геологиялык карталарды түзүү ж-а кен байлыктарды табуу максатында талаада жүргүзүлүүчү геол. изилдөө жумуштары. Г. с-да жер бетиндеги тоо тектер тикелей же ар кандай ка-зындылардын жардамы м-н изилде-нип (түзүлүшү, калыңдыгы, составы, пайда болушу ж. б.), алардын таралып! чектери топографиялык картага түшүрүлөт. Аны м-н бирге түрдүү тоо тектер, минералдар ж-а ташка айланган байыркы жандык м-н өсүмдүк калдыктарынан үлгүлөр жыйналып, кендерден проба алынат. Г. с. СССР геология мин-восу бекиткен инструкция б-ча жүргүзүлөт. Геол. изилдөөнүн тактыгы жүргүзүлгөн Г. с-нын масштабына жараша болот да, кичине, орто, ири масштабдагы ж-а дыкаттуу (детальный) Г. с-га бөлүнөт. Кичине масштабдагы (1:1000 000, 1:500000) Г. с. ири аймактарда жүргүзүлүп, аймактагы геол. изилдөөлөрдүн алгачкы этабында ж-а анын жалпы геол. түзүлүшүн аныктоодо жүргүзүлөт. Орто масштабдагы (1:200 000, 1:100000) Г. с. СССРдин бардык жеринде, айрыкча экон. жактан маанилүү райондордо жүргүзүлөт. Мында белгилүү бир аймактан геол. түзүлүшү толугураак аныкталып, мурда белгилүү кендерге тиешелүү баа берилип, келечекте кен чыгуучу аянттар белгиленип, ал кендердин кандай түрлөрү табылууга мүмкүн экени божомолдо-нот. Ири масштабдагы (1:50 000, 1:25 000) Г. с. тоо-кен ө. ж. бар ж-а мурдагы изилдөөлөр кен бар экенин аныктаган аймактарда, а. ч. үчүн маанилүү ж-а жаңы курулуштар тургузулуучу жерлерде жүргүзүлөт. Мында кен чыга турган аянттар белгиленип, табылган кендерге алгачкы баа берилет. Дыка ттуу (детальный) (1:10 000 ж-а андан чоң) Г. с. белгилүү кен аймактарында, инженердик геол. иштер аткарылуучу, мелиорация ж-а калкты суу м-н камсыз кылуучу жерлерде жүргүзүлөт. Жумуштун жүргүзүлүш өзгөчөлүгүнө карай Г. с. маршруттук, аймак-тык ж-а аспаптын болуп бөлүнөт. Маршруттук Г. с-да геол. байкоо белгилүү бир райондо жаткан тоо тек катмарларын тик кесип өтүүчү маршрут б-ча жүргүзүлөт. Геол. бай-коолордогу маалыматтардын бардыгы топогр. карталарга же аэросүрөттөргө белгиленет. Аймактык Г. с-да геол. байкоо чекиттери изилденген аймактан бардык жерине бир кылка жайгаштырылат. Аспаптык Г. с. 1:10 000 (кээде мындан да чоң) масштаб м-н жүргүзүлүп, изилденген геол. түзүлүштөр топогр. картага аспаптардын жардамы м-н түшүрүлөт. Кийинки убакта Жердин терең катмарларын изилдөөчү тереңдик-т и н Г. с-сы өнүгө баштады. Г. с-да геол. байкоо чекиттеринин жыштыгы геол. түзүлүштөрдүн та-таалдыгына ж-а түзүлө турган картанын масштабына байланыштуу. Г. с-да геофизика, геохимия, геоморфология методдору, казындыларды өтүү ж-а бургулоо жумуштары, лабор-ялык анализ, аэросүрөттөрдү изилдөө ж. б. кеңири колдонулат. Г. с. Окт. рев-ясына чейин Россиянын 10,25% аймагында гана жүргүзүлсө, азыр СССРдин толук аянты кичине, көпчүлүк жери орто ж-а ири масштабдагы Г. с-га алынган. Кырг-ндын бүт аймагында орто масштабдагы, 40% ке жакын аянтында ири масштабдагы Г. с. жүргүзүлүп, геол. карта түзүлгөн (1975).

Ад.:   Инструкции по организации и производству геолого-съемочных работ в масштабе 1:1000 000 и 1:500 000, М., 1955; Инструкция по организации и производству геолого-съемочных работ в масштабе 1 : 200 000 и 1 : 100 00.0, М., 1955; Основные положения организации и производства геолого-съемочных работ масштаба 1:50 000. (1:25 000), М., 1968; Михаиле в А. Е., Структурная геология и геологическое картирование, 3 изд., М., 1973; Методическое руководство по геологической съемке масштаба 1: 50 000, т. 1, под. ред. А. С. Кумпана, Л., 1974.

от 2020