ДЕҢИЗ АСТРОНОМИЯСЫ

 практикалык астрономиянын кеме башкарууга байланыштуу бөлүмү. Д. а-нын милдети асман жарык чыгаруучула-ры ж-а Жердин навигациялык жасалма спутниги б-ча кемеңиң деңиздеги ордун, приборлордун көрсөтүүлөрүнө киргизиле турган түзөтүүлөрдү аныктайт. Д. а. кеме башкаруу ж-дөгү илимге кирет. Кеменин ордун, б. а. анын геогр. кеңдиги м-н узундугун аныктоо асман жарык чыгаруучунун деңиз горизонтунан көрүнгөн же ар кандай прибор м-н кемеде курулган жасалма горизонттун үстүндөгү бийиктиги б-ча жүргүзүлөт. Жасалма горизонтто бурч өлчөгүч аспапты колдонгондо кеменин деңиздеги орду так аныкталып, жарык чыгаруучунун бийиктиги так ченелет. Жарык чыгаруучунун бийиктиги секстант м-н өлчөнөт. Секстанттын түзүлүшү ж-дөгү ойду И. Ньютон (1699) айтып, ал 1742-ж. жарыяланган. Астр-ялык аспаптарды өркүндөтүү б-ча М. В. Ломоносов да эмгектенген. Россияда сек-станттарды даярдоону А. И. Вилькиц-кий уюштурган. Улуу Окт. соң. рев-ясынан кийин өлкөбүздө Д. а-нын ас-паптарын жасоочу ө. ж. өнүктү. Азыр жогорку сапаттагы хронометр-лер, радиоаппараттар чыгарылууда. Д. а-нын бир топ астр-ялык маселелерин чечүүдө сов. илимпоздор Н. Н. Матусевич м-н В. В. Каврайскийдин салымы зор.

Ад.-. Сов лев Б. И., Мореходная астрономия. М., 1968.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *