ГАЗ ТУРБИНАЛУУ’ КЫЙМЫЛДАТКЫЧ (ГТК)

— ичиндеги газ кысылып күйгөндө чыккан энергия газ турбинасынын валында мех. энергияга айлана турган жылуулук кыймылдаткыч. Анда басым туруктуу болгондо отундун үзгүлтүксүз, көлөм ту-руктууда үзгүлтүк м-н күйүтүнөн жумуш процесси аткарылат. Газ ге-нератордуу, поршендүү компрессор-дуу ж-а газ турбиналуу ГТКны түзүү идеясын 1-жолу 1791-ж. англис ойлоп табуучусу Ж. Барбер сунуш кылган. Кийин көп өлкөлөрдүн илимпоздору ГТКны өркүндөтүү б-ча иштешти, буга орус илимпоздору м-н конструкторлору да зор салым кошкон. 1939-ж. Швейцарияда словак илимпозу А. Стодола кубаттуулугу 4000 кет (5400 а. в.) болгон ГТКны түзгөн. Ошол эле жылы Харьковдо В. М. Маковскийдин жетекчилиги м-н 736 кет (1000 а. к.) кубаттуулуктагы кыймылдаткыч курулган. Басым туруктуу болуп, отун үзгүлтүксүз күйүүчү кыймылдаткыч ө. жайда кеңири колдонула баштаган. Бул кый-мылдаткычта кысылган аба компрес-сордон күйүү камөрасына жиберил-генде ага күйүүчү отун кошо берилип, ал күйгөндө аба ысытылат да, газ турбинасында мех. жумушка айланат. Жумуштун көпчүлүгү ком-прессордо абаны кысуу үчүн ж-а калган бөлүгү агрегатты жүргүзүү үчүн жумшалат. Агрегатты жүргүзүүгө жумшалганы пайдалуу жумуш деп аталат. ГТК жылуулук ж-а көчмө электр станцияларында, газ, нефть, металлургия ж-а химия ө. жайында, суу катнаш транспортунда күч берүүчү ж-а энергия иштеп чыгуучу установка катары кеңири колдонулат.

Ад.:   Бикчентай Р. Н., Лопо-я н Г. С, П о р ш а к о в Б. П., Применение газотурбинных установок в промышленности, М., 1959; Ш н е э Я. И., Газовые турбины, М., 1960.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *