ВРАНГЕЛЧИЛИК

ВРАНГЕЛЧИЛИК — 1920-ж. апр.—ноябрь айларында Крым м-н Түш. Ук-раинада ак гвардиячыл контррев-я орноткон режим. Генерал Врангелдин ак гвардиячыл армиясы Деникиндин кыйраган аскер бөлүктөрүнөн түзүлгөн. Врангель аскердик ж-а материалдык жардамды англ.-амер. ж-а франц. империалисттерден алып турган. Алардын тикеден-тике шилтөөсү б-ча Врангель бурж. Польшага кошулуп согушкан. 1920-ж. 7-июнда Врангелдин аскерлери Түн. Таврияны басып алган. Кызыл Армиянын баатырлык каршылыгынын натыйжасында Врангелдин чабуулу түндүккө—Донбассты көздөй жыла алган жок. О. эле алардын 1920-ж. августтагы Кубанга ж-а Азов боюна десант түшүрүүгө жасаган аракети ж-а жерг. калкты Совет бийлигине каршы көтөрүүгө далала-ты ордунан чыкпай калган. В-тин ырайымсыз жазалоосуна карабастан, кембагалдар ж-а дыйкандар Совет бийлигин колдогон. РКП (б) БК вран-гелчилерге каршы аёосуз күрөшүү зарыл деп чечип, М. В. Фрунзе башында турган Туштук фронтун түзгөн. Бул фронттун аскерлери вран- гелчилердин Донбасска жасаган чабуулун токтотуп, бардык багыт б-ча чабуулга өтүшкөн. Врангелдин Түн. Тавриядагы эң негизги күчтөрү ошондо талкаланган. 1920-ж. 7—11-ноябрда сов. аскерлер Крым мойногундагы чептерди бузуп өтүшүп, 17-ноябрда Крымды бошотушкан. Врангелдин ас-керлеринин калганы чет мамлекеттерге качып кеткен.
Ад.: Л е н и н В. И., М. В. Фрунзеге телеграмма, Чыг., кырг. 1-бас, 35-т., 390-б.; Из истории гражданской войны в СССР. Сб. документов и материалов. 1918 —1922, т. З, М., 1961; Кузьмин Н. Ф., Крушение последнего похода Антанты, М., 1958.