ГИНДУКУШ

от2020

Ноя 28, 2020

(фарсча хинду кух— инди тоосу) — Афг-н, Пакистан ж-а Индиядагы тоо системасы. Уз. 800 км, туурасы 50—350 км. Эң бийик жери— 7690 м (Тиричмир чокусу). Башкы кырка тоолору — Баба, Пагман ж-а Гиндукутп. Орографиясы б-ча Г.— Батыш, Борб., Чыгыш болуп бөлүнөт, Батьттп Г. анча бийик эмес (басымдуу бийикт. 3500—4000 м). Борб. Г-тун кырка тоолору (бийикт. 6059 м ге чейин) Кабулдун чыгышында ж-а түн.-чыгышьшда жайгашкан. Чыгыш Г-тун батышынын бийикт. 6000 м. ден жогору, ири мөңгулөрү бар; чыгыш бөлүгүндө бийик тоолуу чөл ландшафты үстөмдүк кылган бөксө тоолор, көп, бийикт. 4000 м ге жакын. Эң жапыз ашуусу — Барогиль (3777 м). Гранит, гнейс, мрамор, кумдук ж-а ‘ аки таш тектеринөн түзулгөн. Күчтүү : жер титирөөлөр болот. Климаты тоо- *;> луу, кургак, субтропиктик. Бийик» тоолорунун көпчүлүк бөлүгүндө кар жаайт. Кар сызытынъта бийикт. 5000 м ге жакын. Түн. капталдарына жылына 400—800 мм жаан-чачын Гиндукуштун борбордук бөлүгүндөгү Гор-банд дарыясынын өрөөнү. жаап, кургак талаа ж-а тоо токойлуу талаа м-н капталган. Туш. капталдарын (ЗОО мм ге жакын жаан-чачын жаайт) тикендүү ж-а төшөлүп өсмө бадалдар аралаш шыбак-эфемерлүү жарым чөл, андан жогору бетегелүү кургак талаа ээлейт. Чыгышында жаан-чачын 50 мм ге жакын жаап, терскени бар тоо чөлү жатат. Г-тун түш.-чыгыш капталдары (жаан-чачын 1000 мм ге чейин) субтропиктик дайыма жашыл токой м-н капталган. Таш көмүр, темир, жез ж. б. кен байлыктарга бай.

от 2020