Кыргыз гезиттеринин жањылыктары •
Кыргыз гезиттери



п»ї

ЭЖЕ-СИҢДИ ЭРӨӨЛҮ
(Уландысы. Башы өткөн сандарда)
Сиңдисине көнүп калган Ажар аны кайра ээрчитип кеткиси келди үйгө. Бирок, бир чечимге бекиген Айдай ага болбой койду.
Бул күндөрдө Тариел өз алдында эки жол турганын билип эле жүрдү. Бири - Ажар болсо, экинчиси - анын сиңдиси Айдай болчу. Алаканына салып тең салмактап көрсө, тараза ташы Ажар жакка ооп кетти. Мейли, жашы улуу болгону менен, анын түзүп койгон шарты бар болуп жатпайбы. Жогорку билимдүү. Шаарда иштеген кызматы бар, ошонусуна жараша акчаны да арбын алат окшобойбу. Үйү белен. ЗАГСыга тур да, жыргап жашай бер.
Ал эми Айдай - жаш, назик, уяң кыз. Ырас, анын көздөрүнөн төгүлгөн сүйүү отуна туруштук бере алчудай эмессиң. А бирок... ушу күнгө чейин бутуна туралбай келаткан Тариелдин бу жаш кызды окутуп, окуусун бүтүргөнгө чейин күтүп, арка-жөлөк болгонго чама-чаркы жетпечүдөй. Демек, сиңдиси эмес, эжесинин варианты жагып туруп алды.
ХХХ
Жаздын жакшынакай күндөрүнүн биринде Тариел Ажарды үйүнө алып барып, апасы ак жоолук салды. Бул тууралуу экөө эч кимге алдын-ала айтпай эле коюуну акылдашкан. Ырас алардын кыз-жигит болуп сүйлөшүп жүргөндөрүн курбулары, апасы, сиңдилери билишчү, а бирок, дал ушуну эч кимге айтпай эле коюуну чечишкен. Эртеси күнү, кыздын ачуу басары келгенде гана билип отурушпайбы.
Шаарда окууда жүргөн Айдайга телефон чалышты: "Ажарды алып кетишиптир" деп. Уккан кулагына ишенген жок кыз. Кулагы дүңгүрөп эле жатып калды. Инисинен улам-улам сурайт. "Аты - Тариел экен" дегенде жаагы жап болуп туруп калды. Бүткөн боюн майда калтырак басып, сүйлөй албай калды. "Алло-оо, ал-ло-оо" деген бойдон калды айылдагы иниси. Жер астын-үстүн болуп аңтарылып кеткенсийт. Тариел менен эжесинин сүйлөшүп жүргөнүн билген күндө да, алардын баш кошооруна анчейин ишене берчү эмес. Баары бир ал жүрөгү менен сүйгөн жигиттин ага кайра кайрылып келеринен күмөн саначу эмес...
А бирок, ал ойлогондой болгон жок. Айылга деле көпкө турушпаган Ажарлар кайра эле шаарга аттанышты. "Ырас болуптур,эми эч нерсе дебей эле үйүнө киргизип алсын... " -деген апасынын сөзүн жеңеси төкпөй-чачпай жеткирип барган.
- Ооба, жеңе,- деп башын ийкегилеп ага макул болуп отурду Ажар.
ХХХ
Башта да мынчалык кыйналган эмес. Ажарлардын шаарга келгенин биле туруп, аларга куттук айтып бара албай эки-үч күн жүрдү Айдай. Эжеси өзү келди. Эки көзү жоодурап, башкача көрүндү Айдайга. Жанында Тариел жогу ырас болбодубу.
- Сабактан деги колум тийбейт. Бат эле кеч кирип кетип жатпайбы.Бүгүн барайын дегем...-деп мукактана түштү Айдай.
Бактылуу жылмайган Ажар сиңдисинин бетинен өөп, окууларын, жашоолорун сурап, айылдан ала келгендеринен берип колуна акча да карматты.
- Ошо, ушу ишембиде курбуларымды чакырып күтөйүн дегем...Тариелдин да достору келет. Сен эртерээк барып колкабыш кыл,-деди.
- Мейли, болуптур,-деп эжесине бир туугандык сезими менен ийип турса да, ал жерде Тариел болорун, болгондо да башкы орунда ошол тураарын ойлогондо эмне кыларын билбей өзүнчө күйгүлтүккө түшүп атты. А бирок, кечинде кандай болсо да барыш керек болуп атпайбы.
Ишембиге чейин Айдай не деген гана алекетке түшпөдү. Акырында башы жанчылып ооруй баштады. Акыркы күчүн жыйнап, ишемби күнү сабактан эртерээк бошоп эжесинин үйүнө жөнөдү.
Эшикти Тариел ачты. Үйдөгү спорт кийимин кийип алганга башкача көрүнүп кетти.
- О, кел Айдай, кел...-деп жаадырай эки колун жая кабыл алды ал.
- Саламатсызбы,- деп сылык учураша, шак эле ашкана тарапка өтүп кетти. Ал жакта жүргөн эжеси Айдайды көрө сала, кубанычтуу үн салды.
ХХХ
...Чакан болсо да , бул үлпөт көңүлдүү өтүп жатты. Тост артынан тост айтылып, Ажар менен Тариелге каалоо-тилектер үстү-үстүнө жаап жатты. "Бактылуу болгула! Балалуу болгула!Бай болгула!" дешип курбу-достору чын дилинен каалоо айтышып жатышты.
- Мына эми анык жезделүү болдуң, кулагын чой жездеңдин,- деп Ажардын бир топ кызып алган курбусу Айдайды ашканадан сүйрөп чыгып Тариелге алып келди. Же ыйлаарын билбей, же күлөөрүн билбей тырбалаңдаган Айдайга Тариелдин боору ооруп кетти. Эки көзү жалжылдап, кимдир бирөөлөрдөн жардам сураган адамдын кейпин кийип алган Айдайды Тариел да тик багып карай албады.
- Бол, кулагынан чой!..- деп дасторкондо отурушкандардын баары жаалап, кыйкырып жатышты.
А бирок, Тариелге кантип жакындап барат?! Эх, жапжакын туруп экөөнүн ортосундагы аралыктын алыстыгын караң! Ушундай жакын туруп, ушунча алыссың ээ,жаным!..
Бирпастын ортосунда чыракданга канаты күйгөн жетим көпөлөктөй чабалактап жиберди Айдай. Тариелдин жанында диртилдеп турду Айдай.
- Болду, болду эми...-деп чөнтөгүнө колун салып, акча алып чыгып Айдайга сунду. Аны алууга да кыздын шайы жок эле. Кызып калышкандар анысына деле карашкан жок. Дуу-дуу болуп, Тариелдин акчасын Айдайга алып беришти. Ошол замат Айдай кайра ашканага жылт койду.
Үлпөт улана берди. Айдай ашканадан чыкпай, чарчап отурду. Жумуш кылгандан да, аны кыжаалат ойлор эчак эле чарчатып койгон. Көзү илинип кетиптир. Кимдир бирөө келип эле анын эриндеринен назик өөп жатканынан көзү ачылып кетти! Ага эңкейип турган Тариелди көрүп, көзү чанагынан чыга түштү. Кыйкырып жиберүүгө аз калды.
- Айдайка, жаным...кечир мени...
Тариелдин ысык илеби чекесине уруп турду. Бир топ мас болуп калыптыр ал. Колун өйдө кыла турайын деген кызды карылуу колу менен кайра отургузду ал.
- Мага жиниң келип жүрөт ээ...мени жек көрүп жүрөсүң ээ...ай ушу мен, өзүмдү өзүм жек көрүп жүрөм...чын эле!
Сөөмөйүн өзүнүн кекиртегине алып барып ишаарат кылган Тариел кайрадан Айдайды имере кучактаганга өттү.
- Коюңуз,- деп Тариелдин колун ары алып ыргытты кыз, уялбайсызбы!..
- А эмнеге уялат экем? Мен эжеңден мурун сүйгөм сени...
Мылжыңдап күлүп аткан Тариелди көкүрөктөн түртүп туруп кетти Айдай. Темтеңдеп араң турган Тариел артына кулап түштү.
- А сен мени ушинтип түртүп жибересиңби?!
Канчалык мас болуп турганына карабай, Тариелдин сезимине жик кетти. Ичинен: "Ыгы, тултуңдап жанына жуутпай атканын кара. Баары бир...сен мени сүйөөрүңдү билем. Акыры..." деп кылыйды. Аңгыча эшик шарактап ачылып, курбуларын узатып жүргөн Ажар келди. Эч нерсени билмексен болгон Тариел анын алдынан жайдаңдап тосуп алды.
ХХХ
Ошол күндөн тартып эжесинин үйүнө деги жологусу келбей калды Айдайдын. Эжеси өзү келип жолугуп кетип турду. Кээде Тариел менен келет. "Жездең минтип, жездең антип" деген сөзүн да уккусу жок.
Мына бүгүн да келиптир. Негедир көздөрү шишиңки тартып, ыйлап алгандай. Мурда деги эле Айдайга эч нерсесин айтчу эмес эле. А бүгүн башкача.
- Кантейин, муну курбуларыма айтсам, алар мени шылдыңдаша тургандай сезилип жатат...-деди сиңдисине.
- А эмнени?- деп эжесине суроо узаткан Айдайдын чыны менен боору ооруп турду бир тууганына.
- Билбейм, же мен жаңылып жатамбы...Тариелдин сүйгөн адамы бар сыяктуу эле сезиле берчү болду...
Өзү суроо берип алып, кайра эмне кылаарын билбей отуруп калды Айдай. "Ооба, сүйгөн адамы бар. Ал - менмин!" деп атты ички кыйкырыгы.
(Уландысы бар)
Нурбүбү БӨДӨШОВА




кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"









??.??