ГАУСС

Карл Фридрих (30. 4. 1777, Брауншвейг — 23. 2. 1855, Гёттин-ген)—немец математиги, о. эле астр-я ж-а геодезияга негиз салуучулары-нын бири. 1807-ж. Гёттинген ун-ти-нин проф, ж-а Гёттинген астр-ялык обсерваториясынын директору. Г-тун эмгектери жогорку алгебра, сандар теориясын, дифференциал геол., тартылыш теориясы, электр ж-а маг-нетизмдин классикалык теориясын, геод-яны, теориялык астр-янын бир катар тармактарын өркүндөтүүгө зор таасирин тийгизди. Анын алгачкы эң көлөмдүү эмгеги сандар теориясы м-н жог. алгебрага арналган. А с т р-яда Г-тун (1800—20) эмгектери кичине планеталардын орбиталарын аныктоо проблемаларын чечүүгө ж-а алардын козголушун изилдөөгө байланыштуу болгон. Геодезияда (1820—30) ага Ганновер королевство-сунун геод. съемкасын ж-а геогр. картаны түзүү тапшырылган. Мында Г. Гёттинген — Альтон меридианы-нын жаасын өлчөгөн ж-а проблемаларды теориялык иштеп чыгуунун негизинде (1842—47) жог. геодезия-нын негизин түзгөн. Теориялык физикада (1830—40) немец илим-позу В. Вөбер м-н бирдикте электромагниттик бирдиктердин абсолюттук системасын түзгөн ж-а 1835-ж. Германияда алгачкылардан болуп электромагниттик телеграфты ойлоп чыгарган. Ал Евклиддик эмес геомет-рияны (1818) түзгөн, бирок бул эмгеги жарык көргөн эмес.

Ад.; Клөйн Ф., Лекции о развитии математики в 19 столетии [пер. с нем.], ч. 1, М.—Л., 1937; Карл Фридрих Гаусс, Сб. ст., М., 1956.

ГАУСС БӨЛҮШТҮРҮҮСҮ — к. Нормалдуу бөлуштуруу.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *