АЙНЕК

АЙНЕК — аморфтук, изотроптуу, морт ж-а тунук металл эмес бирикмелөрдин көлкүлдөк эритиндисин өтө муздатуудан алынган материал. А-тин физ.-хим. касиеттери анын хим. составына, кайнатуу ж-а формага келтирүү шартына, андан кийинки жылуулук, хим., мех. иштетилишине жараша болот. А-ти кайнатуу, формага келтирүү ж-а сугаруу шарттарын аныктоочу негизги касиети — анын илээшкектйгй ж-а беттик тартылышы. Эритиндинин илээшкектйгй 1013 пуазга жеткенде, А. катуулана -баштайт. Катуулана баштагандагы — темп-pa А. пайда болуу ‘ темп-расы деп аталат. А. табигый» ж-а жасалма болуп бөлүнөт. Материал катары А. кеңири колдонулат. Ад, жасап чыгаруунун технологиясы сырьё» материалдарды даярдоо, аларды аралаштырып бир тектүү кошулманы камдоо, кайнатуу, формага келтирүү ж-а жайыраак муздатып сугаруудан турат; кээде калыптан чыгарылган А-ти хим., мех. ж-а жылуулук «м-н иштетүү талап кылынат. А-ти даярдоодо керектелүүчү сырьё материалдары негизги ж-а кошумча материалдарга бөлүнөт. Негизги материалдары таза кварц куму, сода, шакар, натрий сульфаты, акак таш, доломит, бор ж-а фосфор к-талары, коалин, талаа шпаты, жошо, цинк кычкылы кирет. Кошумча материалдар катары боёгуч ж-а жалтыратуучу заттар, кычкылданткычтар, өң бергичтер пайдаланылат. А-ти формага келтирүү үчүн пресстөө, үйлөтүү, пресстөө-үйлөтүү,. чоюу, прокаттоо ыкмалары колдонулат. Айнек массасы А. иштеп чыгаруу өндүрүшүнүн негизги агрегаттары — А. кайнатуучу мештерде алынат. Булар мезгилдүү ж-а үзгүлтүксүз иштөөчү мештер болуп бөлүнөт. Мезгилдүү иштөөчү мештер жалын м-н иштеп, оптикалык, тех., түстүү ж-а хрусталь А-терин даярдоодо пайдаланылат. 1600°Сден жогорку темп-раны берүүчү электр мештери кварц А-ти эритүүдө колдонулат. Үзгүлтүксүз иштөөчү мештерде такта А. жасала турган масса кайнатылат.

Ад.: Степаненко И. Г., Пути совершенствования ванных стекловаренных печей, М., 1960.