(1723, Эдесхейм, Пфальң — 21. 6.1789, Париж) — француз философ-материалисти ж-а атеис-ти, 18-к-дагы франц. бурж. рев-янын идеологу. Ал феод. менчикти ж-а экс-плуатациянын феод. формасын сындап, король бийлигин чектөөнүн зарылдыгын жактаган. Г. материянын биринчилигин далилдеп, ал дүйнөдөгү бардык нерселердин негизин түзөт деген. Ал материянын майда бөлүкчө-лөрү дайыма кыймылда болгон, бөлүнбөгөн атомдордон турары жөнүндөгү ойду жактаган. Кыймыл материянын ажырагыс касиети деп эсептеген. Г. «Табият системасы» (1770) деген өзүнүн негизги эмгегинде ошол мезгилдеги илимдин жалпы жетишкендиктерин корутундулап, жаратылыш таанууну бир системага салган. Г. дүйнөдөгү өсүш бул айрым адамдардын, өкмөт башкаруучулардын аракетинин натыйжасы деп, коомго идеалисттик көз карашта болгон. Ал тарыхтагы чечүүчү ролду закон чы-гаруучуларга ыйгарган. Бурж. коомду акыл-эстин өкүм сүрүшү деп билген. Бирок, буга карабастан, анын табигат ж-дөгү материалисттик мурасы тарыхта прогрессчил роль ойногон. ,

от 2020