ДИФРАКЦИЯ

от2020

Дек 1, 2020

(лат. diffractus — сынган) , 1) толкундун Д-сы —- толкундун тоскоолду айланып өтүү кубулушу. Толкун тоскоолго урунганда анын түз таралуусунун бузулушу Д. м-н түшүндүрүлөт (к. Вөлукчөлөр дифракциясы, Жарык дифракциясы). Д. бардык толкундарда (үп, электр-магнит ж. б.) байкалышы мүмкүн. Ал үчүн тоскоолдун өлчөмү тоскоолго урунган таралчу толкундун узундугу м-н чамалаш болууга тийиш. Д. кубулушу б-ча алганда толкун тоскоолдун көлөкө жагына карай ийилип өтүү м-н таралат. Үйдүн далдасындагы адамдын үнүнүн же башка добуштун угулушу да үн тол-кундарынын Д-сы м-н түшүндүрүлөт, о. эле Жер бетинин айланасындагы радиотолкундардын Д. болушунан алыс жайгашкан антеннанын узун ж-а орто радиотолкундагы сигналдарын кабыл алууга болот. 2) Рентген нурларын ы н Д-сы — заттын рентген нурунун толкун узундугун өзгөртпөй чачыратышы. Табигый Д-лык торчо болгон кристалл аркылуу рентген нуру өткөндө Д. пайда болот. Анткени торчодогу атомдор аралык рентген нурунун толкун узундугуна чамалаш. Врегг Вулъф шарты аткарылган багытта гана рентген нуру кристаллдай чагылат. Толкундардын Д-сы микробөлүкчөлөрдүн табиятын изилдөөдө зор мааниге ээ. Д. спектр приборлордо пайдаланылат.

от 2020