АЙЫЛ ЧАРБА БИОЛОГИЯСЫ

АЙЫЛ ЧАРБА БИОЛОГИЯСЫ — өсүмдүктөрдүн, жаныбарлардын ж-а микроорганизмдердин тиричилигиндеги жалпы биол. объективдүү закон ченемдүүлүк ж-дөгү илим. Ал сырткы чөйрө м-н тирүү организмдердин ортосундагы байланышты, катышты, өсүмдүктөр м-н жаныбарлардын жеке өөрчүшүн, көбөйүү өзгөчөлүктөрүн, тукум куучулук, өзгөрүүчүлүк закондорун ж. б. биол. кубулуштарды изилдейт, жаратылыштагы мындай процесстерди практикага киргизүү жолдорун иликтейт. Өсүмдүк м-н жаныбарлардын адамга керектүү формаларын түзүүдө тандоонун ролу чоң. Тандоо илгертен бери эле белгилүү. Бирок аны туура илимий негизде жүргүзүү А. ч. б. үчүн өтө зарыл. Биология өзүнүн изилдөөлөрүндө Дарвиндин методдорун колдонуп, анын эволюциялык окуусун өркүндөтөт, тереңдетет. Ал биол. өз ара байланыш ж-а организмдердин тиричилигиндеги өөрчүү закон ченемдүүлүк ж-дөгү маалыматтарды жаратылыш м-н а. ч. практикасынан алат. А. ч. б-дагы ар бир теориялык корутунду практика жүзүндө текшерилип, объективдүү закон ченемдүүлүккө туура жооп бергени гана тандалып алынат. А. ч. б-дагы изилдөө практика жүзүндө текшерилет. Өсүмдүктөр, жаныбарлар жаратылышта сырткы чөйрө м-н дайыма өз ара катышта болот. Сырткы чөйрөнүн шарты аларга белгилүү багытта таасир көрсөтүп, өсүмдүк м-н жаныбарлардын организмдери да ошого жараша өзгөрүлүп турат. Өсүмдүк м-н жаныбарлар да өз кезегинде сырткы чөйрөгө таасир тийгизет. Аргындашуу ж-а кайчылаш чаңдатуу организмдердин тиричилигиндеги маанилүү шарттын бири болгондуктан, алар тукум куучулук үчүн белгилүү роль ойнойт. А. ч. б-да өсүмдүктөрдүн жаратылышынын өзгөрүү себептерин табуу өтө зарыл, анткени ал өсүмдүктөрдүн өөрчүүсүн тиешелүү түрдө башкарууга, а. ч-нын таламына ылайык өсүмдүк м-н жаныбарлардын керектүү формаларын түзүүгө жардам берет. А. ч. б-дагы методдор (тандоо, аргындаштыруу ж. б.) өсүмдүк селекциясында ж-а үрөнчүлүктө кеңири колдонулат.