— согуш убагында калкты, башкаруу органдарын, байланыш түйүндөрүн, медицина мекемелерин ж. б. душмандын массалык кыйра-туусунан сакташ үчүн алдын ала курулган жайлар. Коргонуу максатын-дагы мындай курулуштар ар кайсы мамлекеттерде 2-дүйн. согуштун алдында эле салына баштаган. СССРде бомба м-н газдан сакталуучу жайлар аба чабуулунан коргонуунун жерг. органдарынын жетекчилиги м-н курулуп, Улуу Ата Мек. согуш мезгилинде шаар-кыштактардагы түркүн имараттардын подвалдары, Москва метрополитени пайдаланылган, о. эле атайын курулуштар да салынган. Ка-пит. өлкөлөрдө ядролук, дагы башка кыйраткыч куралдар жасалышына байланыштуу СССРде өлкөнүн терр-ясын коргоо зарылдыгы артты. Г. к. к-н куруу иши Гражд. коргоо (ГК) органдарынын башчылыгы м-н жүргүзүлөт. Г. к. к. сыйынт-коргонч (убежище) ж-а радиациядан сактоочу калканч жай (укрытие) болуп бөлүнөт. Сыйын т-к о р г о н ч адамдарды ядролук жарылуунун кыйра-туучу факторлорунан ж-а бактериол. куралдардын залалынан сактайт (демейде темир бетондон курулат). Сыйынт-коргонч катары жер астындагы транспорт курулуштарынын (метрополитен, тоннель ж. б.) мааниси чоң. Сыйынт-коргонч чоцдугуна жараша 150дөн бир нече миң адамга чейин ичине батырып, санитардык-гигиена-лык шарт түзүш үчүн суу түтүгү, канализация, жылуулук ж-а жарык берүүчү система, о. эле абаны алмаштырып туруучу чыпкалуу желдеткич м-н жабдылат. Радиациядан коргоочу калканч жай негизинен адамдарды радиоактивдүү нурдан сактайт. Мындай калканч катары нур өткөзбөс болуп жабдылган жер астындагы жайлар, имараттардын подвалы, шахта, о. эле бетон м-н темир бетондон, жыгач м-н топурактан, кыш сыяктуу материалдардан атайын курулган жайлар кызмат кылат.

Ад.:   к. ГрариЭонӨкк коргонуу.

от 2020