Кыргыз гезиттеринин жањылыктары •
Кыргыз гезиттери


mainkaptal

п»ї Кыргыз гезиттер

ЕККУнун
Баткендеги кеңсесинин
"кыргызчылык" иштери

Баткен облусунун калкы ЕККУнун Баткендеги кеңсесинин иш-аракеттерин ар кошкон жерде талкуулап жүргөн кези. Капырай, эмнесин дейсизби? Бул уюм эл аралык чоң кадыр-баркка ээ, эл аралык жана жергиликтүү мыйзамдардын алкагынан чыкпаган донор уюмдардан эмес беле, дээрсиз. Көрсө, кадыр-барк менен мыйзамчылдык ЕККУнун кээ бир кызматкерлеринин айрым иштерди чыныгы "кыргызчылык" менен бүтүрүп ийишине жолтоо боло албайт тура.

Өткөн жылдын декаб-рында ЕККУнун каржылык колдоосу менен Баткен облусунун мамлекеттик администрациясы Тажикстан Республикасынын Согди облусу менен Кыргызстандын Баткен облусунун ортосундагы эки тараптуу кызматташтыкты, достукту жана ынтымакты чыңдоо максатында "Достук" аттуу маалымат бюллетенин чыгарган болчу. Маалымат бюллетенин чыгарганы курусун, жергиликтүү администрация эл достугун чыңдамакка багытталган туруктуу чыгып туруучу маалыматтык басылманы чыгаруу идеясы менен донор катары ЕККУга кайрылгандан баштап демилгесине өзү да ээ боло албай, каражат берген тараптын жетегине көнүүгө аргасыз болуп, колунан алдыргансып отуруп калган. Донор ЕККУ идеяны илгиртпей жетелеп кетип, ишти илгерилетүүгө жардам берсе бир жөн, бирок, тилекке каршы андай болбой, жаркын ой, асыл максат менен башталган демилге бай баланын калдыратып-шалдыратып ойногон оюнчугуна айланып, ашмалтайы чыгып, эмне болгон долбоорго айланып кеткенин өздөрү да билбей калышкан. Долбоордун "кашага" айланганынын айрым белгилерин айтып кетели.
Биринчиден , коңшу эки облустун достугун, ынтымагын чыңдап, эки тараптуу кызматташтыгын бекемдөө үчүн облус аймагында айына бир жолу чыгып туруучу туруктуу басылма - гезит ачуу демилгеси донордун "талаптуу" демилгеси менен бир жолу гана чыга турган "эксперименталдык" маалымат бюллетенине айланган.
Экинчиден , Тажикстандын Согди облусунун расмий бийлиги интернационал басылма чыгаруу демилгесин кош колдоп колдоорун, бирок аны бир аз башкачараак формада - эки облустун расмий басма сөз органы болгон облустук гезиттеринин тиркемеси кылып такай чыгарып турууну жана ЕККУ сыяктуу донор уюмдарга ишеним артып, аларга таянып чыгарбоону, андай болгон учурда келечеги жаркын бул долбоор башка максатты көздөп калаарын, анын ордуна өздүк каражаттарды издештирип, өзүбүздүн күчүбүзгө таяналы деп кайрылган. Бул сунуш кат өз учурунда ЕККУнун Баткендеги кеңсесине берилген. Арийне, бул сунушту да кулактын сыртынан кетирип, эмне үчүндүр бир жолу гана жарык көрө турган бюллетень чыгаруу ниетин көздөй көшөрө умтулушкан.
Үчүнчүдөн , ЕККУнун Баткендеги кеңсесинин кызматкерлери Илия Червенаков менен Замир Алдашев маалымат бюллетенинин редакциялык тобун түзүү иштерине да жөнсүз кийлигишип, чыгармачылык жамааттын өз алдынча иштөө мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарган.
Төртүнчүдөн, маалымат бюллетени чыгып келип, Баткенде даңгырата презентациясын өткөрүшүп, беш миң нусканын жарымын "өзүңөрдүн аймагыңарда таркаткыла" деп чакырылып, бирок, "жүйөөлүү себептер" менен иш-чарага келбей койгон коңшулардын эки өкүлүнө тапшырган. Аларды болсо, Тажикстандын Согди облусунун Баткен облусундагы өкүлү Гиёсиддин Есановдун айтымында, бир нускасын да өз элине таркаткан эмес. Анткени, алардын пикиринде маалымат бюллетени абдан орой каталар менен чыгарылгандыктан аларды элге таркатуу мүмкүн эмес болчу. Бюллетенди окуган карапайым тажик туугандар нааразы болоору толук мүмкүн эле. Эл аралык мамилелерде болсо мындай алешемдиктерди кетирүү кечиримсиз нерсе эмеспи. Айрыкча эл аралык уюм каржылап, ал эле эмес тыкыр кийлигишип чыгарып жаткан соң.
Андан бери төрт ай өттү. Долбоорду андан ары улантуу үчүн буту-бутуна тийбей чуркап, ЕККУнун эшигин жыртып жүрүп, эч бир майнап чыгара албай койгонун басылманын редактору өзү айтат. Анын айтымында ЕККУнун Бишкектеги Мартин аттуу кызматкери "долбоордун бюджетин кайра жибергиле, басылманы квартал сайын чыгарууну колдоп берели" деген менен иш жүзүндө ар бир кат алышуу жумалап-айлап созулуп, эмне үчүндүр макулдашуу процесси өтө жай жүрүүдө. Жакындагы билдирүүсүнө ылайык, ЕККУ эми долбоордун айрым чыгымдарын колдоодон баш тартып, баштапкы ниетинен тес-кери кетүүдө. Редакциялык топтун "каржылоону улантасыңарбы же башка донорлор менен иштей берелиби?", деген сунушуна "жок өзүбүз каржылайбыз" деп, же өзү баштаган ишти аягына чейин жасабай же өзгөгө ыраа көрбөй жатканы түшүнүксүз болууда" дейт редактор.
Жогорудагы маселелер боюнча жооп алуу үчүн ЕККУнун Баткендеги кеңсесине барганымда кеңсенин кызматкери Замир Алдашев мобилдик телефон аркылуу "бош эместигин" айтып дарбазанын сыртынан кайтарды. Кийинчерээк телефон аркылуу дагы бир жолку жооп алуу аракетим текке кетип, "бул суроолорго мен жооп бере албайм, бюллетендин редакторуна кайрыл" деп, өзүнө жакын жолотподу. Бирок, менин билишимче, жогорудагы маселелерге бюллетендин редактору жооптуу эмес болчу. Ал болгону басылманын программалык бөлүгүн ишке ашырууга, т.а. маалыматтарды чогултуп, редакциялап, бюллетенди даярдоого милдеттүү келишим менен сырттан тартылган адис эле.
Гезитибиздин мурунку сандарынын биринде "ЕККУ Баткенде эмне кылып жатат?" деп Кыргызстан бийлигинин расмий уруксатысыз өз алдынча ачылып, иштеп жаткан ЕККУнун Баткен шаарындагы офисинин айрым иш-аракеттери тууралуу учкай маалымат берген болчубуз. Ал маалымат жарыкка чыккан соң ЕККУнун ичинде бир аз териштирүүлөр болуп өткөнүн да укканбыз. Кызыгы, материал чыккан соң уюмдун Баткендеги кызматкери Замир Алдашев бир нече жолу "ЕККУнун иштери тууралуу дагы кененирээк материал беребиз деп көп чекит коюп жазыпсың, дагы эмне жөнүндө жазмаксың, жазбайсыңбы?" деп кекеткенсип мыйыгынан жылмая "сурамжылаганы" (бул эл аралык уюмдардын сүйүктүү сөзү, алар "сурамжылоо" аркылуу керектүү маалыматтарды топтоп алганга көнгөн эмеспи) кишини ар түрдүү "провокациялык" ойлорго түртпөй койбойт экен.
Дагы бир "табышмактуу жагдай". Анан эле, "жылкы теппей, жылан чакпай" эле жергиликтүү кеңсенин ага кызматкери Илия Червенаков келишимдеги мөөнөтүнүн аяктаарына али бир топ убакыт бар экендигине карабай, Баткенден "досрочно" кетүүгө аргасыз болгонун уктук. Анын өзүнүн айтымында өз каалоосу менен кеткен экен. Бирок, башка бир маалыматтар боюнча, ал тууралуу эл арасындагы терс пикирлердин өтө эле көбөйүп баратканына байланыштуу борбордогу башкы кеңсеси аны башка жакка которуп ийген экен. Өз кызматкеринин тескери иштерин жаап-жашыруу үчүн мындай практика Кыргызстанда кеңири колдонулат эмеспи. Кандай болбосун, салабаттуу эл аралык уюмдун ал кызматкери кайсыл жерде иштебесин, өзүнүн чекисттик милдеттерин аткаруудан бөлөк адам укуктары, демократияны өнүктүрүү сыяктуу уюмдун башкы миссиясын аткарууну кийинки планга калтырып эт менен челдин ортосунда күн өткөрүүгө дасыкканын өз көзүбүз менен көрдүк го.
Ал эми, Замир Алдашевге же ал аркылуу салам жолдоп жаткандарга айтаарым, ЕККУнун Баткендеги кеңсесинин "транспаренттүү ишмердүүлүктөрү" тууралуу көп чекиттерибиз арбын эле, аларды бир-бирден "дозасы" менен чыгарып туралы…






Пикир:






??.??