АВТОМАТИКА

АВТОМАТИКА (гр. automatos — өзү аракеттенүүчү) — түздөн-түз адам катышпай иштей турган техникалык процесстерди башкаруучу системалардын теориясын ж-а түзүү принциптерин камтыган илим м-н техниканын тармагы. . Техниканын өзүнчө тармагы катары А. дүйнөлүк энергет. 2-конференцияда (1930, Берлин) кабыл алынган. Автоматтык жөндөө теориясынын классикалык негизин түзгөн Дж. К. Максвеллдин (1868), И. А. Вышнеградскийдин (1872- 1878), А. Стодоланын (1899) эмгектеринин натыйжасында гана А. илими пайда болду. А-нын өсүшү теориялык механикага, электр тизмектеринин ж-а системаларынын теориясына негизделип, ал буу казандарынын басымын, буу машиналарынын поршенинин жүрүшүн жөндөөгө, станок-автоматтардын, АТСтын, релелик сактоо түзүлүштөрүнүн ишин башкарууга байланыштуу маселелерди чечет. Ушуга ылайык А-нын тех. каражаттары иштелип чыгарылды (к. Автоматташтыр уунун тех. каражаттары). Илим м-н техниканын бардык тармагынын өнүгүшү автоматтык башкаруу техникасынын өсүшүнө көмөкчү болду. А-нын азыркы абалы эл чарбасында автоматтык башкаруучу түзүлүштөрдү колдонуу, өндүрүштө айрым агрегаттарды автоматташтыруудан цехтерди ж-а заводдорду комплекстүү автоматташтырууга өтүү м-н мүнөздөлөт. А. бири биринен алыс турган объектилерди бир системага бириктирет. Мында автоматтык башкаруучу түзүлүштөр телемеханиканын каражаттары м-н байланыштырылат. Байланыш каражаттары, башкаруучу түзүлүштөр ж-а башкарылуучу объектилер биригип, телеавтоматика системасын түзөт (к. Телемеханика). Буга чейин автоматтык жөндөөнүн теориясы түзүлсө, азыр А-нын бардык теориялык аспекттерин бириктирген автоматтык башкаруунун жалпыланган теориясы түзүлүп жатат.

Ад.: Автоматизация производства и промышленная электроника (Энциклопедия современной техники), т. 1-4, М., 1962- 65.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *