Кыргыз гезиттеринин жањылыктары •
Кыргыз гезиттери

 Китепкана



п»ї

 Китепкана

ЖАКШЫ АДАМ эле
Ал күнү Рысбек каш карайып кеч киргенче темселеп көчөдө жүрдү. "БЧКнын ары жагындагы үйлөрдө батирлер арзан берилет" деп айтышкан. Анан калса, өзү да ушул жакта жайгашкан "Шоро" фирмасына ишке орношкону жаткан. Улам бир каалганы каккылап, улам арылап отуруп, өзү деле билбеген бир көчөнүн эң аягындагы бир үйгө кабылды. Эшиктин коңгуроосун басканда эле ары жактан орустун зоңкулдаган үнү чыкты.
- Бул ким?! Ким керек?!
- Сиздер батир бересиздерби?..
Рысбектин узун бою кичирейип, алибеттүү денеси алсырап, тиги орустукундай зоңкулдаган үнү басыңкы чыгып, дал ушул азыр өзүнчө эле мажирөө адамга айланып турган. "Ой тобоо, ушу менби? Деги эле айылда мага тең келчү адам жок эле го. Шаарга келгенден бир айга жетпей ушинтип ар кимдин алдында көз карандылыктан кичирейип баратам да…" деген оюн ары жактан тарп-тарп этип баскан кадам бөлүп кетти.
- Квартира бар. А сен үй-бүлөң мененби?
- Ооба. Аялым, эки балам менен…
- Кир.
Рысбек чакан короого кирди. Алтымышка таяп калган тиги орустун артынан ээрчиди. Байланган ит чынжырын үзө жаздап ажылдай үрүп, ары жактан орус аял чыкты. Ал бу киши менен жашташ экени көрүнүп турду.
- Саламатсызбы? - деп элпектене ийиле салам узатты Рысбек. Бирок тиги аял анын саламын укмаксанга сала, ары карап кетти. "Мени жактырбай жатат" деген ой менен Рысбек кайра кыжаалаттана түштү. Эми, бул аялы бизге батирин бербей койбосо экен!
Бир тамдын үч жагынан эшик чыгыптыр. Тиги орус тамдын арт жагындагы эшикти ачып, Светин күйгүздү.
- Ушул. Үй-бүлөңөр менен болсо жакшы экен. Тынч жашайсыңар. Эмесе, жалаң кыздарды да, жалаң балдарды да киргизип көргөм…- деген тиги орус батирдин баасын айтып ары басып кетти.
Кичинекей кире бериш, андан ары бир чоңураак бөлмө Рысбектин көзүнө тим эле бейиштин төрүндөй көрүндү. "Акыры таптым окшойт. Баасы деле ырастай…" деп өзүнчө ой жүгүртүп сыртка бет алды.
Эртеси эртең менен эле көчүп келишти. Көчкөндө эмне, бир сыйра төшөк-жууркан, анан кийим-кечелер. Келинчеги Алиянын сүйүнгөнүн айтпа! Бөлмөнү бир сыйра жууп-тазалап жиберип тамак жасады. Анан Рысбеккке:
- Тиги батир ээлерин тамакка чакырып коелу,- деди.
Орус киши өзү эле келди. Кызарта куурулган картөшкөдөн жей отуруп, өзүн Федор деп тааныштырды.
- А кожейке неге келбеди? - деп сураган Алиянын сөзүнө ал алгач каткырып жиберди. Анан:
- Клаваны айтасыңарбы? Ооба, экөөбүз эрди-катын болчубуз. Ажырашканыбызга жыйырма жылдай болуп калды. Үйдү бөлүп алганбыз. Биз уулум экөөбүз бул жакты, ал өзү тиги эки бөлмөнү алган. Бир крышанын алдында турганыбыз менен оокат-тирилигибиз башка. Уулум Ленинградга кеткен. Ал жакта туугандарым бар. "Жашоо жакшы, бизге кел" деп айтышкандарына мен көнбөдүм. Уулум "мен барам" дейт. Болуптур, анын жолун тосподум. А мен Кыргызстанга биротоло көнүп калгам. Ушул жерде төрөлгөм, ушул жерде өлөм…
Федя байке аз эле отурду. Эшиктен аны бирөөлөр чакырып, өзүнүн чыгырык арабасына темир ширетүүчү шаймандарын салып алып чыгып кетти.
***
- Ырас, арак ичпеген жакшы киши турбайбы,- деп сүйүнүп жүрдү Алия. Эмесе, айылдан келип эле алгач туруп калган үйдүн кемпири да, чалы да ичип, тим эле тамтыгын чыгарып жиберишкен булардын. Күнүнө эки-үч жолу "жүз грамм алып бер" дешип айласын кетиришчи. Өзү да Рысбектин иштеген жерине алыс эле. Эми минтип Рысбек "Шорого" жөө эле барып-келип оңуп калбадыбы.
Кожоюн баарынан да Алияга аябай жакты. Айылдан шаарга кетебиз дешип жалгыз уюн сатышкан. Жалгыз уйдун акчасы эмне болмок эле, шаар жеринде. Бардык нерсе сатыкта. Жеп-ичкениңе эле кете берет экен акчанын баары. Тыйын-тыпыр эле калды, а Рысбектин иштегенине ай айлана элек, демек, айлык али албайт.
Эми кайда барып, кимден акча сурашат? Негизи, тааныш, тууган-уруктар деле бар дечи. Бирок, алардан акча сураш да уят. "Баягылар шаарга кетишти эле, ар кимден акча сурап калышыптыр" деген кеп эртең эле айыл аралап кетпейби…
Рысбек ишине кеткен таң атпай. А Алия эмне кыларын билбей кыйпычыктайт. Ана, кичинекей уулу төшөктөн турду. Эми чай ичем дейт. Нан да жок. Нан аларга акча да жок.
Чын эле төшөктөн турган эки баласы кужурап тегерек столду айланчыкташат:
- Апа, качан чай ичебиз? Качан чай ичебиз? - дешип.
- Азыр…
Алия эшикке чыга качты. Короодо өз жумуштарын жасап жүргөн кожоюнун көрө сала салам айтты Алия. Андан ары эч нерсе ойлонгон деле жок. Түз эле басып барып:
- Федя байке, акчаңыз болсо карызга бере турасызбы?- деп сурады.
Кожоюн шашып калды.
- Аа, бар. Мына!- деп кийип жүргөн шымынын чөнтөгүнө колун салып акча ууштап чыкты. Жалаң 1000, 500 сомдуктар экен. Жерге да түшүп кетти чачылып.
- Канча?
- Нанга эле… Рысбектин айлыгы тие элек
- Аа, айлыкка чейин дагы көп го. Ме, ал,- деп Алиянын колуна 500 сомдуктардан карматты. Алиянын съүйүнгөнүн айтпа! Тим эле бекер берип жаткансып кубанып, рахматын жүз айтып, артына бурула бергенде өзүнүн каалгасынын алдында аларды кылыя карап турган Клаваны көрдү.
***
Ошентип кубанган Алиянын кубанычы эки айга жеткен жок. Баягы Федя байкеси эми күнүгө иче баштады. Мурда, соо кезинде кемпири экөө бири-бирине үн катышчу эмес эле го, эми кудайдын кутуу күнү - уруш. Бири-бирине "өлтүрүп салам" деп кыйкырышат. Алардын тынчтыгы бузулганы квартиранттарынын да нервине ойной баштады.
Баарынан да, ошондой тынчсыз күндөрдүн биринде, таң заардан сыртка чыккан Алия короонун дал ортосунда Федя байкесинин оозунан ак көбүк чыгып кыйналып жатканын көрдү. Тезинен тез жардам чакырышып, кемпиринин терезесин ургулап ойготушту. Бирок, "скорый" келгиче, байкуш киши кырылдап о дүйнөгө узап кете берди. Докдурлар анын бир нерсеге ууланып өлгөнүн айтып турушканда, участковый баштаган милиция кызматкерлери пайда болду. Көрсө, мындай мезгилде врачтар өздөрү милицияга кабар беришет экен.
- Муну, квартиранттар эле өлтүрүштү,- деп көрсөтмө берип жатты Клава оозу-мурду кыйшайбай. -Өгүнү тиги аялы Федядан көп суммадагы акча алып атканын көргөм. Аны кайра бербестин амалы кылып, анын тамагына бир нерсе кошуп коюшту да…
Чын эле ошол кечте кожоюну мас болуп алардын бөлмөсүнө баш баккан. Кечки тамак ичип отурушкан. "Келиңиз, тамакка келиңиз" деп тура калышкан. Кожоюн отуруп тамак ичип, акча керек болуп жатканын айткан.
- Эртең айлык тиет. Баягы акчанын калганын беремин, сөзсүз беремин,- деген эле Рысбек.
- Эртең сөзсүз бер. Мен эмесе башкадан акча алып турайын, жүз грамм жетпей турат,- деп куудулданып кекиртегин чертип чыгып кеткен кожоюн.
Андан аркысын билишпейт. Тамак ичкен соң жатып алышкан.
Милиция кызматкерлери кожоюндун үйүнө кирип тинте баштаганда, анын тамак иче турган столунан Алия кечээ эле базардан алып келген чымын дары куюлган бөтөлкө табылды. Ал - арактын кичинекей бөтөлкөсүнө куюлган эле.
- Бул кимдики? - деп сураган милиционерге: "Аны мен кечээ базардан алып келгем, чымындар көбөйүп кетти деп. Бирок, кечинде аны ордунан таппай калгам…" деп чырылдап жиберди Алия.
Көрсө, ошо кекиртегин чертип чыгып баратып, ооздо турган арактын бөтөлкөсүн көрүп, байкуш киши аны кымтый кетиптир. Мастыгы менен аны арак экен деп бөтөлкөсү менен ичип жибериптир…
Ошентип, бул үйдү милициялар басып калды. Эчендеген сурактан кийин гана окуянын чын-төгүнү далилденип, Рысбектер бул батирден чыгып кетүүгө аргасыз болушту.
- Мейличи, башка батирге көчсөк дагы жалган жалаадан арылсак болду. Бирок, Федя байке жакшы адам эле…- деп кейип калышты Рысбек менен Алия. Ал эми Клава эч нерсе болбогондой көчүп баратышкан квартиранттарды өз каалгасынын жанында карап турду.
Нурбүбү БӨДӨШОВА






кыргыз тилиндеги гезит "Алиби"
email • архив • редакция 
22-январь, 2010-ж.:
1-бет
Ийне ЖОГОТТУК, КӨРДҮҢӨРБҮ?
2-бет
ПАВЛЮКТУ КАНТИП ӨЛТҮРҮШКӨН?
3-бет
ЭКИ ТООНУН ОТУН ОТТОЙ АЛАБЫЗБЫ?
4-бет
Кыргыз бийлигинен көз караштары башка кыргызстандыктардын белгисиз себептерден өлүүсү көбөйүүдө
5-бет
ГЕНЕТИКАЛЫК КЫЯМАТТАН
КЫРГЫЗДЫ УЛУУ МАНАС САКТАЙТ

6-бет
Манас - кыргыз элинин,
кыргыз мамлекетинин гана энчиси

7-бет
Мукар Чолпонбаев - коомдук ишмер:
"Азыркы бийлик - криминалдашкан башкаруу системасына өттү"

8-бет
КАЙРЫЛУУ
9-бет
Коомдук Парламенттин резолюциясы:
"2009-жылдагы шайлоо - Кыргызстандагы адам
укуктары боюнча абалдын начарлашын көрсөттү"

10-бет
Электр энергиясынын кымбатташы сизди тынчсыздандырабы?
11-бет
НРАВСТВЕННАЯ КУЛЬТУРА
12-бет
"Адвокат - профи" + ар кандай кеңештер
13-бет
Күкүк, күкүк...
14-бет
Үңкүрдүн сырын ким ачат?
15-бет
Аалам айдыңында
16-бет
ЖАКШЫ АДАМ эле










??.??