АЙЫЛ ЧАРБА ПРОДУКЦИЯСЫНЫН ӨЗ НАРКЫ — чарбанын бир продукцияны өндүрүүгө ж-а сатууга кеткен чыгымынын акчалай туюнтмасы. Продукциянын өз наркын түзүүчү негизги чыгымга өндүрүштө сарптапган эмгек предметинин, эмгек каражатынын (амортизациялык чегерүүнүн жылдык суммасы) наркы, эмгек акы, эмгек каражатынын күндөлүк ремонтуна кеткен чыгымы, жалпы өндүрүштүк ж-а тармак чыгымы кирет. Өз наркына продукцияны сатуу чыгымы да кошулат. Продукциянын өз наркы коомдук ж-а жекече, же жалпы тармактык болуп бөлүнүп, ар бир колхоз, совхоздун же тармактын чыгымын айкындап турат. А. ч. продукциясынын өз наркы — колхоздордо, совхоздордо иш жүргүзүүнүн маанилүү ж-а жалпы экон. көрсөткүчү. Өз наркы аркылуу эмгек өндүрүмдүүлүгү, а. ч. өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгү, малдын азык-түлүктүүлүгү, өндүрүштүк фондуларды колдонуунун натыйжалуулугу, эмгекти уюштуруу ж-а ага акы төлөө, чарба жүргүзүүнүн ч деңгээли, чарбалык эсептин принциптерин ишке ашыруу чагылдырылат. Чарбанын же тармактын жалпы чыгымынын ичиндеги ар кандай сарптоонун өз ара катышы өз нарк структурасы деп аталып, өндүрүү процессинин өзгөчөлүгүн мүнөздөйт. Тигил же бул продукциянын өз наркынын структурасындагы өзгөчөлүктөр чарба жүргүзүүнүн деңгээлин аныктайт. Мис, Кыргызстандын колхоздорунда а. ч. азык-түлүгүнүн өз наркынын ичинен материалдык чыгым 62%, эмгек акы 38% түзсө, дыйканчылыкта биринчиси 58%, экинчиси 42%, мал чарбасында биринчиси 65%, экинчиси 35% болгон. Мындан ары да тех. прогресстин натыйжасында орточо эмгек акы кыйшаюусуз өсүп, продукциянын өз наркы төмөндөй бермекчи.

от 123