ГЕОГРАФИЯЛЫК КООРДИНАТАЛАР

—кеңдик (ф) ж-а узундук (Х) б-ча Жер бетиндеги чекиттин ордун аныктоочу чоңдук. Кеңдик берилген чекиттен өтүүчү тик сызык м-н жер экваторунун тегиздигинин арасындагы бурч м-н өлчөнөт; узундук чекиттин меридиан тегиздиги м-н баштапкы меридиан тегиздигинин арасындагы эки грандуу бурч м-н өлчөнөт (к. сүрөт). Кеңдик ж-а узундук бурч өлчөөчү аспаптар (деңгээл б-ча орнотулган) м-н асман жарык чыгаруучуларын ж-а астр-ялык баштоодон алынган жерг. убакытты дүйн. убакыт (к. Убакыт) м-н салыш-тырууда аныкталат. Ушундай аныкталган Г. к. жер бетиндеги чекиттердин астрономиялык к о о р д и бурчу), Х узундук (OCN бурчу). наталары деп аталат. Кеңдик эк-ватордун эки жагына 0°тан 90°ка чейин Түн. жарым шарда — оң, Түш. жарым шарда терс деп эсептелет. Узундук меридианынын башталышы 0°тан З60°ка чейин чыгышка (чыгыш узундук) же батышка (батыш узундук) карай саналат. Меридиан башталышы Стан 180°ка чейин батыш м-н чыгышка карай эсептөө системасы да колдонулат. Эл аралык келишим б-ча («биринчи», «нөлдүк») меридиан башталышы катары Гринвич (Лондон) обсерваториясы аркылуу өткөн меридиан кабыл алынган. Мурда меридиан башталышы катары Иерра (Канар а-дарындагы), Париж, Берлин ж-а Пулков обсерваторияла-рынын меридиандары колдонулуп келген.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *