ГЕОКРИОЛОГИЯ

от2020

Ноя 28, 2020

(гео…, гр. kryos — \ суук ж-а …логия), тоң таануу — жер кыртышыиын тоңго айланган топурак катмары ж-а тоо тектери ж-дө-гү илим. Г-нын негизги милдеттери: мезгилдүү ж-а көп жылдык тоң кат-марларынын пайда болуш, өнүгүш ж-а таралыш закон ченемин, фиЗи-ка-мех. касиеттерин, тоңуу ж-а эрүү процесстерине байланыштуу геофизи- ■ калык, геологиялык, геоморфология- J лык ж-а гидрогеол. кубулуштарды I изилдөө. Г. аталган процесстер м-н ; кубулуштардын теориялык негизин түзүп, аларды түрдүү курулуштарда, тоо кендерин казууда, а. ч-да пайдалануу маселелерин чечет. Тоң таануу 20-жылдардын аягында СССРде өзүнчө ил. тармак катары пайда болгон. Г-га көрүнүктүү совет илимпозу М. И. Сумгин негиз салган. Көп жылдык тоң Жер шарындагы кургактан 25%ин, СССР аймагынын 49%ин ээлейт. Тоң СССРдин түн. бөлүгүндө, Сибирде, Ы. Чыгышта ж-а бийик тоолуу райондордо тараган. Бул райондордогу жерлерди өздөштүрүү, түрдүү курулуштарды куруу ж. б. максатта көп жылдык тоң изилденет. Изилдөөнү бир нече ил. ж-а өндүрүштүк мекеме жүргүзөт. Мис, СССР ИАнын Сибирь бөлүмүндөгү Тоң таануу ин-ту (Якутскиде), МГУ нун геогр. ж-а геол. ф-теттери ж. б.

Ад.:   Основы геокриологии (мерзлотоведение), ч. 1—2, М., 1959; Попов A.M., Мерзлотоведение и гляциология, М., 1973.

от 2020