ДРЕНАЖ

от2020

Дек 1, 2020

 (англ. drain — кургатуу) — айыл чарбасында — саз же саздак жерди кургатуу үчүн жер алдына орнотулуучу түтүк же кудук тармагы. А. ч. Д-ынын саздак жерди кургатуу, жердин шордонушуна каршы күрөшүү ж-а чополуу топур акта газ алмашууну күчөтүү жумушта-рында мааниси зор. Б. з. ч. 2000-жыл-дарда Месопотамияда карапа Д-ы пайда болгон. Д. Байыркы Римде да колдонулган. А. ч. Д-ы Европада (Франция, Улуу Британия) 17—18-к-дан белгилүү. Азыр колдонулуп жаткан Д. 1727-ж. Улу5 Британияда пайда болгон. Анда карапа түтүктөрүн жасоочу өндүрүмдүү машина чыга-рылгандан кийин (1843) Д. бөтөнчө өнүккөн. Мис, 1856-ж. Д. м-н 500 миң га жер кургатылган. Россияда а. ч. Д-ы 19-к-дын 2-жарымында гана колдонула баштайт. Окт. рев-ясына чейин Д. м-н кургатылган жер 2—3 миң га болсо, СССРде 1971-ж. 3,4 млн га түзгөн. Д. Белоруссия, Балтика жээгиндеги респ-каларда, Азербайжан, Өзб-н, Таж-н, Кырг-нда (Чүй өрөөнүндө) көбүрөөк пайдаланылат. Дүйнөдө Д-ДЫн жардамы м-н 20 млн га а. ч. жери кургатылган.

ДРЕНАЖ (курулушта)— жер астындагы сууну чогултуп, аны имараттардан башка жакка агызып ке-тирме дреналар (түтүктөр, скважи-налар ж. б. түзүлүштөр) системасы. Д. курулуштун, жолдун, аэродромдун астын кургатуу ж-а бекемдөө, аларга таасир кылуучу суунун басымын азайтуу үчүн колдонулат. Ал кера-микадан, бетондон же асбест-цемент-тен жасалган тешиктүү түтүктөрдөн жасалат. Д. катмар, дубал ж-а айлампа болуп бөлүнөт. Катмар Д. чып-калоочу катмар түрүндө курулуштун астына орнотулуп, фундаменттен 0,7 м сырт жагына жайгаштырылган түтүктөргө кошулат. Дубал Д-ы сакталуучу курулуштун фундаменти-нин сыртына орнотулат. Айлампа Д. бир топ имарат тургузулган участ-кага тегерете салынат. Д-дар курулуштун конструкңиялык өзгөчөлүктөрүнө жараша горизонталь, вертикаль ж-а айкалыштырылган түрдө курулат.

от 2020