(ООН- дун) —Бириккен улуттар уюмунун (ООНдун) башкы админ. кызмат адамы. ООНдун Сөкретариатын башкарат ж-а анын ишине жетекчилик кылат. Коопсуздук Советинин сунушу б-ча ООНдун Генеральный Ассамблеясы 5 жылга дайындайт (бул мөөнөт бүткөндөн кийин кайра шайланышы да мүмкүн). ООНдун Г. с-ы Ген. Ассамблеянын Коопсуздук Советинин, Экон. ж-а социалдык Советинин, Опека б-ча Советинин бардык заседапиелерине катышат ж-а ал органдар өзүнө тапшырган башка функ-цияларды аткарат; Ген. Ассамблеяга ООНдун иши ж-дө жылдык отчёт берет; эл аралык тынчтыкты ж-а коопсуздукту сактоого коркунуч келтирет деп ойлогон ар кандай абалды Коопсуздук Советине билдирүүгө укуктуу. ООНдун Г. с-ы ж-а Секретариат кызматкерлери өз милдеттерин аткарууда кандайдыр бир өкмөттөн же бийликтен көрсөтмө суроого же алууга тийиш эмес. ООНдун алдында гана жооптуу өл аралык кызматтагы адамдар катарында алар өзүлөрүнүн кызмат абалына таасир тийгизер ар кандай аракеттен четте турууга милдеттүү. ООНдун Уставы ООНго мүчө мамлекеттерди Г. с-дын милдеттеринин эл аралык мүнөздө экенин урматтоого, өз милдеттерин аткаруу убагында ага таасир этүү үчүн ара-кеттенбөөгө милдеттендирет. ООНдун биринчи Г. с-ы 1946—53-ж.— Трюгве Ли (Норвегия); 1953—61-ж. — Даг Хаммершельд (Швеция); 1961—72-ж. — У Тан (Бирма) болгон. 1972-жылдын 1-январынан — Курт Вальдхайм (Австрия).

от 2020