Касымбек Тазабеков

Канда айланган


махабат


(Башы өткөн санда)
Албетте, бул киши ушундай өзүнүн алп денеси менен спорттун бир түрү аркылуу артынан түшкөндө тээ илгери эле дүйнөгө атагы чыккан канча жолку олимпиадалык чемпион болмок. Бирок Иса Коноевич өзүнүн зор күчүн адамдын ден-соолугуна арнаган адам. Анын медицинага арналган асыл эмгегин айтып бүткүс дечи. Биз ошол кездеги жаш медиктер канча жыл ал кишинин лекциясын угуп, жасаган операцияларын өз көзүбүз менен көрүп таң калдык, ушундай болсок деп суктандык.
Тагдыр экен, ошол Москвада анын кызы Чынара жана күйөө баласы Эсенкан менен жакшы жолдош болуп жүрүп, алар аркылуу Иса Коноевичтин үй-бүлөсү менен да жакындашып кеттик. Анын үйүндө тез-тез бара турган болдук. Байбичеси Бүбүкан Измайловадан окудук, колунан чай ичип калдык. Кийин улуу кызы Неля Исаева менен да чогуу иштешип дегендей.
Аңгыча бий башталды. Ресторан адамга толтура, көбүнчө жаштар, ар кайсы улуттагы жаштар. Алар ичип-жеп, же мас болуш үчүн келбеген сыяктуу, кичинеден ууртап-татып шампандан алгандан кийин атайын музыканы угуп, бийге түшүп, эс алуу үчүн келишкен көрүнөт. Не бир татына жутуп жиберчүдөй болгон кыздар, кооз кийинишип чимирилип бийлеп келгенде көздүн жоосун алат.
Кээ бирлери такыр жылаңач өңдүү, эмчектерин тисирейтип, абийирин гана бир нерсе менен жапкан өңдөнбөсө бойдок, элеттен келген аспиранттарга бир чети өөн көрүнсө, бир чети алардын шилекейлерин куюлтат. Кудай урду, булар менен кандай гана жигиттер бийге түшө алат. Ичке бирдеме киргенден кийин, жүрөгүндө курчу бар жигиттер гана анда-санда бир экиден суурулуп чыгып тургандай болду.
Биз жактын шымаланышып, бийге жигиттер арасынан Муртаза чыкмай болду. Кыздарыбыздан Чынара менен Ира экөө эле бар. Чынара балким тигил москвалык кыздардай жакшы бийлээр, ал деле шаарда өскөн академиктин кызы, бирок атасынан жазгандыбы, же Ира кызды жалгыз таштагысы келбедиби, эмне үчүндүр бийге чыккан жок. Ал эми ырды болсо Чынара эң сонун ырдаар эле.
- Муртаза кана сен эми бийге чыгып көрчү, бийчи кыздардан көзүң өтүп баратат,-деп тамашага салдым.
- Ай, ошолор жерге кирсин, арасында бир эки түзүгүрөөк бийлегени болбосо, калганы жөн эле тыртактай берген эмелер, тайрактай беришет экен. Мен жөн гана тигил кыздар эмес, бир топ жылдан бери бийлебей калганымды эске түшүргүм келип турат. Тигилерди бир чаңдатып келейин. Бул эмнеси "бир топ жылдан бери бийлебей калдым" дегени? Бийлеп жүргөн жигит го?
Мен Муртаза менен ушул Москвага келгенден эле таанышкам. Өзү бизден жашы бир аз улуураак көрүнөт. Институтту да бизден мурун өткөн. Иштеп жүрүп келип, анан билимдүү болууга умтулуп, тигил Москванын четиндеги Яуза суусунун аркы жээгиндеги туберкулез институтуна аспирант болуп келген экен. Өткөн жылкы бир майрамда чогуу болуп, ошондон бери үзбөй катташып калдык. Бир-эки жолу ал окуган институтта да болуп, жатаканасы менен да таанышып келгенбиз. Москванын чети, Яуза суусунун жээктерин айтып бүткүс керемет кооздугун салыштыруу өтө кыйын.
Кеп Муртаза жөнүндө. Биз эркектер да дайым аялдардын сулуулугуна суктанабыз, аларга ыр чыгарабыз, музыка жазабыз, күйөбүз, сүйөбүз дегендей, тамшанабыз, шаттанабыз азап чегебиз, артынан жүгүрөбүз. Сулуулардын артынан бир эмес, бир нече жигиттер жүгүрүшөт. Ошентип сулууларды жигиттер тандабай эле, сулуулар жигиттерди тандайт. Ал эми жигиттердин арасынан ай чырайлуу сулуулар чыгат болду бекен? Албетте эркектерди башка жагынан сындайт. Акыл-эсине, мамилесине, адамгерчилигине, анан кызмат-алакасы, үй-турмушу дегендей. Бирок, ошондой болсо дагы эркектердин кебете-кешпири, тышкы көрүнүшү, кулк-мүнөзү аялдардын деле ички дүйнөсүн кызытса керек. Мына ошондой эркектердин пири, башкача көрүнгөн эркектердин бири Муртаза боло турган. Табийгат ага эркектердин сулуулугун берген белем, бою ортодон жогору, аппак жүздүү, мурду кырдач, эки көзү бажырайып ботонукундай жал-жал тиктегенде узун кирпиктери кайрыла түшүп, каректери аялдарды арбап жиберчүдөй, тике караганда туруштук берүү кыйынчылыкка тура турган. Анын үнүнүн кооздулуугу, эч кимге катуу сүйлөбөгөнү, сүйлөгөндө да жылмаюу менен. Улууну да, кичүүнү да урматтоо ирээтинде өзүнө тарта мамиле кыла турган. Анын атайын тиктиргендей капкара кастюму, жакшы крахмалданган аппак көйнөгү менен галстугу, чыкыйып бутундагы кара туфлийи, согончогун кичине эле кыймылдатып койсо титиреп бийге өзү эле түшүп кетчүдөй көрүнүп турду. Анын бул тышкы кебетесин көргөн тигил сулуу кыздар, мага кел, мага кел, мени менен бийле дегендей шилекейлерин жутуп тургансыйт. Капыр ай, эркектерден деле сулуулар чыгат белем.
Биз эркектер сулуу аялга ашык болгондой, аялдар деле эркектерге, айрыкча мына бул Муртаза сыяктуу сырткы келбети гана эмес, ички дүйнөсү төп келген сулуу жигиттерге суктанса керек. Мындай эркектерге өзүнө жараша, өзүнө тең гана аялзаты ашык болбосо жөнөкөй аялдар мындай эркектерге жетпесин билишет. А балким кудай болчу иш, "алган жары жарашса, кара катын ак болот, баккан ээси жарашса күйпүл күчүк сак болот", "Сулуу сулуу эмес, сүйгөн сулуу" дейт эмеспи. Бирок мындай теңдеши жок эркектин сулуусуна кандай гана аялзаты сүйлөшөт болду бекен, кандай сулуу аялдар менен жакындашты дейсиң кайран жигит!
Ошентип, биздин Муртаза бийге чыкты. Мына шаңдуу музыка жаңыра башталды. Муртаза жанатан бери байкап турса керек кайсы кыз менен бийге түшүштү. Акырын басып барып, аркы тегерек столдо олтурган беш-алты жаш жигит-кыздардан кечирим сураган өңдүү, башын ийкегендей болду көрүнөт, бир кызды бийге чакырды. Ал кыз чогуу олтурган жигиттеринен "бийлеп келсем болобу" дегендей ишарат жасаган өңдүү жылмая беркилерди карады. "Барсаң барып кел, атайын бийлегени келгенсиң, бир кумардан чык" деген өңдүү курдаштары макулдугун берди окшойт, ордунан тура Муртазаны оң колу менен чап сол ийинине арта салды. Муртазанын оң колу тигил кыздын тал чыбыктай белине ороло түштү. Мына бий деп ушуну айт. Атайын бий үчүн тапталып жүргөн өңдүү кыз-жигит издешпей табышкан белем. Тигил кыздын кийген кийими өзүнө жарашып, экөөнүн бойлору да бирдей бири-бирине кынала түшкөндө не бир алда немедей көрүнөт. Биздин Муртаза дасторкон жайнаган түрдүү даамдан шам-шум этип, анын үстүнө бир-эки жолу беркиден да атып алган эле. Тигил кыз да жолдоштору менен бекер отурбаган болсо керек. Албетте ичинде бар дечи. Ресторанга бекер келбептирби.
Мындай шумдукту ким көргөн, Муртаза күүгө келип араң турган көрүнөт. Таптаган күлүктөй болуп музыка менен аралаш бир бийлеп кетти дейсиң, кудай бетин салбасын чимирилгенин айтпа, буттун учу менен өзүн ушунчалык жеңил, сергек сезип анда-санда тигил кызды асманга ыргытып жиберип, кайра тозуп алып жатты. Ресторандагы баардык элдер башка бийди карабай эле Муртазанын бийин караган өңдүү. Аларга тигил экөөнүн бийлегени жагып калдыбы, жүздөрүндө жылмаюу, кол чабуу менен дагы бийлесе экен дегендей сурап жатышты.
Муртаза ансайын болбойт, жаңы кызып калган өңдүү, анын ак жүзү кызыл нурга бөлөнүп, ансыз да табигат тартуулаган сулуу пешенеси кырдач мурунунун таноолору тез-тез дем алганда, ойноктогон бакырайган көздөрү от жангандай, коюу кара каштары улам өйдө серпиле күлө караганда үстүндөгү кийген кара кастюм-шымы өзүнө куюп койгондой жараша берип, музыка менен улам айланып бийлеп жатканы кадимки эле чоң театрдын сахнасында бир спектаклда болуп жаткан өңдүү окуядай сезилип турду. Бери жакта отурган бизди бүгүнкү чоң ресторандын дасторконуна чакырып, бийлетип жаткан улуу устатыбыз, кыргыз элинин сыймыгы Иса Коноевич да таң калгандай карап турду.
- Капырай, тигил жолдошуңар катуу бийчи бала го?
Мурун бийлеп жүргөн кебетеси бар, аты-жөнү ким деп бизден сурап калды,-Кайсы институттун аспиранты?
(Уландысы кийинки санда)





Асман пресс

8-март, 2012-жыл

Яндекс.Метрика