ГАММА-НУР

от2020

Ноя 27, 2020

— толкун узундугу эң кыска электромагниттик нур. Ал радиоактивдүү ажыроо ж-а ядролук реакциялар кезинде байкалат. Г.-н-дун толкун узундугу абдан кыска (10^»8— 10-11 см) болгондуктан анда толкундун касиеттер (интерференция, дифракция) аз роль ойнойт. Г.-н-дун корпускулалык касиеттери ачык бай-калгандыктан, алар 10 кэв ден бир нече Мэв ге чейинки энергияга ээ болгон үчкванттардын агымынан турат. Г.-н-дун негизги мүнөздөөчүсү— анын энергия спектри. Атомдук ядро баштапкысынан аз энергиялуу экинчи абалга өткөндө энергиясы бул эки абалдагы энергиянын айырмасына барабар болгон ү-квантты нурланды-рат. Ядронун ар бир абалына белгилүү энергия туура келгендиктен ядролук Г.-н. сызыктуу спектрге ээ. Тор-моздук Г.-н. туташ спектрлерден турат. Г.-н-дун зат аркылуу өтүп кетүү жөндөмдүүлүгү анын энергиясына ж-а заттын табиятына жараша болот. Г.-н-ду басаңдатуучу негизги процес-стер: фото, комптон, кош электрон-дорду ж-а позитрондорду пайда кылуучу кубулуштар. Г. н. иондоштур-гуч касиетке ээ болгондуктан тирүү организмдерге зыяндуу. Г.-н. ар түрдүү маториалдагы кемчиликтерди аныктоого (гамма-дефектоскопия) ж-а өндүрүш процесстерин контролдоо, автоматташтыруу иштеринде колдонулат. Г.-н-дун аракети м-н ар түрдүү касиеттерге ээ полимердик жаңы материалдар алынат. Г.-н. геол. чалгындоо иштеринде, а. ч. ж. б. тармактарда кеңири пайдаланылат.

от 2020