ГЕРМАНИЯ КОММУНИСТТИК ПАРТИЯСЫ (ГКП)

Гермашшдагы Ноябрь рев-ясынын (1918) убагында түзүлдү. / 1918-жылдын 30-декабрынан 1919- жылдын 1-январына чейин Берлинде «Спартак Союзу» партиянын уюмдаштыруу съездин өткөрүп, анда программа кабыл алды. ГКП 1919-ж. Ко-минтернге кирди, түзүлгөндөн эле импер. реакцдянын куугунтугуна алынды. Ал өзүнүн 6-съездинде (1920-ж. дек.) Германиянын көз карандысыз с.-д. партиясы м-н бирикти. 1923-ж. Германиянын көп жеринде пролетарлардын куралдуу отряддары уюштурулду; октябрда Саксония м-н Тюриншяда солчул соң.-демократтар-дан ж-а коммунисттерден турган «жумушчу өкмөттөрү» түзүлдү; Гамбург жумушчулары куралдуу көтөрүлүш чыгарышты. Бирок пролетариат жеңишке жетише алган жок. ГКП 1924—26-жылдардын аралыгында оңчул оппортунисттерден (Г. Брандлер ж. б.), ашынган солчулдардан (Р.Фишер, А. Маслов) арылып, партиянын пред-лдигине Э. Тельман шайланды. Ушундан кийин ГКП идеялык ж-а уюмдашуу жагынан чыңдалды. Ал согуш коркунучунун өсүшүнө, Германиянын кайрадан куралданышына, фаш. диктатуранын орнотулушуна каршы күрөштү. Фаш. диктатура ор-ногондон кийин (1933-ж. янв.) ГКПге каршы террор күчөдү. Мына ушул жагдайда ГКПнин Брюссель конф-ясы (1935-ж. окт.) фашизмге каршы күрөштө жумушчу табынын аракеттерин бириктирүү милдетин койду. ГКПнин Берн конф-ясы (1939-ж. 30-янв.— 1-фев.) герм. фашизмдин дүйн. согушту баштоо коркунучуна байланыштуу ага каршы партиянын саясатын аныктап, дагы башка чараларды белгиледи. Экинчи дүйн. согуштун (1939—45) башталышы м-н ГКП жумушчу табын гитлердик Германиянын согушта жеңи лиши үчүн күрөшкө көмөк көрсөтүүгө чакырды. 1943-ж. июлда ГКП БКнын демилгеси б-ча СССРдин терр-ясында «Эркин Германия» деген улуттук комитет түзүлдү. Бул комитет Германиядагы ж-а андан тышкары жерлердеги немең антифашисттеринин саясий ж-а уюштуруучу борбору болду. ГКП БК фаш. Германия кыйрагандан кийин (1945-ж. 11-июнда) кабыл алган ча-кырыгында демокр. кайра куруулар-дын кеңири программасын баяндады. Буга ГСДП БК да кошулду. Бул эки партия 1946-ж. апрелде биригишти. Мунун натыйжасында Германия бирдиктүү социалисттик партиясы (ГБСП) түзүлдү. Батыш Германиянын компартиясы мурдагы эле аталышы м-н өз алдынча уюм болуп калыптанды.

Ад.:   Л е н и н В. И., «Солчулдуктун» коммунизмден балалык оорусу, Чыт., кырг. 1-бас, 33-т; Тельман Э., Избр. статьи и речи, пер. с нем., т. 1—2, М., 1957—58.

ГЕРМАНИЯ КОММУНИСТТИК ПАРТИЯСЫ (ГКП) уюмдаштыруу жагынан Батыш Германиядагы өз алдынча саясий партия катары 1948-ж. 27-апрелде Гернде өткөн конф-яда түзүлдү. Мындан кийин ГКП Батыш Германиянын жумушчу табынын ж-а бардык эмгекчилеринин негизги та-ламдарын канааттандыруу, ГДР м-н ГФРдин ортосунда тынчтык келишимин түзүү ж-а өлкөнү тынчтык, демокр. негизде бириктирүүгө шарт түзүү ж. б. үчүн Күрөштү. ГФРдин башкаруучу чөйрөлөрү 1954-ж. ноябрда Карлсруэде коммунисттерге каршы сот процессин баштап, 1956-ж. 17-августта ГКПгө тыюу салган. Ушундан улам ГКПнин жашырын съезди (1957-ж. июнь) партиянын стратегиясын ж-а тактикасын иштеп чыгып, ГФРдин атом куралы м-н куралдануу планына каршы күрөшүү милдетин ж. б. маселелерди тал-куулаган. ГКПнин мындан кийинки съезди (1963-ж. июль) өкмөттүн демократияга, прогрессчил күчтөргө каршы атайын закон чыгаруусуна жол бербөө, тынчтыкта жанаша жашоо саясатын жүзөгө ашыруу, ГДР-ди ж-а Европа өлкөлөрүнүн азыркы чек араларын таануу үчүн күрөшүү программасын белгилеген. Партиянын уставы кабыл алынган, ГКПнин эмгекчилер уюмдарында таасири өскөн. 1966-ж. ХДС/ХСС ж-а ГСДП партия-ларынын коалициялык өкмөтү бийликке келгенден кийин ГКП өз программасынын долбоорун жарыялады (1968-ж. февр.). Анда ГФРдеги абалга марксче талдоо берилген. ГФРдин бийлиги бул программанын долбоорунун жайылтылышына тыюу салган. ГКПнин 4-съезди (1976-ж. 19— 21-март) партиянын ички ж-а эл аралык иш-аракетинин маанилүү маселелерин талкуулады. Демокр. укуктар ж-а эркиндиктер үчүн күрөштү күчөтүүдө эмгекчилердин, бардык прогрессивдүү күчтөрдүн биргелешип аракеттенүүсү зарыл деп белгиледи. ГКПнин делегациялары Коммунисттик ж-а жумушчу партиялардын эл аралык кеңешмелерине (1957,1960,, 1969, Москва) катышып, анын доку-! менттерин кубаттаган.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *