Кыргыз гезиттеринин жањылыктары •
Кыргыз гезиттери


п»ї

Кубанычбек ИСАБЕКОВ, Жогорку Кеңештин төрагасынын орун басары:
"мен көп нерселерди Ийне-жибинен бери билем..."
Кыргызстан Аялдар конгрессинин президенти Замира Акбагышеванын НТС телекөрсөтүүсүндөгү автордук телеберүүсүнө көптөгөн кызыктуу жана актуалдуу сууроолор түшкөн. "Билимдүүнүн белгиси, билгенин келет бергиси, акылдуунун белгиси, акылын келет бергиси" демекчи, Кыргызстандын келечегин ойлогон, өлкөнүн экономикасын көтөрүүдө чоң салымын кошкон, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин вице-спикери Исабеков Кубанычбек Сатиндиевич телекөрүүчүлөрдүн суроолорун жоопсуз калтырган жок. Эмесе, Кубанычбек Сатиндиевичтин телекөрүүчүлөрдүн суроолоруна берген жоопторун, ой-пикирин жана сунушунтарын Кыргызстанда белгилүү "Асман пресс" гезитинин окурмандарына тартуулайбыз.

- Кубанычбек Сатиндиевич, телезрители хотят получить ответы на многие вопросы, связанные с парламентом, миграцией, защитой прав граждан, и, конечно же, актуальные вопросы, касающиеся золотодобывающей промышленности. Все мы в курсе того, что вы участвовали в 45 судах. Чего вы добились? Каковы условия? Каковы достижения?
- Как вы заметили, у определенной части населения, 4 года назад было большое сомнение в эффективности работы самого месторождения "Кумтор" в пользу Кыргызстана. Были Генеральные соглашения 1992 года, где Кыргызстану предоставили 67 % акций, а канадской стороне 33 % акций. Как вы помните, премьер-министра Чынгышева отправили в отставку за то, что якобы много отдали канадской стороне. Не просто было добиваться судебных процессов по земельному налогу, уплаты высокогорного коэффициента, оплаты больничных листов. Надо было создавать общественное мнение, чтобы кыргызстанцы знали, какая выгода имеется с Кумтором. Я назову цифры, например, за 17 лет своего существования канадская компания заплатила в итоге 383 млн. долл. США. Хотя золото продано на 2 млрд. 600 млн. долл. США. Таковы были соотношения и власти и правительства должны были осознать, что пора пересмотреть соглашение с канадской стороной по место рождению "Кумтор".
В ходе судебных разборок мы добились высокогорного коэффициента работникам. Все-таки они работают на высоте 4200 метров над уровнем моря, и работа связана с физическим трудом и с химикатами. К сожалению, есть 34 погибших, которые погибли в результате сердечного заболевания и различного рода других болезней. В течение 1 января 2006 года по сегодняшний день они заплатили 1 млрд. 750 млн. сомов за высокогорный коэффициент, в социальный фонд поступила дополнительно 547 млн. сомов и за подоходный налог - 374 млн. сомов, за земельный налог - 71 млн. сомов. Сейчас судебное решения состоялось по 94 млн. 277 тыс. На сегодня есть консолидированный налог за прошлый год 1 млрд. сомов.
- Ооба, сиз жогоруда айтып кеткендей, Кыргызстандын бюджетине чоң суммадагы акчанын түшүшүнө көмөктөшүп, Кумтөрдө иштеген кыргызстандыктардын укугун жана кызыкчылыктарын коргоодо көп жакшы жана маанилүү иштерди жасап жатасыз. Бул албетте, кыргыз элине кайдыгер карабагандыгыңызды далилдейт. Мурдагы премьер-министр Атамбаевдин келишими өтпөй калып, көп нерселерден Кыргызстан утулуп калды деген пикирлер бар. Ал эми экинчи суроого кайрылсак, ар бир нерсенин өз убагында жасоо жакшы болот эмеспи, бул келишим ошол убакытта, ошол парламентте кабыл алынып калса, балким, бюджетке андан дагы көп кирешелер түшмөк беле деген пикирлер айтылып жатат.
- Мен өзүм Барскоондун жанындагы Кичи Жаргылчак айылынан болом, бардыгы билгендей эле Кумтөр ошол жерде жайгашкан. Мен ийне-жибинен бери көп нерселерди билем. Сот иштерин баштап, Президент Бакиевге кайрылгам, ал убакытта ал киши премьер-министр эле. Ошондо жер салыгы, соттор тескери иш кылып жатканын көрүп, К. Бакиев мени колдогон. Атамбаевдин келишимине чейин, Президент Бакиевдин тапшырмасы менен Мамлекеттик Комиссия түзүлгөн. Аны ошол убакыттагы биринчи вице-премьер-министр Данияр Үсөнов жетектеген. Мен дагы ошол комиссиянын мүчөсү элем. Өкмөттө өзгөрүүлөрдүн негизинде премьер-министр А.Атамбаев болуп, мамлекеттик комиссиядан баарыбыз кеттик. Атамбаев өзүнүн иш тобун түзүп, иштей баштаган. Чындыгында Танаевдин келишимине караганда Атамбаевдин келишими бир топ түзүгүрөөк. Бирок, мен ачык айткым келет, үчүнчү чакырыштагы парламентте Атамбаевдин келишимин көптөгөн депутаттар четке каккан. Барскоон авариясында Канада тарап 4 млн. 400 миң долл. төлөп берген акчаны Акаевдин убагындагы белгилүү бир адамдар жеп кеткен. Ал убакытта Силаев мамлекеттик комиссиянын башчысы болчу. Атамбаевдин келишимине бир да сөз жок. Канадалык өкмөт, биздин кайрылуубуз менен 189 млн. компенсацияны 5 транш менен төлөп берди. Бардыгыбыз билгендей эле, ал убакытта бир дагы турист келбей калган, мал, жер-жемиштер, балыктар өлгөн. Эл соода-сатык жүргүзө албай калган.
- Берилген компенсация элге толугу менен жеттиби?
- 5 транш менен эл акыркы акчасын 2009-жылы, февраль айында толугу менен алды. Атамбаевдин келишиминде жанагы акциялар жөнүндө сөз жок болчу. 30-апрелге чейин болгону 15.6 % акциябыз бар эле. 33 млн. 869 миң акциябыз блокировкалуу болуп турат. Биз акцияны сата да албайбыз, ал акцияны колдонуп, добуш да бере албайбыз. Ал эми азыркы келишим менен блокировка алынды. Эң маанилүү учурдун бири бул экология жана рекультивация каралып келди. Азыркы убакытта Кыргызстандын пайызы жана кенге болгон үлүшү пайда болду. Эгер мурун экологияга бөлүнгөн акча белгисиз бир себептерден Лондондогу счетто болсо, азыр биз Кыргызстанга которуп жатабыз. Акчаны жеген, ичкен адамдарды изилдеп табууга мурун маани берилбей келсе, азыр аларды изилдеп жана жоопко тартуу маселесин Өкмөткө, Башкы прокуратурага жана Финансылык полицияга Жогорку Кеңеш тарабынан токтом менен тапшырылды. Атамбаевдин келишиминде жогорку тоолуу коэффициент жөнүндө каралган эмес. Азыркы учурда мыйзамдын негизинде каралып жатат.
Салыктар жана акциялар мыйзам чегинде төлөнө баштады. Мисалы, Атамбаевдин келишими өтүп кеткен болсо, биз Барскоон компенсациясын албай калат элек. Азыр эң негизгиси Кумтөрдү мыйзамдын чегинде иштей тургандай кылдык. 18 % ичинен 13 %ы консолидацияланган салыкка, 4 %ы минералдык сырье базасын өнүктүрүү үчүн жана 1 %ы Ысык-Көлдүн социалдык экономикасын көтөрүү үчүн сарпталат.
Эми орусча айтып берейин.
Я сам инициатор закона о национализации. У нас были только две пути: во-первых, решение этого вопроса мирным путем, во-вторых, если мы не согласимся, если канадцы не согласятся на наши условия, тогда мы должны были национализировать. Вопрос о национализации я вносил еще в прошлом парламенте. В этом парламенте, в прошлом году внес новый измененный законопроект по национализации.
Если вы помните, Генеральное Соглашение было рассчитано на прибыль, сейчас идет консолидированный налог. Если национализация произошла бы, конечно, удовлетворение у кыргызской части населения было бы, что "золото" вернули, но есть ряд минусов. Надо было заставить канадцев сесть за стол переговоров, и чтобы они согласились на наши условия. Они понимали, что если они не согласятся, то произойдет национализация. Но национализация чревата негативными явлениями: В Кыргызской Конституции, в Кыргызском Гражданском Кодексе жестко обозначена ответственность правительства в случае национализации. У нас нет юридических компаний, нет опыта в международных судах, чтобы отстаивать свои интересы. У Кыргызстана нет порядка 70 специалистов.
- Мнение многих телезрителей - надо, наконец, самим разрабатывать свои недра, самим нужно строить эти дороги, в конце концов, Кыргызстан обладает прекрасным потенциалом. Почему бы нам всем не стать патриотами нашей Родины?
- Я всегда за кыргызскую сторону. Я патриот Кыргызстана. Меня никто не может упрекнуть, что я в чем-то замешан и никогда на таких должностях не работал. Конечно, если было бы такая структура, которая владеет опытом, которая имеет деньги, почему бы и нет. Чтобы Кумтор работал один месяц, нужно в порядке 13 млн. сомов: это не просто зарплата, подоходный налог, соцфонд и.т. д. это электроэнергия, запчасти, химикаты, т.е. целый процесс производства. И в Советском Союзе золото Кыргызстана добывалось за счет Советского Союза. И в Макмале и в Казармане работали наши соотечественники, а специалисты были союзного значения. Да вы правы, у нас есть в порядке 2500 месторождений золота в Кыргызстане и других драгоценных материалов и в последующем нам нужно создавать структуру и готовить специалистов, но на сегодняшний день нет таких специалистов. Причем если завод остановится, то 2000 семей останутся без зарплаты.
- Азыркы убакытта экологияны коргоо - маанилүү бир маселелерден болуп турат. Белгилүү бир убакыттан кийин Кумтөрдөгү алтын хвостохранилищалар бизде калат…
- Кыргызстандагы экологияны сактап калышыбыз керек. Кумтөр суусу келип Нарын суусуна кошулат. Нарын суусу Кумтөр алтын кенинен башталат, демек эгер бир нерсе болсо Сырдарыя, Аралга чейин барат. Өзүңүз билгендей цианид менен авария болгондо Кумтөргө жете элек Барскоон суусуна түшкөн. Жаңы келишимде Кумтөр алтын чыгарылуучу жайды рекультувациалоо жөнүндө жазылган. Экология салыктары, балким аздык кылаар, бирок 3 эсеге көтөрүлдү. Мурдагы жылы 4,5 млн. сом төлөнсө, азыр келишим боюнча 310 миң долл. которуп жатабыз. Келишимдин кээ бир бөлүмдөрүнө мыйзам тарабынан өзгөртүүлөр киргизилсе, канадалыктар сөзсүз түрдө төлөөгө мажбур болушат. Жакында Кумтөр айылы болсун деген чечимге келдик. Ал жерде геолог, экологдорду штатка коюу менен экологиялык процесстерге бүгүндөн баштап көзөмөл жүргүзүшүбүз зарыл.
- Алмаз деген телекөрүүчүбүздөн түшкөн суроого кайрылсак, "Тоң районунун жолун 40-50 тонналык унаалар бузуп жатышат. Жолду ким оңдойт?"
- Чындыгында, тетиктер, химикаттар, тамак-аштар Балыкчыга чейин темир жолу менен келип складдарга түшүрүлөт. Балыкчы элинин кайрылуусу боюнча селезащитный дамбага 8 млн. сом Кумтөрдөн бөлдүртүп бердик. Андан сырткары 1,5 млн. сом бизнести өнүктүрүүгө грант бөлдүрүп жана Балыкчы шаарынын 40 жылдык көчөсүн оңдоо үчүн 2 млн. берилген. Тоң районунун эли кайрылып, ведомстволук комиссия түзүлүп, оор унаалардын өтүшү менен 165 үйдүн борунан жарака кеткен деген тыянак чыгарышкан. Бирок, толугу менен документалдык түрдө катталбай калган. Ал сумманы төлөп берүү жөнүндө сүйлөшүү жүргүзүлүүдө. Жогоруда белгилегендей Ысык-Көлгө жылына 200-400 млн. сомго чейин акча түшүп турат. Бул Ысык-Көлгө бөлүнүп, жол, социалдык маселелерди чечүүгө жумшалат.







кыргыз тилиндеги гезит "Асман пресс"
email • архив • редакция 
4-июнь, 2009-ж.:
1-бет
ЭРНИС МЫРЗА ЭМИ КИМДИН ЫРЫН ЫРДАЙТ?
2-бет
Чоң жана кичи кабарлар
3-бет
БШК бышыктайт
4-бет
Оппозиция ордосунда
БЭК прокуратурага кайрылат

5-бет
Оппозициянын өңү Атамбаевдин өңүндөй эмес
6-бет
Уланбек Карыпов, "Ак Шумкар" партиясынын саясий кеңешинин мүчөсү:
"Бүгүнкү оппозицияны пенсияга кетириш керек!"

7-бет
Кубанычбек ИСАБЕКОВ, Жогорку Кеңештин төрагасынын орун басары:
"мен көп нерселерди Ийне-жибинен бери билем..."

8-бет
ТВга келет... кетет...
9-бет
сыйкырдуу кыял дарагы
10-бет
Алмазбек Исманкулов,
"Көз микрохирургиясы" илим изилдөө борборунун директору:
"Саясатчы болуш үчүн аморалдык сапаттарга ээ болуш керек экен"

11-бет
Улан Мелисбек, Кыргызпатенттин директору:
"Биз интернет-пайдалануучулардын кызыкчылыгын коргойбуз"

12-бет
Эгиздер
13-бет
Радиожылдыз
14-бет
Байлыкты эмес, айлыкты эмес, шайлоону эмес, өзүңдү ойло!
15-бет
Формачан Айым
16-бет
Айнура Салахидинова










??.??