— кен издөө ж-а чалгындоо максатында жер кыртышынын түзүлүшүн физ. методдор м-н изилдөө ыкмалары. Алар Жердин гравитация, магнит, электр талааларын, жылуулук, ядролук нурлануусун ж-а серпилип толкундун таралуусун изилдөөгө негизделген. Алынган маалыматтар кендин жайгашкан орду, геол. структурасы ж. б. мүнөздөмөлөрүн аныктоо үчүн пайдаланылат. Бул методдор бир нече түргө бөлүнөт. Г р а-виметрдик чалгындоо Жердин оордук күч талаасынын. бөлүнүшүн аныктоого негизделген. Магниттик чалгындоо Жердип табигый магнит талаасын изилдейт. Жердин кайсы чекитинде болбосун, магнит күчүн байкоого мүмкүн. Магниттик күчтүн нормалдуу шарттан кыйшаюусу өзгөчө темир аралашма-сы бар тоо тектерде өтө чоң болот. Сейсм чалгындоодо жарылуучу заттар (тротил ж. б.) колдонулуп, серпилгич толкун талаасы изилде-нет. Серпилгич толкундар тоо тектер-дин төмөнкү катмарларына жетип, геом. оптиканын закону б-ча кайра жердин үстүн көздөй чагылат. Серпилгич толкундар дын жерге таралышы ж-а кайра чагылышы атайын аспаптардын (сейсм кабыл алгычтын) жардамы м-н аныкталат (к. Сейсмограф). Электрдик чалгындоо Жердеги табигый электр тогунун же жасалма жол м-н пайда болгон электр тогунун талаасын аныктоонун негизинде жүргүзүлөт. Толкун (радио толкун) методдору өтө ылдам өзгөрүлүүчү электр магнит талаала-рынын жардамы м-н жүргүзүлөт. Толкун методдору тоо тектердин, кен байлыктардын электр магнит толкундарын өткөргүчтүүлүгүнө ж-а ал тол-кундардын кайра чагылышыпа негизделген. Радиометрдик мето д— радиоактивдүү заттардын таасиринен газдардын иондошуу кубулушун изилдейт.

Ад.:   Соколов К. П., Геофизические методы разведки, М., 1966.

от 2020