ВЕЛАСКЕС

ВЕЛАСКЕС [чыныгы аты-жөнү — Родригес де Сильва Веласкес Диего (4 же 5. 6. 1599, Севилья—6. 8. 1660, Мадрид)] — испан сүрөтчүсү. Севильяда Ф. де Эррера Старший м-н Ф. Пачекодоп (1610—16) таалим алган. Ал жерде 1623-жылга чейин иштеп, элдин турмуш-тиричилигин сүрөттөгөн чыг-лар («Эртең мененки тамак», 1617-ж. чен, Ленинград, Эрмитаж) жараткан. В. Караважонун салтын улантып, фигураларды контрас-туу чагылтууга, натуранын тышкы өзгочөлүктөрүн өзүндөй так тартууга кызыккан. В. 1623-ж. Мадридге көчүп барып, король сүрөтчүсү болгон. Король жыйнаган сүрөттөр, италия-лык сүрөт өнөрү (асыресе, Тициан-дын чыг-лары) м-н таанышканы, о. эле П. П. Рубенске жолукканы В-тип чеберчилигин арттырган. Буга анын реалдуу турмуштан алынып тартылган «Вакх», «Жанар тоо уюгу» (1630, Прадо) деген сүрөттөрү мисал. В-тин «Бреданы тапшыруу» деген картинасы европ. тарыхый живопистин негизин түзгөн. В. портреттердин (герцог Оливарес, Хуан Матеос, «Желпин-гич кармаган айым» ж. б.) да автору. В-тин «Лас Менинас» (1656), «Жип ийрүүчүлөр» (1657) деген айтылуу сүрөттөрү өмүрүнүн акыркы жылдары тартылган. Анын чыг-лык методуна чындыкты бүткүл байлыгы ж-а карама каршылыгы м-н терең изилдеп, образдуу, чебер чагылдыруу мүнөздүү болгон. В-тен мурас калган чыг-лар 17-к-дагы испан сүрөт өнөрү м-н дүйн. реалисттик иск-вонун эң мыкты үлгүлөрүнөн.
Ад.: К а п т е р е в а Т. П., Веласкес, М., 1961 (библ.); Кеменов В. С, Картины Веласкеса, М., 1969.