—В. И. Лениндин А. И. Герцендин туулганды-гынын 100 жылдыгына карата жазган макаласы. 1912-ж. 25-апрелде «Социал-демократ» (Париж) газета-сына жарыяланган. Анда Герценге народничествону негиздеген социал-утопист ж-а диалек. материализмге карай бет алган чоң ойчул деген баа берилет. Лениндин айтуусунча Герцен 40-жылдары Россиядагы рев-ячыл элди айра тааный алган эмес, ал эми 60-жылдары андай элдин бар экенине көзү жеткенде, либерализмге каршы чыгып, рев-ячыл демократия тарабына өткөн (Чыт., кырг. 1-бас, 18-т., 17-6.). Ленин бул эмгегинде Россиядагы рев-ялык кыймылдын үч этабы ж-дөгү алгачкы оюн айткан. Россиядагы бошт. кыймылды жалпы рев-ячыл процесстин өнүгүшү катары карап, Ленин жалпы демокр. өзгөрүштөр орус коомундагы ар кайсы таптар м-н партиялардын теориялары-нан ж-а практикалык иш-аракеттери-нен ачык көрүнгөнүн эскерет. Дека-бристтер, Герцен, Чернышевский, 70-жылдардагы народниктер баштаган иш ж-а күрөш Герцендин 100 жылдык юбилейи мезгилинде ишке аша элек эле. Улуу ойчулдун тегерегиндеги талаш-тартыштардын курчтугу баарынан мурда ушуну м-н түшүндүрүлөт.

от 2020