— б. з. ч. 2-к-да Байыркы Рим де бир тууган Тиберий (162—133) ж-а Гай Г153—121) Гракхтар жүргүзгөн реформалар. 133-ж. элдик трибун болуп шайланган Тиберий мамл. жерди пайдаланууну чектөө ж-дө киргизген закон долбоорун элдик чогулуш кабыл алган. Муну жүзөгө ашыруу үчүн агрардык комиссия түзүлүп, ага жрп жер ээлери, сенат каршы чыгып, Тиберий 132-ж. элдик трибунду шайлоо убагында падыша болууга умтулган деген жалаа м-н өлтүрүлгөн. Б. з. ч. 123- ж-а 122-ж. элдик трибун болуп шайланган Гай бир тууганы Тиберийдин агрардык законун калыбына келтирип, башка демокр. реформаларды да жүргүзгөн. Агрардык реформаны италиялык союздаштары-на да таратууну, аларга рим граж-таиынын укугун берүү законун сунуш кылган. Бул долбоор сенаттын, пйардык ж-а кыштактын плебстер-хзш каршылыгын туудурган. Гракхтар бул реформалар м-н рим дый-жандарынын жакырдануусун токтотууга аракеттенген. Агрардык реформанын натыйжасында 80 миң граждан жер алышкан. Бирок бул реформалар убактылуу гана ийгиликке жетишкен. Б. з. ч. 111-жылдагы за-г:н б-ча сатылган мамл. жер жеке менчикке айланган.

Ад.:   С е р г е е н к о М. В., Земельная ]№$срма Тиберия Гракха и рассказ Ап-тгна, «Вестник древней истории», 1958,

от 2020