ВАЛЮТА

ВАЛЮТА (итал. valuta, лат. valeo — арзыймын) — 1) өлкөнүн акча бирдиги ж-а анын тиби (алтын, күмүш, кагаз акча); 2) чет мамлекеттердин акча белгилери, о. эле чет элдик акча чени (вексель, чек ж. б.) м-н туюнтулуучу ж-а эл аралык эсеп-кысапта жүрүүчү кредит ж-а төлөө документтери. 19-кылымга чейин күмүш В. же биметаллизм кеңири таралган. Мында акчанын ролун 2 металл — алтын ж-а күмүш аткарган. 19-кылымдын башында Англияда, 19-кылымдын 2-жарымынан башка капит. өлкөлөрдө алтын В. жүрө баштаган. Капит. өлкөлөрдө В. үч түргө бөлүнөт: а) башка В-ларга ал-машылуучу (конверсиялануучу); б) толук эмес, айрым гана В-ларга алмашылуучу; в) алмашылбас, бир өлкөдө гана пайдаланылуучу. В-ны чектөө толук алып ташталган өлкө-лөрдөгү В. алмашылуучу В. болуп эсептелет да, ал чет өлкөлүк бардык В-га алмашылат (амер. доллары, ка-нада доллары, швейцария франкы, ГФР маркасы ж. б.). Эсеп-кысап, бүтүм сыяктуу бардык операция б-ча В-ны чектөө толук алып ташталба-ган өлкөлөрдөгү В. толук эмес алмашылуучу деп аталат. Буга Батыш Европа өлкөлөрүнүн көпчүлүгүнүн (Улуу Британия, Франция, Италия, Бельгия, Швеция, Дания, Норвегия, Финляндия, Австрия) В-лары кирет. Алмашылбас В. көбүнчө көз каранды ж-а өнүгүп жаткан өлкөлөргө таандык. . Азыркы кездеги капита-лизмге туруксуз, нарксыз, алтып баасы азайып бараткан В. мүнөздүү. Ал инфляцияга ж-а девалъвацияга учурап турат. СССРдин В-сы —сом. 1961-ж. 1-январдан сов. сомдун алтын баасы бир нече эсеге кобөйтүлүп, чет өлкөлүк В-ларга карата курсу тиешелүү өлчөмгө жогорулатылды да, дүйнөдөгү эц туруктуу В-га айланды. СССРде ж. б. соц. өлкөлөрдө В-нын туруктуулугу пландуу баа м-н соодага түшүп туруучу товар аркылуу камсыз кылынат. Анын негизин соң. экономиканын пландуу, тынымсыз өнүгүшү, акча ж-а товар жүгүртүүнүн тандалышы түзөт.

Author: 123

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *