ДИККЕНС Чарлз

от2020

Ноя 30, 2020

(7. 2. 1812, Ленд-порт, Портсмутка жакын жерде — 9. 6. 1870, Гейдсхилл) — англ. жазуучу. Чиновник үй-бүлөсүнөн. Туңгуч чыгармасы — «Боздун очерктери» (1836). 1837-ж. Д. «Пиквик клубунун жазмалары» аттуу роман жазган. Адегенде реалисттик сатира жазууга аракеттенсе, кийин, сынчыл реализм жолуна өтө баштаган. «Оливер Твист-тин укмуштуу окуялары» (1838) аттуу романында, кедей-кембагалдын, жумушсуздардын ачкадан өлүшүн баяндаган. Бирок роман «кайрымдуу» капиталисттердин жеңиши м-н аяктаган. «Николас Никльбинин өмүрү жана жоруктары» (1839) романында мектеп окуучуларын тарбиялоонун зулумчул ыкмаларын ашкерелеген. «Мартин Чезлвит» (1844) романында Түш. Америкада залимдердин негрлерди кул кылышын, бурж. коомчулукту сынга алган. «Домби жана уулу» (1848), «Дэвид Копперфилд» (1850) романдары м-н Д. реалисттик чыг-лыктын айдың жолуна түшкөн. Улуу Британияда чартисттер кыймылы, 1848-жылдагы рев-я басылып калгандан кийин, Д. авантюралык ро-мандан социалдык проблемалуу роман жазууга өткөн, Мындай романдын окуясы айрым адамдын таржы- малын эмес, татаал бир нече сюжет-тик линияны камтыйт. Мис, «Муздак там» (1853) романында окуя көп жылдык сот ишинин тегерегинде өтөт. Д. жумушчу табы үчүн рев-я зарылдыгын билбесе да, чыг-ларында («Кыйын кезеңдер», 1854, «Кичинекей Доррит» (1857) эзилген эл таламын талашкан. Улуу француз рев-я-сына багышталган «Эки шаар жөнүндө баян» (1859) романы Д-тин чыг-лыгында көрүнүктүү орун ээлеген. Бу романында ал рев-янын зарылдыгын ачык айткан, бирок диний көз карашы тоскоол болуп, элдик көтөрүлүштү жактырбаган. Д-тин акыркы романдары: «Чоң үмүттөр» (1861), «Бардыгыбыздын досубуз» (1865), «Эдвин Друддун сыры» (1870). Аны алгачкы эле китептери дүйн. даңкка бөлөгөн. В. Г. Белинский, Н. Г. Чернышевский, Л. Н. Толстой, Ф. М. Достоевский ж. б-лар Д-тин күйдүргү күлкүсүн, гуманизмин жогору баалаган.

Чыг.:  Собр. соч., т. 1—30, М., 1957—63.

Ад.:   Маркс К., Энгельс Ф., Об искусстве, т. 1, М., 1967; Сильман Т, Диккенс, Очерки творчества, Л., 1970.

от 2020