(лат. comporator — салыштырамын) — лента ж-а зым ченегичинин узундугун эталон чоңдук м-н салыштырып так өлчөөчү аспап. Г. к. оптика-механи-калык (рельстик) же интерферен-пиялык болуп бөлүнөт. Оптика-механикалык компараторлорун-да бетон мамылар орнотулуп, аларга микроскоп-микромотрлер асылып коюлат. Алардын бири биринен алысты-гы (аралыгы) темир жол (рельс) м-н ары-бери жылып туруучу араба-чанын үстүнө орнотулган жезлдин жардамы м-н өлчөнөт. Бул аралык-тардын кошундусу (суммасы) Г. к-дун узундугун түзөт. Ушул узундук б-ча ж-а акыркы микроскоп-мик-рометрдин жардамы м-н өлчөнүүчү лентанын (зьшдын) узундугу салыштырылат. Интерференциялык компараторлорунда күзгү, микроскоп-микрометр ж-а жезл колдонуп, узундук жарык иятерференциясынын жардамы м-н аныкталат. Оптикатмех. компаратору уз. 0,1 м ден 24 м ге чеңинки өлчөгүч аспаптарын 10—15 мкм тактыкта эталондойт. Интерференциялык Г. к-дун тактыгы оптика-мех. компаратордон 100 эсе артык. СССРде өндүрүштүк мааниси бар оп-тика-мех. Г. к. бир нече жерде тургузулган. Москванын геодезиялык, аэрофотосъемкалык ж-а картография-лык инженерлер ин-тундагы Г. к.— өлкөбүздөгү так аспаптардын бири.

от 2020