Кыргыз гезиттеринин жањылыктары •
Кыргыз гезиттери


п»ї

Толгой тарткан кыл аркан
Акаевчилер, Бакиевчилер
жана
жаңы тарых
Өлкөнүн жаңы президенти өткөн жылдын акыркы күндөрүндө бийликтегилерге, элге карата "түндүк-түштүк", "Акаевчил", "Бакиевчил" болуп бөлүнбөөгө чакырды. Ушул меселенин күнгөй-тескейине бир аз көз жүгүрткүм келди, акыйкаттык үчүн.

Кимдин болсо да киндик кан тамган жери айылы, аймагы бар. Адамга ошол жер ыйык. Туулган жер өз үйүн, өлөң төшөгүн, айтып түгөтө албас сыймыгы да ошол жер. Бул жарыка келген адамдын биологиялык, психологиялык жетилүү процессине ошол жер өзүнүн зор таасирин берет. Адам туулган жерге кыйла убакыт барбай калса кусалык оорусу (ностальгия) пайда болот. Демек, адамдын туулган жери менен болгон байланышы бул табигый нерсе. Туулган жерге барбай, анын жамандык жакшылыгына катышпай калган адам "эл безер, жер безер" атка конот. Сөз баштаса эле Манастан баштайт көп жетекчилерибиз. Эгер чындап Манас дастанын терең түшүнгөн адамга мындай бир эпизодду көңүлгө түйүшсө дээр элем, ошолор.
Манастын чоң атасы Орозду баатыр өлгөндө артындагы балдары Бай, Ак Балта, Жакып, Улакан, Жамгырчы, Текечи, Үсөн, Шыгайлар "балтыр эти толо элек, боконо сөөгү ката элек" болушуп, кыргыз ордосу - Талас Алооке, Молто хандын колунан чабылып, кайран эл Алтайга тентип, ал жерде Манас төрөлүп, 12 жашка толгондо "ата конушум кайдасын? деп, атасы Жакыптын, чон атасы Ороздунун киндик кан тамган жерине кайтып келген. Манас жайлуу жер деп Алтайда же кайрат - жөлөк болоор деп Катагандын кан Кошойу жайлаган Ат-Башыда калган эмес. Адамдын киндик кан тамган жери менен катар ата конушунун ыйыктыгы ушул жерде айтылып жатат, дастанда саймерделенип. Жер жөнүндө "туулган жердин топурагы алтын"- деп айтылат, кыргыздын гениалуу макалында. Мен, жети атамдын сөөгү жаткан, киндик кан тамган, ата бабаларым журт кылган Жумгалды эч бир бейишке алмашпайм! Бул өрөөндө жашашкан эл менин кандаштарым, жалпы кыргыздын ичинен эң жакын адамдарым. Менин кыйчалыш ишиме, жакшылык күнүмө жалпы кыргыз эмес, ушул эл ортоктош болот. Мындай табигый сезим, мындай мамилелер ар бир кыргыздын көөдөнүндө уялап турат. Бул айтылган сөздөр аймактыктын позитивдүү - күнгөй жактары. Эми мунун негативдүү - тескей жагына келсем, кеп жүйөөсү мындай болоор: Уюуткулуу бир элди экиге - түндүк менен түштүккө бөлгөндөр алар элдин бир ууч гана бийлик талашкан катмарлары. Мансапкорлор кызматка жетиш үчүн ушул меселени алдыга чыгарышып, аны негизги курал катары колдонуп келишкени сокур, дүлөй кишиге да белгилүү. Улуттун талылуу маселесине айланган аймактык бөлүнүүчүлүктү сөз менен, мыйзам менен жок кылуу мүмкүн эмес. Бул илдеттин "рецептиси" башкада. Бул рецепт боюнча ушул азыр бийлик сересиндегилер өткөндөгү кетиришкен көптөгөн катачылыктарын, арамдыктарын, эки жүздүүлүктөрүн, уурулуктарын мойундарына алышып, жегендерин кусушуп, башкалардын арам дүйнөлөрүн мамлекеттештирип, элдин турмушун оңдоп, акыйкат, адилет коомду камсыз кылып жиберишсе түндүк-түштүк маселеси суу сепкендей жоголот, улут бир муштум болуп биригет. Тилеке каршы, бийлик сересинде мындай кадамга барчу адамдар азырынча жоктой.
Эми А. Атамбаевдин "Акаевчил", "Бакиевчил" деп бөлүнбөөгө чакырган сөзүнө келели. Жалпы кыргыз "Акаевчил", "Бакиевчил" болуп бөлүнбөйт . Болгону бул элдин ушул эки режимди түптөгөнгө катышкан адамдарга болгон көз караштары жана берген баасы. Арийне элден ашкан тараза жок, бул жарыкта. Кыргызстан эгемендүүлүк алып, жаңы талпаар 15 жыл мезгилинде анын канатын кыянатчылык менен сындырып, элдин 70 жыл жыйнаган байлыгын арам тамактарга, жексурларга, улуттун чыккынчыларына талатып, тонотуп, калкты караманча итке миңгизген, үй-бүлөөлүк башкарууну өнөкөткө айланткан Акаевдик режимди элдин эсинен, тарых бетинен кантип жок кылууга болот? Мындан 10 жыл мурда толкуган Аксы элин жасалоого карата куралдуу "Тайфун" операциясын киргизип адамдарды өлүмгө дуушар кылган, 2010-жылы 7- апрелде элди канга боегон канкор Бакиевди ким кечирет да, ким унутат? Бакиев керек болсо дүйнөнүн жаңы тарыхында Румыниянын экс-президенти Н. Чаушескунун катарында турат, диктатор катары. Бул кайгылуу тарыхый фактыны президенттин кайрылуусу менен элдин эсинен жок кылууга эч качан болбойт!
Бир ууч бийлик сересинде, чөйрөсүндө болсо чындап эле "Акаевчил", "Бакиевчил" болуп бөлүнүү жок, бир жылдан бери баары кайра топтолушуп, бир казандан аш жеп келишти эле, эми кечигип келгендерине кайра жаңы аш демделе турган болду. Мүмкүн президент А. Атамбаев "Акаевчил", "Бакиевчил" деген сөздөр токтосо эле баары телегейи тегиз болуп, экономика көтөрүлүп, эл турмушу жакшырат деп ойлоп жаткандыр? Тилекке каршы андай эмес. Адамзаттын генийлеринин бири улуу Омар Хаямдын мындай бир рубаиси бар:

"Адал, арам, баатыр,
коркок кээ бирөө,
Жаралгандан кошо
бүткөн денине.
Мүмкүн эмес аны
кайра жаратыш,
Алла таала - салып
койгон ченине..?"

Мындан миң жыл мурда эле генийдин бул керемет саптарында айтылгандай: "арам адам - адал, коркок адам - баатыр боло албайт". Ошол сыңары жана Акаевдик режимдин камчысын чапкан, Бакиевдик диктатуранын кылычын шилтеген адамдар эч качан оңолуп, өзгөрүлүп кетпейт. Айтмакчы, эми ушул азыр "Акаевчил", "Бакиевчил" деп айырмалоочулуктун үстүнө сыягы "Форумчулар" деп аталыштагы тарыхтын жаңы барагы жазылып баштайт окшойт. Бул деле акыры карт тарыхтын барагында коомдун табигый көз карашы, аныктамасы, баасы болуп кала берет...
Жолдошбек
Токоев






кыргыз тилиндеги гезит "Айгай"









??.??