Кыргыз гезиттеринин жањылыктары •
Кыргыз гезиттери


п»ї

 Жомоктор

 Аяндуу түштөр

  Бабалар адеби

Үйлөнүү тууралуу
"Сен үйлөнгөндөн кийин гана бүтүн адам болосуң"
Үйлөнмөкчү болсоң, эч качан катын -кыздын ажардуу жамалына, мал-мүлкүнө кызыкпа. Анын тышкы чырайына эмес ички жан дүйнөсүнө көңүл бур. Ата-энең менен кеңешип адептүү, тарбиялуу үй-бүлөнүн кызына үйлөн. Өз урматтыңды сакта, бул иш сенин өз колуңда, аялың үй ишине тыкан иш билги, үнөмчүл, өзүңдү жана ата-энеңдин алдынан кыя өтпөй урматтай билген акылдуу, жарык маанай ширин сөздүү, тарбиялуу болсун. Перзенттериң мээрман жана иш билги болуп өссүн. Турмушуң ырахатта өтөт. Жакшы катын эринин рахаты, үйдүн куттуу берекеси.
Өз абалыңа, даражаңа карап ар тараптан өзүңө теңдеше турган үй-бүлөнүн кызына үйлөн. Өзүңдөн жогору даражада турган үй-бүлөнүн кызына үйлөнсөң аялың атасынын жогору даражада кадырлуулугуна, мансабына манчыркап сени теңсинбей коюусу мүмкүн. Таза дилдүү, ар намыстуу аял кадырлуу жана жагымдуу болсо, уу тилдүү уятсыз аял калайыктын жек көрүүсүнө татыктуу болот. Бирөө жакшы сапатка, экинчиси жаман сапатка эгедер болгон эки аял жөнүндөгү төмөнкү икаяга көңүл бургун:
Бир кызганчаак аял, өтө уяттуу намыскөй аялды көрө алчу эмес. Кызганыч менен көрө албастыктын кесепетинен бир күнү күүгүмдө өзүнүн кенже уулун өзү өлтүрүп, уяттуу аялдын үйүнүн короосуна алып барып таштады. Таң эртең менен падышага барып: "Уулумду бул аял өлтүрүп койду" деп жалаа жабат. Падыша акылга толо парасаттуу жан эле. А адегенде намыстуу аялды чакырып, жакшылап текшерди. Ал мындай ыплас иштен кабарсыздыгын, өзүнүн күнөөсүздүгүн далилдеп сүйлөдү. Анда падыша мындай деди:
- Эгерде сөзүң чын болсо, биздин көз алдыбызда бүтүндөй кийим-кечеңди сыйрып салып жыпжылаңач энеден туума абалда турсаң гана сенин сөзүңө ишенебиз- деди.
Чынында падыша бул аял уяттуу, намыстуу аялбы же жокпу ушуну билгиси келген болчу.
Аял падышанын сөзүнөн өтө уялып, башын төмөн салып мындай деди. Энеден туума жыпжылаңач болуп сиздерге көрүнгөндөн көрө өлгөнүм оң. Мен бул шерменделикти эки дүйнөдө аткара албаймын.
Падыша өз ичинен ага ыраазылыгын туюндуруп узатып жиберди. Соңунан кызганчаак, дооматчыл, уятсыз аялды чакырып текшере баштады. Ага дагы:
- Эгерде сен биздин көз алдыбызда жыпжылаңач болуп энеден туума болуп чечинсең дооматыңдын чындыгына ишенебиз-деди. Дооматчыл аял эч нерседен тайманбай ийменип да койбой кийимдерин чечине баштады. Падыша аны токтотуп:
- Калп жеринен доомат кылгансың, бул ыплас ишти сен өз колуң менен жасап туруп ар намыстуу бул аялды айыпка жыгууну каалагансың. Сенин уятсыз, намыссыз экендигиң ашкере болду-деп жазага тартууга буйурду.
Амалы куруган кызганчаак аял:
- Бул иште чынында эле бул аял күнөөсүз. Ичи тардыгымдын зордугунан уяттуу, намыскөй аялды карабет кылып көрсөтүү үчүн бул ыплас ишти өзүм жасаган болчумун-деп айыптуу болду. Уяттуу намыскөй аял куру дооматтан кутулду.
Кандай кызга үйлөнбө, аны дайыма урматтагын. Үй тиричилигинде аны менен сөзсүз түрдө кеңешип иш туткун.

Ишенимдүү аял
Күндөрдүн биринде падыша бир аз дем алуу үчүн өз багына барды. Ал багбандын өтө кичи пейил, намыскөй жана өтө сулуу аялы бар эле. Падыша баягы өтө сулуу аялды көрөөрү менен дили уйгу-туйгу болуп, ышкысы ага ооп калды. Ал көп ойлонбой туруп эле бир ишти аткарып келүү үчүн багбанды бактан алысыраак бир жерге жөнөтүп жиберди. Анан ал багбандын сулуу аялына бактын бардык эшиктерин бекитип келүүнү буйурду. Аял кайтып келээри менен падыша: "Бардык эшикти бекитип келдиңби?" -деп сурады эле, аял ошол замат токтолбостон бир эшикти бекитүүгө эч качан кудуретинин жетпей тургандыгын айтты. Падыша анын себебин сурады эле, багбандын аялы мындай деп жооп берди:
- Ал эшик менен жүрөгүм.Тагыраак айтканда күйөөмө өтө терең берилүүмдүн эшиги! Падыша бул сөздү уккан соң көпкө чейин кыжаалаттанып:
- Карындашым, мени кечирип койгун-деп өз оозу менен айткан кылмышынан катуу бушайман болуп, багбандын аялынан кечирим сурады.
Улан АТТОКУРОВ





кыргыз тилиндеги гезит "Асман пресс"





??.??