АБДУКАДЫРОВ Абдурашид (1919-ж. т. )

АБДУКАДЫРОВ Абдурашид (1919-ж. т. )-Ош обл-нын Сузак р-нундагы «Москва» к-зунун председатели (1959), Соң. Эмг. Баатыры (1966). -1943-жы;дан КПССтин мүчөсү. Улуу Ата Мек. согушка катышкан. А. башкарган колхоздун акчалай кирешеси 1959-ж. 949 миң сом болсо, 1965-ж. 1 млн. 629 миң 18636 т пахта тапшырылган же 939 т пландан ашык сатылган. А. Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу, Кызыл Жылдыз ордендери ж-а медалдар м-н сыйланган.

АБДУКАИМОВ Узакбай (1909, Ош обл., Октябрь р-ну, Багыш киш., — 1963, Фрунзе) — кыргыз совет жазуучусу, прозаик, котормочу, 1944жылдан КПССтин мүчөсү. Кедей дыйкан үй-бүлөсүндө туулган. Ташкендеги балдар үйүнө (1923) кабыл алынып, кийин Казак-кыргыз агартуу интунда (1924-25, Ташкен) окуган. Кыргыз педтехникумун бүткөн (1929). Мектепте директор, Москвадагы СССР элдеринин Борб. басмасынын кыргыз бөлүмүндө (1930-31) редактор, респ. Тил, адабият ж-а тарых ин-тунун илимий кызматкери (1933-37), Улуу Ата Мек. согуштун катышуучусу (1942- 45), Кыргыз мамл. басмасында редактор (1946), Кыргызстан жазуучулар союзуна адабий консультант (1947- 49) болуп иштеген. 1927-ж. «Жаңы маданият жолунда» журналында «Таң» аттуу алгачкы новелласы жарык көргөн. А. 3-класс (1933), кийинчерээк 7-класс үчүн адабият б-ча хрестоматия түзгөн; «Студент менен студенткага» поэмасын (1934), «Кыздын таалайы» (1939-40) повестин жазган. А. чебер котормочу, кыргыз профессионалдык көркөм котормосуна негиз салгандардын бири. Ал Пушкиндин «Борис Годуновун», «Полтавасын», жомокторун, лирикалык ырларын, Гоголдун «Текшерүүчүсүн», Лопе де Веганын «Койлуу булак>>, Л. Леоновдун «Чабуул», Островскийдин «Күнөөсүз күнөөлүүлөр», Мольердин «Жорж Данден, же акмак болгон күйөө» пьесаларын, Горькийдин «Көрүнгөндүн колунда» повестин, К. Чуковскийдин «Бибигон» жомогун, Фадеевдин «Жаш гвардия» романын ж. б. чыгармаларды которгон. «Айдар жана Айша» операсынын либреттосун (1948), «Эмгек маршы», «Пионерлер ыры» сыяктуу элге кеңири тараган ырларды жазган. А. өмүрүнүн акыркы жылдарында согуш темасына кайрылып, көп пландуу «Майдан» (1961, 1966) романын жаратты. Бийик профессионалдык деңгээлде жазылган бул романда советтик жоокерлердин Улуу Ата Мек. согуштагы турмушу ж-а эрдиктери, майдан м-н тылдын тыгыз байланышы, совет калктарынын бузулбас достугу реалисттик планда сүрөттөлгөн. А. бир нече адабий макалалар м-н очерктер да жазган. А. Кызыл Жылдыз ордени ж-а медалдар м-н сыйланган.

Чыг. : Майдан, Фр., 1966; Битва (перевод с киргизского В. Рослякова, с предисловием Ч. Айтматова), М., 1972.

Ад. : История киргизской литературы, М., 1970; Токомбаев А., Майдан романы нГөнундө учкай сөз, «Советтик Кыргызстан», 1962-ж., 11-март; Артыкбае в К., Узакбай Абдукаимов, «Ала-Тоо», 1959, № 10; Бобулов К., Новая ступень, «Дружба народов», 1968, № 9; Борбугулов М., От идеализации — к исследованию, «Дружба народов», 1972, N1 10.