 |
|
|
|
Кайрылуу каттары жана келген каттар:
Чындыгын айтканда  Чолпонбек Абыкеев, жазуучу: "УБАКТЫЛУУ ӨКМӨТ ЭЛ ИШЕНИМИН КАРЫЗГА АЛЫШТЫ" - Коомчулукта кызуу талаш туудурган референдум да өттү. Эми астыдагы саясый абалыбыз кандай болот? Шайлоолор кандай өтөт? Мамлекетибизге тынчтык орнойбу? Ушул суроолор азыр көпчүлүк окурмандарыбыздын жадында турат. Сиз буга кандай карайсыз? - Азыр орой айтканда, буту менен басып, мурду менен тынгандардын баары саясат менен дем алып, саясат менен тамактанып, саясат менен жашап калды. Ошондуктан сиз берген суроолорго бүгүнкү күндүн мыйзам ченемдүүлүгү катары караганыбыз туура болоор. Белгилей кетсек, референдум чындыгында элдин чоң колдоосу менен өттү. Буга чейинки бир нече референдумдарга, алтүгүл президенттик шайлоолорго да эл мынчалык деңгээлде өз эрки менен катышпаса керек. Бул эмнени көрсөтүп турат? Эл башаламандыктан, легитимсиз бийликтен тажады. Эртерээк тынчтык, мыйзамдуулук орносо экен деп калышты. Маселен өзүм үй-бүлөм менен барып добуш бердим. Буга чейинки бир дагы референдумга барган эмесмин. Эмнеге добуш бердим - мыйзамдуулук үчүн, тынчтык үчүн. Убактылуу өкмөт референдумдагы ийгиликти өз ийгилиги, жеңиши көрүп кубанышса, катуу жаңылышат. Тескерисинче Убактылуу өкмөттүн мыйзамсыз иш-аракеттери жалпы элди ушунча тажаткан экен, мындай "беспределди" эртерээк токтотуп, булардан кутулалычы деп добуш берди. Ушуну Убактылуу өкмөттүн мүчөлөрү түшүнөөр бекен же бийликке жаңы отургандай эйфорияга алдырып, кеңгиреп жаңылыштыктарды кетиришээр бекен чогуу күбө болорбуз. Анткени мыйзамдуулуктун орношу дегендин өзү мамлекеттеги тынчтык деген сөз. Демек, шайлоолорду да тынчтыкта өткөзүп алууга шарт түзүлөт. Мени кубандырганы Убактылуу өкмөттүн мүчөлөрүнөн мурда элибиз ушуну түшүнгөнү болду. - Демек, эл жаңы Баш мыйзамды колдогон жок деген турасыз го? - Колдогон жок деп кесе айтсак, туура эмес болуп калат. Баш мыйзам мамлекеттик башкаруунун нугун аныктаган татаал илимий документ. Бүт шайлоочулар добушка коюлган Баш мыйзамды, аны колдонууга киргизүүчү мыйзамды үтүр-чекитине чейин окуп чыгып, анан оюн айтты деп айта алабыз. Азыр эле көчөгө чыгып биринчи жолуккан эле кишилерден окудуңузбу деп сурасак, баары түшүнүктүү болот. Эл жаңыланууну колдоду. Келечекте бийликке келүүчүлөргө, "мына, силер жаңы багытты сурадыңар эле, биз бердик, эми иштегиле" деп, эл ишенимин карызга берди. Маселе эми ошол ишенимди аткарууда. - Убактылуу өкмөт эл ишенимин аткара алат деп ойлойсузбу? - Аны келечекте чогуу көрөбүз. Алдыда өтө татаал процесстер турат. Алар бизди эле эмес, дүйнөлүк коомчулукту тынчсыздандырууда. Орусия президенти Д.Медведев: "Кыргызстандын азыркы бийлиги легитимдүү жолго толук түшө элек болгондуктан алсыз. Ушундай кырдаалда жаңы башкаруу структурасын түзө алаар бекен. Түзө албаса, ар кандай күчтөр пайдаланып кетпейби..." деп, тынчсызданган оюн бекер жерден билдирип жатпагандыр. Муну чыныгы дос мамлекеттин ак ниет ою катары кабыл алуу керек. Мен Убактылуу өкмөттүн эрдигин баалайм: өтө кыйын кырдаалда, эбегейсиз саясый каршылыкта да көгөрүп референдум өткөрдү. Буга чейинкки кемчиликтерин ушул чечкиндүүлүктөрү жууп кетти десек да болот. Референдум жогорку деңгээлде өтөт деп чынында эч ким ишенген эмес. - Жаңы Баш мыйзамга жеке көз карашыңыз кандай? - Толук канааттанбайм. Себеби биз, улутчулдар аталган топ, көп жылдардан бери, "улуттук нарк-салтыбызга сугарылган, ичине элдик курултайдын укугу толук кирген, өзөгү кыргыз тилинде жазылган Баш мыйзам кабыл алынмайын кыргыз мамлекетинин Баш мыйзамы оңолбойт, кыргыз элине толук кандуу сиңбейт" деп келатабыз. Тилекке каршы, бизди түшүнүү болбой жатат. Сырткы, өзгөчө батыш саясый агымына болгон көз карандылык канга катуу синген. Биздин саясатчылырыбыз өздөрүнө өздөрү ишенбейт, кыргыз тилине ишенбейт, батышты акылдуу көрөт. Ушул кезге чейин Баш мыйзамыбыз биринчи орус тилинде жазылып, анан кыргызча которулуп келет. Бул жолу деле ошондой болду. Өзүңөр күбө болдуңар, котормодон канча ката кетип уят болушту. Элдин баасынан мурун Венеция комиссиясы мактады деп кубанып жүрүшөт. Мунун баары утурумдук иштер. Ушул Баш мыйзам менен турмуш токтоп калбайт, астыда дагы көп өзгөрүүлөр бар. Баш мыйзам жаңы мамлекеттик түзүлүшкө алып чыкканы менен баалуу. Муну да көрөлү, жон-терибиз менен сезели. Жакпай калса, өзгөртүү деле кыйын эмес. - Алдыдагы шайлоо кандай өтөт, кайсыл партиялар озуп чыгат деп ойлойсуз? - Шайлоо боюнча айтаарым, ал өтө татаал болот. Орусия президенти Д.Медведев айткандай, бийлик чындыгында эле аябай алсыз.Шайлоо жүрүшүн көзөмөлдөө кандай жолдор менен жүрөт, ким билет. Менимче, шайлоого катышкан партиялар жарышка түшөөрдүн алдында Жигиттик келишим түзүшсө жакшы болот. "Шайлоодо мыйзамсыз жолдорго барбайбыз. Элди көтөрүп кагылышууларга алып чыкпайбыз. Кимибиз ушул убаданы бузсак, жалпы элдин жек көрүүсүнө кабылабыз" -дегендей. - Саясаттан четтеп жеке өзүңүзгө келсек. Кыргыз окурмандардын колунан түшпөй окулган "Бриллиант жылан" романыңыздан кийин чыгармачылык өргүү алгандай токтоп калдыңыз... - Чыгармачылык каны-жаным менен жаралган дүйнөм, демек, токтогон жок, токтобойт дагы. "Бриллиант жыландан " кийин "Ак чоку. Арча. Ак булут" аталышта новеллалар жыйнагым жарык көргөн. Нускасы аз болуп элге анча билинбей калды көрүнөт. "Ай менен жарышкан автобус" деген жаңы романым кошулган беш томдукту басмага даярдап койгом, каражат жок чыгпай турат. Жарык көргөнгө даяр эмгек, буюрган күнү чыгып калгысы бардыр. Ара-чолодо улуттук нарк-салтка таянган эмгектерди жараттым. Учурда да бир чоң иштин үстүндө түйшөлүп жүрөм, азырынча ал тууралуу айтпай эле турайын. - Бул суроону бербесем да болбойт. Сиз мурунку президентибиз К.Бакиевдин кеңешчиси болуп иштедиңиз, демек, командасында болдуңуз. Ал кызматка барып туура эмес кылдым деп өкүнбөйсүзбү? - Бакиевдин командасында болдуңуз дегениңизге түшүндүрмө берүү менен баштайлы. Мен Бакиевдин командасына суранып же киши салып барган жокмун. Тагдырдын буйругу экен, 2005-жылы революция башында жүргөндөр менен чогуу болдум. Анда да кызмат бөлүштүрмөй болуп, мага маданият министрлигин сунуш кылышкан, баш тартып койгом, мамлекеттик иштерде тажрыйбам аз, иштей албайм деп. Андан көрө Президент аппаратындагы коомчулук менен байланыш бөлүмүн жетектеп берейин дедим. Бул бөлүмдүн башчысы Президентке кеңешчи да болуп эсептелет экен. Кийин аппаратта пикир келишпестиктер көбөйүп, менден кутулуш үчүн бөлүмдү жоюп, мени Архив агенттигине которушту. Бул Президенттин кеңешчиси, аппараттын бөлүм башчысы үчүн аябай эле кызматтык төмөндөө болуп эсептелет. Бөлүмдөгү балдардын баары жумушсуз калышты. Айтайын дегеним, мен Бакиевдин менчик фирмасында эмес, мамлекеттик кызматта иштедим. Өзүмө берилген мамлекеттик ишенимди жакшы аткарганга аракет кылдым. Үй-бүлөнүн ичип- жемейине аралашкан жокмун. Бакиев менен иш боюнча гана сүйлөшкөнүм болбосо, аны менен да, балдары же бир туугандарынын бири менен да эч кандай мамилем болгон жок. Эл астында өзүмдү күнөөлүү сезгидей негиз жок. Мен го ортодон төмөн кызматтарда иштедим. Бүгүнкү Убактылуу өкмөттүн айрым мүчөлөрү Бакиеви менен да, Акаеви менен да жогорку кызматтарда иштебеди беле. Чоң саясатчымын дегендердин көбү алар менен жеке катнашта болуп, коюн-колтук алышып чогуу ичип-жеп жүрүшчү эмес беле. Уялса ошолор уялсын, мага эмне, жок күнөө үчүн өзүмдү күнөөкөр сезип. Убактылуу өкмөттүн аппаратында иштегендердин дээрлик бардыгы Бакиевдин учурунда иштегендер. Мамлекеттик кызматка өзгөчө аппараттык кагаз иштери, уюштуруу иштеринде практикалык тажрыйба керек. Кайдан табышат эч ким менен иштешпегендерди? Акаев, Бакиев менен иштешкен деп, эгер жеке мамилелери болуп, ичип-жемейине аралашса гана айтуу керек. Таза иштегендерди иштештиң деп күнөөлөй бербеш керек. Болбосо, кесипкөй кызматкерлердин баасын-баркын билбей жоготуп алабыз, өз ишин мыкты билгендер дайыма эле табыла бербейт. Тили сайраган менен уюштуруу ишине же жетекчиликке келгенде колунан эч нерсе келбегендер толтура. Ошондуктан кадр маселесинде аяр, сарамжал болуу зарыл азыр. - Сөз соңунда сизге эркин микрофон... - Анда сөзүбүздү аския менен аяктайлы. Болбосо, бүгүн бизге күлкү жетпей турат. Бир шиңгил... Акаев Бакиевге телефон чалып жатат дейт. "Курманбек, өткөн-кеткенди унутуп ынтымакка келип бир бизнес кылбайлыбы" - деп. Бакиев: "Эмне болгон бизнес?" - десе, Акаев: "Москванын айланасынан биргелешип жүз гектар жер сатып алып койбойлубу. Кыргыз парламенти жүз жыйырма болуп атыптыр. Беш жылдан кийин жок дегенде жүзү качып келсе, баасын беш-он эсе көтөрүп кымбатка сатсак, акчага тунабыз"- дептир. Эми тамаша тамашасы менен, кааларым: мындан ары эл башына келгендердин качмайынан кудай сактасын, ушул эки каарман акыркыларынан болушсун... Маектешкен: Т.СЫДЫКОВ
WebMoney кошелек: Z189154646502 R429713653063
Тагыраак көрсөткүчтөрдү Кыргыз Улуттук Банкынан табасыз: биерде >> Макала, чыгарма, жарнама...
Алия Бактыбек:
Алия Бактыбек:
Алия Тонова:
Жамалбек Ырсалиев:
Пресс-служба Ассоциации "Дордой":
Жамиля ОРМУШЕВА:
Асылкан ШАЙНАЗАРОВА: Кармыштегин Макелек Өмүрбай уулу, профессор...
Нуркулов Канат, журналист... Айбек Усенов
Баймуратова Нурила...
Мелис Эшимканов...
Кабул Юлдашев:
Министрликтин жообу:
Турсунали Толомушов:
Асыран Айдаралиев:
подполковник Т.Сусунбаев:
Жумаш Назаров:
Турсунали Толомушов:
Майрам АКАЕВА...
Академик Аскар АКАЕВ...
Академик Аскар АКАЕВге...:
Aidai Masylkanova:
Кыргыз атуулу:
Аскар Акаев:
Кабыл Шабданов
Алексей Рощин
Назаралиев Ж.
Турсунбай Бакир уулу
Назаралиев Ж.
|
|
|
| |||||||||||||||||