ГЙЛЬБЕРТ ПРОБЛЕМАЛАРЫ

 — 1900-ж. Парижде өткөрүлгөн Эл аралык матем. конгрессте немец математиги Х. Гильберт (1862—1943) сунуш кылган негизги 23 проблема. Алар математиканын бардык тармактарына тиешелүү. Г. п. көгетувтөр теориясын ж-а математиканы негиз-дөөдөн башталып, геометриянын не-гиздерине, үзгүлтүксүз группалардын теориясына, сандар теориясына, алгебра ж-а алгебр, геометрияга өтөт да, анализ (дифференциал теңдеме-лер, айрыкча айрыл! туундулуу дифференциал теңдемелер) м-н бүтөт. Ыктымалдык теориясы м-н меха-никанъга аксиоматикасына арналган алтынчы проблема өзгөчө роль ойнойт. Г. п-нын айрымдары, мис, бе-пшнчиси (ар кандай локалдык-евк-лиддик топологиялык группа Ли группасы болобу) ж-а он жетинчйси толук чечилген. Г. п-нын арасында азыр да чечиле элек жалпы көрүнүш-төгү жетинчи даражалуу тецдемени эки аргументтеп гана көз каранды болгон функциялардын жардамы м-н чыгарууга болбостугу ж-дөгү он үчүнчү, вариациялык эсептөөлөргө тиешелүү он тогузунчу ж-а жыйырманчы сыяктуу проблемалар бар. 19— 20-к-да коюлган Г. п. 20-к-да математиканын өнүгүшүндө чоң роль ойноду.

Ад.:   Проблемы Гильберта. Сб. под ред. П. С. Александрова, М., 1969.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *