АЙДАР ААЛЫ

АЙДАР ААЛЫ Бейшүкүров (лакап аты — Айдараалы Жөргөлөк; 1851, Талас боюндагы Кызыл-Адыр кыш.,- 1934, Киров р-ну, Чолпонбай атн. к-з) — кыргыз комузчусу, эл куудулу, ырчысы. «Атасы Бейшүкүр . байлардын малын багып, тиричилик өткөргөн кедей бойтой. А-нын комузга, ырга шыктуулугу, ‘куудулдугу бала чагында эле көрүнгөн. Анын аялдар ж-дөгү санат ырларында аялга мүнөздөмө берилет. А. «Курманбек», «Кожожаш» өңдүү кенже эпосторду айтып, өзү да юмордук, сатиралык мүнөздөгү ырларды чыгарган. Ал жакшы комузчу, кыякчы, чоорчу бол-‘ гон. Бирок анын чыныгы атагын калк арасына комузчулук өнөрү тараткан. А-нын элге кецири белгилүү чыгармалары: «Ак кочкор канкы», «Канышбек», «Сары барпы», «Иле менен Кара тал», «Дубананын жар салганы», «Ак токту», «Сурнай күүсү» ж., б. Ар бир күүнү ал ыр м-н коштоп, күүсүнүн ыргагына жараша кебетекепширин кубултуп, топусун кыйшайта кийип, ордунда жөрмөлөп, кол ойнотуп аткарган. Ошондуктан эл аны Айдараалы Жөргөлөк атка кондурган. «Дүнүйө», «Сен», «Сен дүйнө», «Кол ойнотмо» сыяктуу ондогон күүлөрдү чыгарган. Анын ашкере куудулдугу, кайталангыс таланты, аткаруучунун устаттыты «Айдараалынын алты кайырмасы» м-н «Көйрөң күүсүндө» айкын көрүнгөн. Азыр «Көйрөң күү» — комузчулар ансамблинин репертуарындагы негизги Ж-а сүйүктүү номерлерден.

Ад.: А л а г у ш о в Б., Кыргыз комузчулары жана комуз күүлөрү, Фр., 1961.