Германия компартиясы (ГКП) м-н Германия с.-д. партиясынын рев-ячыл марксизм платформасында биригүүсүнүн натыйжасында 1946-ж. апрелде түзүлгөн. Анын Берлинде 1946-ж. 21—22-апрелдө өткөн бириктирүүчү съезди «ГСБПнин принциптери жана максаттары» деген программалык документ кабыл алган. Анда партиянын негизги максаты Германияда социализм куруу экенин белгилеген, партиянын Уставы кабыл алынып, Борб. башкармасы шайланган. ГСБП Германия жумушчу табынын жалпы улуттук партиясы катары түзүлгөн. Бирок Батыш Германиядагы оңчул социал-демократтар м-н бүтүмгө келип алышкан импер. державалардын оккупациялык бийликтери өз зонала-рында ГСБПнин иштөөсүнө тыюу салган. Чыгыш зонада ГСБПнин жетекчилиги м-н согуштан кийинки жылдардын алгачкы мезгилинде де-мокр. жер реформасын жүргүзүү аяктады; ө. ж. ишканалары элдин менчигине берилди; мамл. өзүн өзү башкаруунун демокр. органдары иштей баштады. 1949-ж. сентябрда сепараттык Батыш Германия мамлекети (ГФР) түзүлдү. Буга жооп кылып ГСБП 4-ок-тябрда «Демократиялык Германиянын улуттук фронту жана ГСБП» деген тарыхый документ кабыл алып, бирдиктүү демократияны, тынчтыкты сүйгөн Германия үчүн күрөшкөн бардык патриотторду биригүүге чакырды. 1949^ж. 7-октябрда Германия Демократия Республикасынын (ГДР) түзүлүшү ГСБП башкарган демокр. күчтөрдүн зор жеңиши болду. Ушундан тарта ГСБП ГДРди ар тараптан чыңдоого, соң. кайра түзүүлөрдү жүзөгө ашырууга башчылык кылды. ГСБПнин 3-съезди (1950-ж. июль) ГДРдин эл чарбасын 1951—55-ж. өнүктүрүүнүн 1-оеш жылдык планын бекитти, тынчтык ж-а Германиянын демокр. мамлекет катары биригүүсү үчүн күрөшүү партиянын эң маанилүү милдети экенин белгиледи, партиянын жаңы Уставын кабыл алды. ГСБПнин 5-съездинде (1958-ж. июль) ГДРде социализмдин негиздерин түзүү милдеттери чечилгени көрсөтүлдү ж-а эл чарбасын өнүктүрүүнүн 7 жылдык планы бекитилди. 5 ж-а 6-съезддердин аралыгында соң. өндүрүштүк мамилелер ГДРдин кыштак-тарында да жеңип чыкты. Партиянын 8-съезди (1971-ж. окт.) өлкөдө өнүккөн соң. коомдук системаны түзүү милдетин коюп, ага жетүүнүн конкреттүү жолдорун белгиледи. ГСБПнин 9-съезди (1976-ж. май) ГДРдин эл чарбасын 1976—80-жылдарда өнүктүрүү б-ча ГСБПнин 9-съездинин дирек-тиваларынын долбоорун талкуулап, ГСБПнин жаңы Программасын кабыл алды. ГСБПнин делегациялары Коммунисттик ж-а жумушчу партиялардын кецешмелерине (1957, 1960, 1969, Москва) катышкан ж-а алардын документтерин кубаттаган. ГСБП демокр. централизм принциби б-ча түзүлгөн. Партиянын жог. органы — съезд, алардын аралыгында — Борб. Комитет (БК). БК өз составынан Саясий бюрону, Секретариатты ж-а Борб. партиялык контролдоо комиссиясын шайлайт. ГСБПнин 1,9 млн-дон ашуун мүчөсү бар (1974-ж. дек.). ГСБП БКнын биринчи секретары — Э. Хонеккер. Борб. органы — «Нойес Дойчланд» газетасы, теориялык органы — «Эйнхейт» журналы.

Ад.:   20 лет СЕПТ. Документы Социалистической единой партии Германии, пер. с нем., М., 1966; Пик В., Избр. проивв. (пер. с нем.), М., 1956.

от 2020