 |
|
|
|
Кайрылуу каттары жана келген каттар:
Түрк туугандар кол сунду  Равшан Жээнбеков, экс-министр:"Абдуллах Гүл: "Кыргызстанга демократия гана ийгиликтерди алып келет" деди" - Равшан мырза, сөзүбүздү Түркия сапарынан баштайлы. Кандай саамалыктар болду? - Өмүрбек Текебаев башында турган "Ата Мекен" партиясынын делегаттары Түркияга иш сапары менен барып, төрт күн болуп келдик. Төрт күндө Түркиянын бардык расмий адамдары менен жолугуштук. Алар Түркиянын Президенти Абдуллах Гүл, Парламентинин башчысы, Тышкы иштер министри, Мамлекеттик министри, Парламентте отурган өкмөттүк жана оппозициялык партиялардын лидерлери менен жолугуштук. Келечекте өкмөттү курай турган партиялардын бири катары көрүп, кабыл алышты. Түркиянын президенти Абдуллах Гүл менен болгон жолугушуу абдан кызыктуу болду. Коңшу турган башка боордош мамлекеттерге караганда Түркия мамлекетинин башчысы Кыргызстандагы жаңы түзүлгөн Парламенттик системасын, Кыргызстандагы демократиялык процесстердин жүрүшүн жана өнүгүшүн колдой турганын расмий билдирди. Түркия 80 жылдан бери парламенттик системада жашаган мамлекет катары билим, тажрыйба адистиги жагынан жардам берип, моралдык жактан, келечекте материалдык жана финансылык жактан колдоо көргөзөрүн билдирди. Эң маанилүүсү Түркиянын Президенти Кыргызстандагы өзгөрүүлөрдө, реформалардын жүрүшүндө "Ата Мекен" партиясынын ордун өзгөчө белгилеп, анын лидери Ө.Текебаевди ушул өзгөрүүлөрдү ишке ашырган, өзгөрүүлөрдүн башында турган адам катары белгилеп кетти. - Президенттен башка адамдар менен болгон жолугушуу кандай өңүттө өттү? - Мындан башка Тышкы иштер министри, Парламент башчысы менен жолугуштук. Алар дагы Түркия Президентинин сөзүн бекемдеп, Түркия тарабынан Кыргызстанга берилип жаткан жардамдарды көбөйтүп, Кыргызстанды боордош мамлекет катары ар дайым колдошорун белгилешти. Маселен Ош окуяларынан кийин Түркия Кыргызстанга 21 миллион доллар бөлгөн. Ошонун 10 миллиону бүгүнкү күндө которулуптур. Ал эми 11 миллионун Ош окуясынан жапа чеккен жарандарга үй куруусу үчүн, курулуш материалдарын алышы үчүн жакын арада бөлүнөрүн баса белгилешти. Тышкы иштер министри менен жолугушканда буга чейин билинбеген же алар айтпаган бир нерсе ачыкталды. Мындан кийин Түркия мамлекеттеринин дүйнө жүзүндөгү элчиликтери Кыргызстандын кызыкчылыгын коргой турган элчилик болорун билдиришти. Түркиянын башка мамлекеттердеги элчиликтерине Кыргыз жарандарынын укуктарын коргоого расмий тапшырма бергендигин Тышкы иштер министри белгилеп кетти. - Сулейман Демирел менен да жолугушту деген кабар жетти эле... - Эң маанилүү жолугушуулардын бири Түркиянын мурунку Президенти, түрк дүйнөсүнүн аксакалы Сулейман Демирел болгон баарлашуу болду. Ал бизге келечекте мамлекетти башкара турган партия катары Ө.Текебаевге жана делегациянын мүчөлөрүнө акыл насаатын, кеңешин берди. Демирел мырза алты жолу бийликтен кетип, жети жолу бийликке келген адам экендигин белгилеп кетти. Ал киши да бир топ жыл режим менен күрөшкөн адам катары, жети жыл үй камагында отурган оппозиция катарында биздин партиянын чечкиндүү күрөшүн түшүнөрүн жана колдорун белгиледи. Кетер күнү Сулейман Демирел менен болгон жолугушууда Кыргызстанда жаңы бийлик куралып, жаңы өкмөт түзүлө турган болсо барып, акыл-насаатыңызды кыргыз жетекчилерине айтып кетесизби десем, (тамашага сала күлүп) "эгер "Ата Мекен" партиясы өкмөттү курай турган болсо, алдыңкы орунду ала турган болсо, мен барып куттуктап кетем" деген сөзүн айтты. Мамлекеттик деңгээлдеги саясатчыларга негизги сапат жана керек нерсе катарында эң башкы маселе мамлекеттин биримдигин сактоону сунуш кылды. Сулейман Демирел: "Кайсы партия, кайсы адам болбосун эгер мамлекетти башкарууга келе турган болсо, сөзсүз түрдө биринчи улуттун жана элитанын биримдигин камсыз кылышы кажет. Эгерде кайсы бир партия, кайсы бир лидер мамлекет башкарууга жетип, бир гана партиянын же кайсы бир топтун гана кызыкчылыгын көздөй турган болсо, анда ал адам эл ишениминен ажырап, мамлекетти башкарууга укугу болбой калат" деген насаатын берди. - Дүйнө элине белгилүү саясатчыга Сиз деле суроо салгандырсыз? - Сулейман Демирел мырзага, мамлекетти башкара турган адамда кандай негизги сапаттар болуш керек деген суроо узаттым. Мен Түркияга, дүйнөгө белгилүү болгон адам мамлекетти башкара турган адам мыкты адис болуш керек, кайсы бир тармакты жакшы билиш керек деп айтат ко дегем. Ал киши такыр башкача жооп берди. "Мамлекет башкара турган адам өзүнүн мекендештерин жаманына-жакшысына, улутуна, кембагалдыгына карабастан бардыгын бирдей сүйүшү керек. Ар бир жолуккан мекендешин кучак жайып, күлүп тосуп алган адам болушу керек" деп жооп берди. Бул туура. Өзүңдүн элиңди, мамлекетиңди сүйбөй туруп, мамлекетти башкарууга мүмкүн эмес. Оппозиция лидери, президент катары Түркия мамлекетинде бир топ жыл кызмат кылды. 90го жакындап калганына карабастан акылы тунук, көз карашы так экен. Ушул адам менен жолугуп чыккандан кийин абдан жакшы таасир алдык. Жакшы сезимдер пайда болуп, айткан акылы, сүйлөгөн сөздөрү дем берди. Таң калыштуусу, Сулейман Демирел Орто Азия мамлекеттери жаңы эгемендүүлүккө ээ болгондо келип, "Булар мамлекетти түзүүдө бир топ кыйынчылыктар болот. Эзелки мамлекет болгондон кийин өзүбүздүн тажрыйбабызды алпарып берели деп, Түркиядага мыкты адистерди чогултуп, мамлекет түзүүдөгү кеңештерди, ойлорду беш президентке тапшырдым эле" деди. Биз Орто Азия Президенттери аны окубаптыр же Сизди укпаптыр деп күлүп калдык. - Кыргызстандагы саясий партиялардын бир дагы лидерин мамлекеттик деңгээлдеги чет өлкөлүк жетекчилер кабыл ала элек болчу. "Ата Мекен" партиясы Түркиянын бийик кызматтагы адамдары менен жолугушканын кандай кабылдайбыз? - Ө.Текебаев башында турган биздин партиянын делегаттарын Түркия мамлекетинин кабыл алышы жакшылыктын белгиси десек болот. Чындыгында эле бийликке келе элек партияны эч бир мамлекет расмий кабыл албайт. Бул "Ата Мекен" партиясынан үмүтү абдан чоң экендигин билдирет. Алардын изилдөөлөрү, анализдери боюнча келечекте "Ата Мекен" партиясы өкмөттү курай турган, мамлекетти башкара турган партия болот деген ишенимде отурат. - Эмне үчүн Түркиядан башталды. - Биз башка мамлекеттер менен дагы мамилебиз бар, кээ бири менен түзгөнгө аракеттенип жатабыз. Ал эми Түркиядан баштаганыбыз, биздин тарыхый, маданий байланышыбыз бир болгондугунан улам. Каалайбызбы, каалабайбызбы булар биздин бир тууганыбыз, боордошторубуз. Экинчиден, Түрк дүйнөсү Европаны кучагына камтыган, демократияга умтулган мамлекеттерден болуп эсептелинет. Биздин менталитетибиз, динибиз, дүйнөгө болгон көз карашыбыз жалпысынан бир элбиз. Ошондуктан, түрк дүйнөсүнөн көп нерсени үйрөнүп, Түрк мамлекети аркылуу алгылыктуу өзгөрүүлөрдү жасасак болот. Түрк мамлекети 80 жылдан бери парламенттик системада жашап келаткан өлкө. Биз бүгүн алгачкы кадамды жасаганы турабыз. Парламентаризм системасын жакшы билген мамлекет катарында жетекчилеринен, адистеринен көп нерселерди үйрөнсөк болот. Биз алдыңкы катарда туруп, Парламенттик башкарууну киргизген партия катары, анын өнүгүшүнө жоопкербиз. Билбеген нерселерди алардан үйрөнүп, өлкөнү өргө карай сүйрөө керек. - Мамлекеттин экономикасын көтөрүүгө эмнелер керек дегендей нерселерди сурадыңыздарбы? - Абдуллах Гүл Дүйнөлүк банкта, эл аралык финансы уюмдарында иштеген, англисчени мыкты билген, Орто Азия, түрк тилдүү мамлекеттердин тарыхын мыкты билген адам. Ал киши мамлекеттик бүтүндүк, мамлекеттик биримдик жөнүндө көп сөздөрдү айтты. Өзгөчө өзбек-кыргыз урушуна кыйналып, жүрөгү ооруганын байкадык. "Биз бир тууган элбиз, бириңерден экинчиңерди өйдө көрбөйбүз, түбүбүз бир" деп, "Мамлекет өнүгүшү үчүн, чет элден инвестициялар келиши үчүн, мамлекеттин экономикасы күчтүү болушу үчүн силерде бир гана жол бар. Ал демократияны сактоо. Борбор Азияда демократияга умтулган жалгыз өлкө болгондуктан, чет элдик инвестициялардын колдоосунун санын арттырасыңар. Ал үчүн демократияны сактоого, өнүктүрүүгө аракет кылгыла" деген оюн билдирди. - Жаңы кабыл алынган Конституция жөнүндө сөз болгон жокпу? - Парламентте "Жумурият калк" партиясы оппозиция экен. Өкмөт референдум өткөргөнү жатыптыр, ага алар, оппозиция каршы экен. Референдумда Президентти эл шайлоо, соттордун санын көбөйтүү маселелери камтылыптыр. "Силер парламенттик системага жаңы өтүп жатсаңар да, биздикинен алдыга озуп кетипсиңер" деп күлүштү. "Оппозицияга күчтүү орун берипсиңер, өкмөттү кураган партия 65 орундан жогорулабай, калганын оппозицияга берипсиңер, бул чоң жеңиш. Экинчиден, оппозицияга БШКнын үчтөн бирин, Эсептөө палатасынын үчтөн бирин, Улуттук каналдын кеңешинин үчтөн бирин жана парламенттеги Коопсуздук жана бюджеттик комитетин оппозицияга бергениңер чоң ийгилик. Бизде мындай нерселер жок" дешип, таң калышты. Маектешкен Зулпукаар САПАНОВ
WebMoney кошелек: Z189154646502 R429713653063
Тагыраак көрсөткүчтөрдү Кыргыз Улуттук Банкынан табасыз: биерде >> Макала, чыгарма, жарнама...
Алия Бактыбек:
Алия Бактыбек:
Алия Тонова:
Жамалбек Ырсалиев:
Пресс-служба Ассоциации "Дордой":
Жамиля ОРМУШЕВА:
Асылкан ШАЙНАЗАРОВА: Кармыштегин Макелек Өмүрбай уулу, профессор...
Нуркулов Канат, журналист... Айбек Усенов
Баймуратова Нурила...
Мелис Эшимканов...
Кабул Юлдашев:
Министрликтин жообу:
Турсунали Толомушов:
Асыран Айдаралиев:
подполковник Т.Сусунбаев:
Жумаш Назаров:
Турсунали Толомушов:
Майрам АКАЕВА...
Академик Аскар АКАЕВ...
Академик Аскар АКАЕВге...:
Aidai Masylkanova:
Кыргыз атуулу:
Аскар Акаев:
Кабыл Шабданов
Алексей Рощин
Назаралиев Ж.
Турсунбай Бакир уулу
Назаралиев Ж.
|
|
|
| |||||||||||||||||