АЯЛДЫН ООРУЛАРЫ

АЯЛДЫН ООРУЛАРЫ (гинекологиялык оорулар) — аялдарга мүнөздүү оорулардын түрлөрү. А. о. аялдардын дене түзүлүшүнүн өзгөчөлүктөрүнө байланыштуу болот. Кээ бир окумуштуулар бул ооруларды аялдардын жалаң гана жыныстык органдарындагы патологиялык өзгөрүүлөрдүн негизинде пайда болот деп эсептешет. Бул албетте туура эмес. Анткени айлана-чөйрө бут жан-жаныбарга кандай таасир тийгизсе, аялдардын организмине да о. эле таасир көрсөтөт. Аялдардын жыныс органдары нерв ж-а ички бездер м-н тыгыз байланыштуу болгондуктан, алардын ооруга чалдыгуусу айлана-чөйрөнүн адамдардын бүт денесине тийгизген таасиринин зыяндуулугуна жараша болот. Мис, аялдардын жыныс органдарынын кээ бир оорулары алардын нерв системаларынын, канышын ж-а жүрөгүнүн оорушуна же жугуштуу башка ооруларга байланыштуу болот. Ошондуктан аялдардын жыныс органынын сферасынын физиологиясы м-н патологиясын, анын бүт организми м-н бирдикте ж-а жашоо шартына байланыштырып изилдөө азыркы. А. о. ж-дөгү илимдердин негизи болуп калды.

А. о. ж-а алардын патологиялык процесси аялдардын жыныстык турмуш өткөрүшүнө байланыштуу. Аялдардын жыныстык жашоосу үч мезгилге бөлүнөт: бойго жете элек мезгил, бойго жеткен мезгил ж-а этек кир токтогон мезгил (менопауза). Ден соолугу жакшы аялдардын жыныс органдарында үч мезгилде тең ар түрдүү микробдор (спорофиттер) жашайт. Бул микробдор белгилүү бир шарттарда (организм башка оорулардан начарлаганда, кескин түрдө муздаганда, травмага учураганда ж. б.), аялдардын жыныс органдарын сезгентип, ооруларды пайда кылат. Айрыкча аялдардын жыныс органдарынын оорушу көбүнчө патогендик микробдордун (гонококк, стрептококк ж-а стафилококктордун) тийгизген таасиринен болот.

А. о-нан башка дагы өзгөчө сезгенүү процесстери болот (мис, туберкулёз, котон жара). Аялдардын жыныс мүчөлөрүндө, өзгөчө жатыныида шишиктер да кездешет. Айрым учурларда операциялык жол м-н шшпикти алып ташташат. Көбүнчө аны дарылоо жолу м-н айыктырышат. Айыгып кетүүчү шишик пайда болгондо, аялдардын жыныс мүчөлөрүнүн функциясы көпкө чейин бузулбастан, боюна бүтүп төрөй бериши мүмкүн.

Турмуштун ж-а иштөө шарттарынын жакшыртылгандыгынын натыйжасында СССРде А. о-н айыктырууга жакшы шарттар түзүлгөн.

А. о-нын профилактикасында аялдарды жыныстык жагынан тарбиялоо, алардын физ-ра м-н спортко үзгүлтүксүз катышуусу ж-а жыныстык жагынан нормалдуу жашоосу чоң роль ойнойт. Катуу ооруга чалдыккан учурда атайын дарылар (антибиотиктер) пайдаланылат.

Ад.: С е р е б р о в А. И., Гинекология, 7 изд., Л., 1965; Астринский С. Д., Женские болезни и их предупреждение, М 1959