ДОЛОМИТ

от2020

Дек 1, 2020

 (франц. геолог Д. Доломь-ёпун ысмынан) — 1) карбонаттар тобундагы минерал. Хим. формуласы CaMg(C03b. Туйган системасында кристаллданат. Өңү түссүз, агыш, боз, жашыл, кызгылт. Катуулугу Моос шкаласы б-ча 3,5—4. Салышт. салм. 2,86. 2) Негизинен (90% тен ашык) доломит минералынан турган карбонат тоо теги. Эгер Д. 50—90% ти түзсө аки таштуу Д., андан азыраак болсо доломиттешкен.аки таш теги деп аталат. Д. тоо те-гпнде кальцит, ангидрит же гипс учурайт. Д. экзогендик ж-а эн-догендик эки топко бөлүнөт. Д. экзогендик шарттарда аки таш тегинин диагенездик (к. Диагенез) өзгө-рүүсүнөн туздуу бассейндерде пайда болуп, аки таш теги, чопо ж. б-нын калың катмарларынын арасында катмар, линза, кристаллдардын чогунду-су түрүндө да жатат. Экзогендик Д. аки таш тегинин эпигенездик доло-миттешүүсүнөн да келип чыгат. Эн-догендик Д. гидротерм ж-а гидро-терм-метасоматоз процесстеринин натыйжасында пайда болуп, серпенти-ниттерде, тальктуу ж-а өзгөрүүлөргө учураган негиздүү, ультранегиздуү тоо тектерде тарам ж-а ар түрдүр формадагы тулку ж-а штокверк түрүндө учурайт. Д. курулуш ишине, металлургияда (отко чыдамдуу кир-пичтерди ж-а магний металлын алууда), хим. өнөр жайда, а. ч-да ж. б. колдонулат.

Ад.:   Страхов Н. М., О типах и генезисе доломитовых пород, в кн.: Труды Геологического ин-та АН СССР, в. 4, М., 1956.

 

от 2020