ГАЛАКТИКА

(гр. gala — сүт) — Күн ж-а биздин планеталар системасын толугу м-н камтыган өтө чоң жылдыздар системасы. Г. түрдүү типтеги көптөгөн жылдыздардан, о. эле газдуу ж-а чаңдуу тумандуулуктардан, жылдыз аралык мейкиндигиндеги ар кандай типтеги жылдыз чогулмасы-нан, чаңдар м-н айрым атомдор-дон турат. Анын чоң бөлүгүнүн өлчөмү ар кандай, туурасы чамалап алганда 30, калыңдыгы 4 килопарсек (1 гес=3,086-1013 км). Кичине бөлүгүнүн радиусу 15^килопарсекке жакын келген сфераны түзөт. Г-нын ичиндеги, Жердеги байкоочуга ая Саманчы Жолу түрүндө көрүнөт. Ушуга байланыштуу Г-нын башкы тегизди-гине жакын болгон жылдыздар м-н газдардын бир бөлүгү, чаңдардын бардыгы биригип Саманчы Жолу деп аталат. Составына Күн кирген Г-ны башка галактикалардан айырмалоо үчүн аны «биздин Галактика» деп да айтабыз. Бардык жылдыздар м-н жылдыздар аралык затты бирге эсептегенде, Г-нын толук массасы Күн массасынан 10″ эсе чоң же чамалап 10м г га барабар. Г-да жылдыздар, чаңдар яс-а газдар бир калыпта жайгашкан эмес. Г-нын компоненттери: жылдыз чогулмасы, жылдыз ассоциациясы, газдар м-н чаңдар, күңүрт ж-а ачык тумандуулуктар. Булар өтө алыс аралыктан айрым жылдыздарга караганда даана байкалат. Г-ны изилдөөдө радиофизиканын методдору колдонулат. Г-да жылдыздар пайда болуп турарын изилдөөлөр көргөздү, Көп жылдыздар Жерден кийин пайда болгону ж-а жаңыдан да жаралып жаткандыгы сов. окумуштуу В. А, Амбарцумян тарабынан белгиленди.

Ад.:   Азимов А., Вселенная, М., 1969; Шаров А. С, Строение Галактики, в кн.: Развитие астрономии в СССР, М., 1967 (библ., с. 454—456).

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *