(гео… ж-а гр. kratos — күч, бийлик), жер тарыхында — Жердин өнүгүшүндө тектоникалык кыймылдын таасиринен жер кыртышы көтөрүлүп, деңиз суулары тартылып, кургактык аянтынын кескин кеңейүү учуру. Г. м. ж-а анын карама-каршысы болгон та-лассократ мезгилдери Жердин өнүгүү тарыхында эчен ирет алмашып, бир эле убакта бир нече континентти кучагына алган. Г. м-яе силурдун аягы, девондун көпчүлүгү, таш көмүр мезгилинин аягы, пермь бүт, триастын бөлүгү, неоген ж-а антропоген кирет. Г. м. үчүн арид ж-а суук климаттык зоналардын кескин кеңейип, конти-пенттик кызыл түстүү чөкмөлөрдүн (эол, аллювий ж-а көл чөкмөлөрү) пайда болушу, о. эле чөкмөлөрү өтө туздуу (доломит, гипс, таш туз) ла-гунадары бар туюк ж-а жарым-жартылай туюкталган деңиз бассейпде-ринин болушу мүнөздүү.

от 2020