал элет жерине баратканда "Бишкекте квартирам бар" деген каниет менен кетет. Менимче, квартира алуунун мындай жолу менен миграция маселеси да чечилет. Колуна диплом алган жаш адис чет жактарга барып иш издебей, өз жеринде көңүлү ток иштей берет. Биз квартиралуу кылып жаткан кыздар барган жеринен өзүнө тең жар таап үй-бүлө күтүп, очор-бачар болуп ошол жерде биротоло орун алып калышы да мүмкүн. Бишкекте үйү бар экен деп кызыккандар көп чыгат болуш керек, - деп сөзүн тамашага чалды бизнесмен.
"Эл үчүн" партиясынын лидеринин айтымында, бул долбоор бир эле жылдык эмес, жыл сайын уланып турмакчы. Партиянын жаштар канатынын жетекчиси Урмат Мырзабеков педагогикалык мыкты билим алып, айыл жеринде иштөөгө даяр студенттерди тандоо компетенттүү адистердин катышуусунда ачык-айкын өтөөрүн, бул тууралуу баардык маалыматты каалоочулар маалымат порталынан табыша алышаарын кошумчалады.

Айнагүл Кашыбаева, "Кутбилим".






"Кутбилим", жањы саны... o кыргызча... o