Кыргыз гезиттеринин жањылыктары •
Кыргыз гезиттери


п»ї

Жолдошбек Зарлыкбеков
Дхаммапада

Көп окуган кишиге айла жок экен. Кабыргасы кайышкан журналист Зарлыкбековго караганда, айжаак-акын Зарлыкбеков китеп көп окуйт. "Дхаммапада" дегенин окуп алып чалкаман кеттим. Бу Индияда "Дхаммапада" деген эки сап, үч сап, беш сап, жети сап накыл-ырлар бар. Ал негизинен Будда Шакьямунинин айткан-дегендерин, накыл сөздөрүн чагылдырган топтомдор. Акын Жокебиз да төрт саптарын топтоп, "Дхаммапада" деп салыптыр. Аталышы менен эле баарыбызды ордуларыбызга коем деген окшойт. Анан кантебиз? Окуйбуз да…


Бир пендеде эки дүйнө - эки асман:
Бири - дүйнө, бизди айыпсыз жараткан.
Бири -дүйнө күлкү менен жарааттан,
Жанды тиштеп биздер куруп бараткан.
***
Жакшы китеп окугула,
Кыз сулуусун өпкүлө.
Жаш кезде чок чокугула,
Көпкөнүңчө көпкүлө.
***
Даңк азгырып өпкөңдү алып мобул жол,
Багалегиң үзүп бийлик канчыгы.
Сен - бийиктик сага жетүү кандай оор,
Намыс, абийир, эрк чыйыры аркылуу.
***
Жакшына сөздөр жыйып кел,
Тоюма турам чакырып:
Энемдин аты - Үмүткөр,
Атамдын аты - Жакшылык.
***
"Турсам-өлдүң" деген
сорттун биримин,
Мендей коркок болгон
жоктур биз жактан.
Кармаштарда калбасын деп билинип,
"Коркок!" деген сөздөн
коркуп мушташкам.
***
Жакшыбы, жаман өлгөндө,
Жабыла кыргыз барабыз.
Ыйлаган жанды көргөндө,
Күлгөндү тыйсаң адал иш.
***
Бир алы келбес күндүккө,
Бир кою жок жалаң төш.
Бөлүнсөң түштүк-түндүккө,
"Кыргызмын" дешиң арам сөз.
***
Соргондор кирин тишинин,
Ачкадан азып бири өлбөйт.
Эшегин берген кишинин,
Эсеби эч бир түгөнбөйт.
***
"Аз өмүрдө аппак жашоо керек" деп,
Асман-көктү айтасың да кеңкелес.
Падышаң да митаам, талоон заманда,
Абийир деген анча дурус нерсе эмес.
***
Калайманды салам десең,
Көтөргөнүң үйүн үч.
Чын кошомат кылам десең,
Бутун жуу да, кирин ич!
***
Аз болор дейм жан боорумдай
Соң-Көлүм,
Ысык-Көлгө кошуп берсем. Анткени,
Хафиз сенин жүзүңдөгү мең үчүн,
Самарканга кошуп берген Ташкенин.
***
Каргалар учат топ-топ салп-салп этип,
Жүрөгүм каккан сайын ирмем өчүп.
Жаш чакта кең ааламга мен кетчү элем,
Баратат эми менден аалам көчүп.
***
Башымда бактым, колумда
күмүш кашыгым,
Тилегим таза, жок сага
кылдай жасыгым.
Үзөңгүм түшөт, шаабайым
сууйт, шак сынат,
Үйүңө барсам, үрпөйүп турса катының.
***
Май чубурган байлыктын жолу тайгак,
Ошол жолдон өткөндөр жылаңайлак,
"Укса урат", -деп казына кайтаргандар,
Кепич кийип басышат кудайайлап.
***
Сен кубансаң, кудай акы, ич күйөт,
Мен кубансам, муз жалап,
Экөөбүздө көрө албастык үшкүрөт.
Ал үшкүрүк муздабайт.
***
Көчөдө иттер кабышып атса,
Иттердин иттик кылыгы.
Тирүүлөй башын жутушуп атса,
Адамдын айбанчылыгы.
***
Эби менен, эпсиз да күлө берсең,
Эссиздер да эбиңди билип алат.
Кайда айдаса жорголоп жүрө берсең,
Эшек мүнөз немелер минип алат.
***
Ашып кетсем кенен-чонон арыштай,
Шашып-бушуп бара жаткан чолоктон.
Эмнегедир сезем чексиз карыздай,
Менде окшоп бактысы ал бир кез жоготкон.
***
Боз уландар убап-чубап келишкен,
Шакар шаарга күйүп турган күзүндө.
Кантсе дагы болушунча картайдык,
Болбогон бир үч он жылдык ичинде.
***
Акындын ак айтканын айып алба,
Пейлиң кең, дасмалыңда ашың арбын.
Жоосу бар, эр жигиттин башы барда,
Тоосу бар, томуктай бир ташы бардын.
***
Теги бийик төрө эне төрөгөн,
Тарбиясы-алсыздарды жөлөгөн.
Бу-бу дейсиң, зыяның жок Төлөгөн,
Бубуиндей чөптөн башка жебеген.
***
О Алла, сени унуттум,
Калп айтып жаткан кезимде,
Сен турган жоксуң эсимде.
Кыйды, көө, абжөөр бурутмун.
***
Чоңдоруна, өз чини да өскөнчө,
Жолду тороп, чаап жүргөн арыгын.
Көчүгүнөн түтүн чыгып кеткенче,
Көчөдөгү ышкырыгы МАИнин.
***
Акын калкы ак жүрөк да, аңкоо калк,
Он ыр жазса, алда кокуй алтоо калп.
Халтурщиги халал эт жейт, калганы
Дубалына мык какпаган жалкоо калк.
***
Лакылдап жайкы закым көчү жүргөн,
Суусаган жол акактап чуркайт көлгө.
Дирилдеп торгой асман түпкүрүнөн,
Суусаган август чаңкап үзүм желге.
***
"Жардамдаш" деп жалынсаң,
Тийсе тиер керегим.
Эгер өпкөң кагынса,
Мени да жөтөл дебегин.
***
Картайган алсыз жылдыздар,
Саржарык отун жагышты.
Келатам тоодон алыскы,
Ат жалын сылап кар учту.
***
Мээни жарып кээде кагат жүрөгүм.
Өлгөн адам колундагы сааттай.
Араңарда мен эмнеге жүрөмүн,
Качан болсун каршы коркунуч, сааттай.
***
Тетирибиз бирибизден бирибиз,
Көрөм сени, көкбетирээк кимибиз,
Эрегиштен эбин таппай күнүбүз,
Эчен жолдо эзилди го сүйүүбүз.
***
Турмушумду келет сенин башкаргың,
Сен жок кезде казан кургап ач калдым.
Сен бар кезде ак булутту жаздандым,
Бакылдадым башын сүйлөп асмандын.
***
Ажал сандык аңтарганда,
Жан тизгинин каңтарганда.
Тил күрмөлбөйт, айталганга,
Чөбөрө тил - бал тамганда.
***
Ойротто жок оптуу иш болду-
Ажаан келин ыйлаак кыз тууду.
Шалпык эри он уй, жүз койлуу,
"Кырк жылкылуу" болду - ышкырды.
***
Жоргодон туулган жоргокту айт,
Баатырдан туулган коркокту айт.
Устадан туулган чоркокту айт,
Сындуудан туулган сөлпөктү айт.
***
Кызуу келип күнүгө,
Катынынан келтек жеп.
Тууганынын үйүнө,
Качып барат телтектеп.
***
Беймаза, кутум тукуму,
Кайрыдин кесеп жарыбайт.
Жабышкак жаскак учугу -
Ач көздүк гана карыбайт.
***
Туулгамын январда ак таңда,
Кудай Таалам састумоолоп жатканда.
Жеткир жанмын, кечир,
чыным айтканда,
Кылмыш кылсам желкемди
ийип башты алба…
***
Кимге каршы достошобуз?
Кимдин канты набаттан.
Кимди көөлөп соттошобуз?...
Колдой көргүн жараткан.
***
Эчен эрен жеди, калптан жөтөлдү,
Көмөчүнө күлүн тартып, жеке өлдү.
Ата Журтуң турган тушта сыркоолоп,
Көпкөн адам сүйө алабы Мекенди?
***
Нилдин башы Судандан,
Пил тумшугу кудайдан.
Сендей сулуу-тилдүүнү,
"Жарым бол" деп суранбайм.
***
Ар оттун башын үйлөгөн,
Ак үйдүн сөзүн сүйлөгөн.
Ары жок арам күн менен,
Ал дагы өттү дүйнөдөн.
***
Гүлмүчөсү келишкен,
Эх, Бакдөөлөт периштем,
Кемин көрүп Кемчонтойдун,
Эрге тийдиң неликтен?
***
Кечээ кечте терезеңден ачылган,
Сундум сага үч тал кызыл кызгалдак.
Достор чыгар, мага ичи ачынган,
Басам сендей кызгалдактай кыз жандап.
***
Пейлим таза ыплас кара жердеги,
Кайталаймын төрт ирекет келмеми.
"Сүйөм, сүйөм, сүйөм, сүйөм дүйнөнү,
Сүйгөн үчүн сүйүндүрүп сен, мени!"
***
Жашоого даңк, сен мага пейил салдың,
Жашоого даңк, мен сага шашып
бардым.
Жашоого даңк, сен мени сүйүп калдың,
Жашоого даңк! Мен сага
кучак жайдым.
***
Ат-Башыда бир азамат,
Билек түрүп, канашалап:
"Салмакчынын ташты жамап
Да бир жаңы Таш-Рабат!"
***
Кеттиң кези көз отуңа жылынгам,
Төрт салаа жаш агат жазган ырымдан.
Какап-чакап муунап эссиз жыгылгам,
Ак сүйүүнүн кара күлүн сугунгам.
***
Өмүрүңдө кесир кезиң,
Өлүмүңдүн кечин берсин.
Ээ-жаа бербей эсиргенсиң,
Кудай аның кечирбесин.
***
Табытыңа тактай тилди,
Кабырыңа кирпич куйду-
Сен өлгөндө жыргап күлдү,
Сенден митаам, сенден кыйды.
***
Сүйгөм сени - ал бир чындык
кашкайган,
Тангам сени - күнөөм туруп актангам.
Көрдүм сени - саамайыңды ак чалган,
Өптүм сени - көздөрүңдү жаш чайган.
***
Бирде жигит-банкрот,
Бирде жигит-Жан Клод.
Таза болот, так болот,
Кечки жооптон таңкы жооп.






кыргыз тилиндеги гезит "De-факто"









??.??