(гидро… ж-а генератор) — электр тогунун гидравли-калык турбина м-н айландырылуучу генератору. Гидравликалык турбина-нын айлануу ылдамдыгы жай болгондуктан анын валына туташтырылуу-чу Г. ачык уюлдуу синхрондуу генератор болууга тийиш. Г-дун конст-рукциясы анын ротор огунун жайла-нышы, айлануу жыштыгы ж-а тур-бинанын кубаттуулугу м-н аныкталат. Айлануу ылдамдыгы 200 айл/мир, ж-а андан жогору. Ачык уюлдуу машиналардын валы горизонталь б-ча жайланышат. Басымы аз гидростан-цияларда колдонулуучу кубаттуу, айлануу ылдамдыгы кичине Г-дун валы* вертикаль түрүндө коюлат. Г. кубаттуулугу б-ча кичине кубаттуу (50 Мвт ка чейин), орто кубаттуу (50— 150 Мвт) ж-а чоң кубаттуу (150 Мвт тан жогору), ал эми айлануу жыштыгына карай жай жүрүүчү (100 айл/мин га чейин) ж-а ылдам жүрүүчү (100 айл/мин дан жогору) болуп бөлүнөт. Г. берген чыңалуу 8,8—18 ке; кубаттуулук коэффициента (cos ф) 0,8— 0,95; п. а. к. ылдам жүрүүчү Г-дуку 97—98,8%, жай жүрүүчүсүнүкү 96,3— 97,6%. Советтер Союзу Г-ду куруу саны, кубаттуулугу ж-а алардын тая-нычына көрсөткөн басымдын чоңдугу б-ча дүйнөдө алдыңкы орунду ээлейт. Мис, Братск гидроэлектр станциясы үчүн курулган Г-дун кубаттуулугу 265 Иет, айлануу ылдамдыгы 125 айл/мин; СССРде курулган Г-дун таянычым болгон басымы 3500 Т га жетет, ал эми АКШдагы эң чоң Г-дун таянычына болгон басымы 1800 Т га барабар. Г-ду долбоорлоодо ж-а ор-нотууда анын оромолорун муздатуу ж-а айлануучу бөлүктөрүн бекитүү маселесине эң чоң көңүл бурулат. Г. адатта аны м-н бир валда жайгаштырылган турактуу токтун генератору м-н дүүлүктүрүлөт.

от 2020